ماده۱: کارگاه محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آنجا کار می‌کند.

تبصره۱: واحدهای یک‌نفره (خویش‌فرما) مشمول هستند.

تبصره۲: مجموعه کارگاه‌های مجاور تحت مدیریت واحد، مجتمع کارگاهی نامیده می‌شود و تاسیسات می‌تواند مشترک باشد.

تبصره۳: احتیاجات بهداشتی شامل تاسیسات بهداشتی (ساختمان، روشنایی، تهویه، آب، فاضلاب) و تسهیلات بهداشتی (آشپزخانه، غذا خوری، حمام، رختکن، دستشویی، توالت، نمازخانه و غیره).

ماده۲: رعایت شرایط این دستورالعمل الزامی است، کارشناسان بهداشت حرفه‌ای ناظر هستند.

تبصره: اظهار نظر در موارد مطلوب/نامطلوب به عهده کارشناس بهداشت است.

ماده۳: ساختمان کارگاه باید متناسب با وضع آب و هوای محل ساخته شده باشد.

ماده۴: ارتفاع کارگاه نباید از سه متر کمتر باشد. برای هر کارگر حداقل سه متر مربع سطح منظور گردد. سطح اشغال شده توسط ماشین‌آلات، ابزار، اثاثیه، فاصله‌ها و مسیر عبور جزو سطح محسوب نمی‌شود.

ماده۵: دیوارها و سقف باید از نفوذ گرما، رطوبت، سرما، صدا و غیره جلوگیری کند.

ماده۶: کف کارگاه باید هموار، بدون حفره و شکاف، غیرلغزنده، در صورت لزوم قابل شستشو و با شیب مناسب به طرف کفشوی باشد.

ماده۷: دیوارها باید صاف، بدون ترک‌خوردگی، به رنگ روشن و متناسب باشد.

ماده۸: در کارگاه‌های با مواد شیمیایی یا غذایی، دیوارها باید صاف و قابل شستشو باشند.

ماده۹: در کارگاه باید به تناسب وسعت، نوع کار و شرایط اقلیمی، درب و پنجره کافی برای ورود نور و هوا وجود داشته باشد.

ماده۱۰: شیشه درب و پنجره بدون شکستگی و همیشه تمیز باشند.

ماده۱۱: درب و پنجره‌ها مجهز به توری، درب‌ها دارای فنر یا درب‌بند پنوماتیک باشند.

ماده۱۲: انباشتن کالا در جلو پنجره ممنوع است.

ماده۱۳: مساحت پنجره متناسب با مساحت کف و نوع کار باشد.

ماده۱۴: روشنایی کافی (طبیعی یا مصنوعی) متناسب با نوع کار تامین شود.

ماده۱۵: منابع روشنایی مصنوعی همواره سالم و تمیز باشند.

ماده۱۶: هوای کارگاه‌های بدون آلودگی متناسب با فصل و جمعیت تهویه گردد.

ماده۱۷: در کارگاه‌های با آلودگی، تهویه طوری باشد که تراکم آلودگی مطابق حد تماس شغلی باشد.

ماده۱۸: وسایل سرمایشی و گرمایشی دما و رطوبت را مطابق حد مواجهه مجاز تامین نمایند.

ماده۱۹: کلیه کارگاه‌ها به تناسب کار و تولید باید انبار مناسب داشته باشند.

ماده۲۰: کارگاه‌هایی که زمان صرف غذا بر ساعات کار منطبق است باید آشپزخانه داشته باشند.

تبصره: کارگاه‌های بدون آشپزخانه باید امکانات گرم کردن و توزیع غذا فراهم کنند.

۱. موقعیت دور از مکان‌های آلوده، مجاور غذا خوری، بدون مزاحمت.

۲. فضای متناسب با تعداد کارگران و حجم کار.

۳. سقف روشن و بدون ترک.

۴. دیوارها تا سقف کاشی بدون ترک.

۵. کف صاف، قابل شستشو، غیرلغزنده با شیب به کفشوی.

۶. تهویه مناسب، هود روی اجاق و منابع آلوده.

۷. وسایل سرمایشی گرمایشی متناسب با فصل.

۸. امکانات جنبی مانند انبار، سرویس بهداشتی اختصاصی.

۹. یخچال یا سردخانه برای مواد فاسدشدنی.

۱۰. محل شستشو مجزا از پخت.

۱۱. ظرفشویی با آب گرم سرد و مواد پاک‌کننده.

۱۲. ظروف بدون ترک، لب‌پریدگی، از جنس زنگ‌نزن.

۱۳. ممنوعیت ظروف غیرمجاز توسط وزارت بهداشت.

۱۴. ممنوعیت ظروف چوبی، ترک‌خورده یا سربی.

۱۵. قندان و نمکدان با سرپوش.

۱۶. ابزار بدون درز، قابل جداسازی و شستشو.

۱۷. پیشخوان و قفسه‌ها قابل شستشو، ۲۰ سانتی‌متر از زمین.

۱۸. نصب حشره‌کش برقی.

۱۹. سطوح کار صاف و قابل شستشو.

۲۰. شستشوی کف با ضدعفونی‌کننده پس از هر پخت.

۲۱. روشنایی کافی، تمیز نگهداری شیشه‌ها.

۲۲. پنجره و درب با فنر یا پنوماتیک.

۲۳. کیفیت آب تایید شده.

۲۴. سیستم دفع فاضلاب بهداشتی.

۲۵. زباله‌دان درب‌دار، زنگ‌نزن، قابل شستشو.

۲۶. استحمام کارگران قبل از کار.

۲۷. قفسه برای البسه خارج از محوطه پخت.

۲۸. لباس کار سفید، کلاه و پیشبند.

۲۹. تامین لباس و وسایل نظافت کافی.

۳۰. شستشوی لباس مواد غذایی مجزا و خارج از آشپزخانه.

۳۱. شستشوی دست پس از توالت و قبل از کار.

۳۲. کارت بهداشتی برای کارگران مواد غذایی.

۳۳. رعایت بهداشت فردی، ناخن و مو کوتاه.

۳۴. احتراق کامل سوخت بدون آلودگی.

۳۵. جعبه کمک اولیه با حداقل داروها.

۳۶. شستشوی قالب یخ قبل از مصرف.

ماده۲۱: کارفرما موظف به فراهم کردن آموزش موازین بهداشتی برای کارگران مواد غذایی است.

ماده۲۲: پخت، پز و توزیع غذا خارج از محل تعیین شده ممنوع است.

ماده۲۳: استعمال دخانیات در آشپزخانه ممنوع است.

ماده۲۴: کارگاه‌های با زمان غذا منطبق بر کار باید محل غذا خوری مستقل داشته باشند.

۱. وسعت متناسب با تعداد کارکنان.

۲. میز و صندلی کافی.

۳. سقف صاف، بدون ترک، روشن.

۴. دیوارها مقاوم، صاف، روشن، قابل شستشو.

۵. کف قابل شستشو، غیرلغزنده با شیب به کفشوی.

۶. میز و صندلی مقاوم، قابل شستشو، بدون ترک.

۷. زباله‌دان درب‌دار کافی.

۸. تهویه، وسایل گرمایشی سرمایشی متناسب.

۹. روشنایی کافی، منابع تمیز.

۱۰. دستشویی با آب گرم سرد و صابون در مسیر ورود.

۱۱. تعویض لباس کار برای کار با مواد سمی.

۱۲. درب و پنجره با توری و فنر.

ماده۲۵: شرایط انبار مواد غذایی:

۱. محل مناسب.

۲. سطح و فضا متناسب با مواد.

۳. قفسه‌بندی، چیدمان بدون خطر سقوط.

۴. دیوار، سقف، کف مقاوم، صاف، بدون ترک، قابل نظافت.

۵. دیوار جانبی تا ۸۰ سانتی‌متر بتون برای جلوگیری از جوندگان.

۶. درب و پنجره سالم، قابل شستشو، توری زنگ‌نزن.

۷. درب بدون فاصله از کف، پایین درب با ورق آلومینیوم ۲۰-۳۰ سانتی‌متر.

۸. کنترل درجه حرارت، جلوگیری از نور مستقیم.

۹. مواد فاسدنشدنی در ظروف درب‌دار، ۱۵-۲۰ سانتی‌متر از کف روی پالت.

۱۰. کارگران با وسایل فردی و کارت بهداشتی.

۱۱. ممنوعیت انبار ظروف خالی و اسقاطی.

۱۲. نظافت و گندزدایی منظم.

۱۳. ورود متفرقه ممنوع.

ماده۲۶: در کارگاه‌های با پخت یا ذخیره مواد فاسدشدنی، یخچال یا سردخانه لازم است.

۱. دماسنج سالم، کنترل منظم درجه حرارت.

۲. نظافت و شستشوی منظم.

۳. برق اضطراری برای جلوگیری از فساد.

۴. آویزان کردن لاشه گوشت از چنگک.

۵. قرار ندادن مواد بدون ظرف.

۶. شستشو و ضدعفونی سبزیجات قبل از قرار دادن.

۷. کفش مخصوص برای ورود به سردخانه.

۸. ورود متفرقه ممنوع.

ماده۲۷: تعداد دوش بر اساس آلودگی: برای آلودگی معمولی هر ۱۵ نفر یک دوش؛ برای سموم و مواد عفونی ۱-۱۰ نفر یک دوش، هر ۱۰ نفر اضافی یک دوش. کارگاه‌های صنفی مستثنی.

ماده۲۸: حمام جداگانه برای زنان در کارگاه مختلط.

ماده۲۹: شرایط حمام/دوش:

۱. کف مقاوم، قابل شستشو، غیرلغزنده با شیب به کفشوی.

۲. دیوار تا سقف کاشی روشن، سقف صاف با رنگ روغنی بدون ترک.

۳. مساحت کف حداقل ۹۰x۱۲۰ سانتی‌متر، ارتفاع دیوار بین دوش‌ها ۲ متر.

۴. تمیزکاری و گندزدایی منظم.

۵. هواکش متناسب.

۶. سطل زباله درب‌دار قابل شستشو.

۷. منابع حرارتی غیرمرکزی خارج از حمام.

۸. لامپ ایمنی با حباب شیشه‌ای، کلید و پریز خارج.

۹. رختکن مناسب.

۱۰. شستشوی البسه در حمام ممنوع.

ماده۳۰: اتاق رختکن با فضای کافی و قفسه انفرادی متناسب با تعداد کارگران.

ماده۳۱: رختکن جداگانه برای زنان در کارگاه مختلط.

ماده۳۲: شرایط رختکن:

۱. فاصله مناسب از کارگاه و دوش‌ها.

۲. قفسه با محل مجزا برای لباس، وسایل حفاظتی، کفش؛ سقف شیب‌دار، قابل شستشو، کرکره هوا، قفل.

۳. کف و دیوار صاف، روشن، تمیز.

۴. نور کافی، تهویه مناسب.

۵. وسایل خشک‌کن برای حوله و لباس مرطوب.

۶. سطل زباله درب‌دار کافی.

۷. پاکیزه نگهداری منظم.

ماده۳۳: تامین صابون کافی در دستشویی‌ها و وسایل خشک کردن دست.

ماده۳۴: تامین صابون و حوله اختصاصی برای استحمام.

ماده۳۵: ماشین لباسشویی کافی برای شستشوی البسه در کار با آزبست، سموم، مواد عفونی.

ماده۳۶: تعداد توالت:

۱-۹ نفر: حداقل ۱

۱۰-۲۴: حداقل ۲

۲۵-۴۹: حداقل ۳

۵۰-۷۴: حداقل ۴

۷۵-۱۰۰: حداقل ۵

بیش از ۱۰۰: هر ۳۰ نفر اضافی ۱ توالت.

تبصره۱: صنفی با کمتر از ۳ نفر و دسترسی به توالت با ۱۵ دقیقه پیاده‌روی، توالت لازم نیست.

تبصره۲: در معادن، توالت نزدیک محل کار.

ماده۳۷: توالت جداگانه برای زنان بر اساس تعداد.

ماده۳۸: شرایط توالت:

۱. فاصله مناسب از کارگاه.

۲. دیوار تا سقف کاشی روشن بدون ترک.

۳. سقف صاف روشن بدون ترک.

۴. کف مقاوم صاف قابل شستشو.

۵. کاسه توالت روشن صاف بدون ترک.

۶. مجهز به سیفون.

۷. دارای شترگلو.

۸. عرض حداقل ۸۰ سانتی‌متر، طول ۱ متر.

۹. شیر آب با شلنگ.

۱۰. تهویه و روشنایی کافی.

۱۱. پنجره با توری ضدزنگ.

۱۲. درب با پشت‌بند.

۱۳. شستشو و ضدعفونی منظم.

۱۴. سطل زباله درب‌دار زنگ‌نزن.

ماده۳۹: تعداد دستشویی:

۱-۱۵ نفر: حداقل ۱

۱۶-۳۰: حداقل ۲

۳۱-۵۰: حداقل ۳

۵۱-۷۵: حداقل ۴

۷۶-۱۰۰: حداقل ۵

بیش از ۱۰۰: هر ۲۵ نفر اضافی ۱ دستشویی.

شرایط:

۱. مجاورت نمازخانه، غذا خوری، توالت.

۲. آب گرم و سرد.

۳. کاسه روشن صاف قابل شستشو.

۴. عرض حداقل ۶۰ سانتی‌متر، طول ۱ متر. برای مشترک هر ۶۰ سانتی‌متر با شیر جدا معادل ۱.

۵. صابون مایع همیشه موجود.

۶. خشک‌کن الکتریکی یا حوله کاغذی.

۷. بدون ترک، قابل شستشو.

۸. شستشو و گندزدایی منظم.

ماده۴۰: هر ۵۰ کارگر یک آب سردکن، زیر ۵۰ یک شیر فواره‌ای با سپر محافظ. دور از توالت و نزدیک کار. تبصره: بدون شیر، مخزن بهداشتی با لیوان انفرادی یا یکبار مصرف.

ماده۴۱: تامین مایعات برای کار در گرمای زیاد.

ماده۴۲: آب آشامیدنی و بهداشتی مطابق استاندارد و تایید مراجع.

ماده۴۳: بدون لوله‌کشی شهری، نمونه‌برداری، آزمایش، کلرزنی با کلر باقی‌مانده ۰.۲-۰.۵ ppm.

ماده۴۴: آب چاه با ساخت، بهره‌برداری و لوله‌کشی بهداشتی.

ماده۴۵: جمع‌آوری و دفع بهداشتی زباله و فاضلاب اماکن عمومی.

ماده۴۶: پساب و مواد زائد صنعتی طبق اصول بهداشتی.

ماده۴۷: نمازخانه با فضای کافی و بهداشتی.

ماده۴۸: اتاق استراحت زنان با تعداد تخت: ۱۰-۱۰۰ نفر ۱، ۱۰۰-۲۵۰ نفر ۲، بیش از ۲۵۰: ۲ + ۱ به ازای هر ۲۵۰ اضافی. هر تخت ۶ متر مربع. تبصره: کمتر از ۱۰ زن، محل خلوت تجهیز شده.

ماده۴۹: شیرخوارگاه و مهد کودک طبق مقررات.

ماده۵۰: محل مناسب برای خدمات بهداشتی درمانی طبق آیین‌نامه‌ها.