کمیسیون فنی تدوین استاندارد «آب آشامیدنی - ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی» شامل کارشناسان زیر است:

• رئیس: دکتر علی ترابیان - استاد دانشگاه تهران (دکترای مهندسی محیط زیست).
• دبیر: مینا زمانی - وزارت نیرو (لیسانس مهندسی شیمی).
• اعضا:
  • کوشیار اعظمواقفی (مدیر نظارت بر بهداشت آب).
  • خاطره ایزدی (سازمان استاندارد).
  • سایه ایمانزاده (وزارت نیرو).
  • مهتاب باغبان (شرکت آب و فاضلاب تهران).
  • اسفندیار جلیلزاده (کنترل کیفیت آب تهران).
  • کوروش دانشمند ایرانی (سازمان استاندارد).
  • محمدکاظم رمضانی (مؤسسه تحقیقات گیاه پزشکی).
  • نادیا روستایی (سازمان حفاظت محیط زیست).
  • مرجان زارعی (مرکز تحقیقات صنایع غذایی).
  • غلامرضا شقاقی (وزارت بهداشت).
  • علی‌اصغر قدیمخانی (دانشگاه تهران).
  • مجید قنادی (شرکت آب و فاضلاب).
  • محمدرضا محبی (شرکت آب و فاضلاب).
  • احمد منتظری (شرکت آب و فاضلاب).
  • هاشمه منزوی (سازمان استاندارد).
  • امیر موافقی (سازمان انرژی اتمی).

پیشگفتار: استاندارد «آب آشامیدنی - ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی» در سال 1345 تدوین شد و در سال 1388 (نهصد و نوزدهمین جلسه کمیته ملی کشاورزی و غذایی) برای پنجمین بار بازنگری شد. این نسخه جایگزین استاندارد سال 1376 شده و بر اساس راهنمای WHO (2008) و شرایط ملی تدوین شده است.

مقدمه: پیشرفت در شناسایی آلاینده‌ها، روش‌های اندازه‌گیری و مدیریت ریسک، نیاز به بازنگری مداوم استانداردهای آب آشامیدنی را ایجاد کرده است. این نسخه با توجه به تغییرات WHO (2008) و شرایط ایران به‌روزرسانی شده است.

هدف (بند 1): تعیین ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و رادیواکتیو آب آشامیدنی برای تضمین سلامت مصرف‌کنندگان.

دامنه کاربرد (بند 2): این استاندارد برای آب آشامیدنی در شبکه‌های عمومی توزیع کاربرد دارد. یادآوری: شامل آب‌های بسته‌بندی‌شده یا تولیدشده توسط شیرین‌کن‌ها نمی‌شود.

مراجع زیر برای اجرای این استاندارد الزامی هستند:

• استاندارد ملی ایران 1053 (1376): ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی آب آشامیدنی.
• EPA (2009): Drinking Water Standards and Health Advisories, EPA 822-R-09-011.
• WHO (2008): Guidelines for Drinking-Water Quality, 3rd ed., ISBN 978 92 4 154760 4.
• WHO (2006): Guidelines for Drinking-Water Quality, 3rd ed., ISBN 92 4 154696 4.
• John De Zuane (1990): Handbook of Drinking Water Quality Standard and Controls.
• WHO (1993): Guidelines for Drinking-Water Quality, 2nd ed.
• WHO (1985): Guideline for Drinking-Water Quality, Vol. 3.
• Premazzi (1989): Scientific Assessment of EC Standards for Drinking Water Quality.
• Corbitt (1990): Standard Handbook of Environmental Engineering.
• UNEP, ILO, WHO (1988): Environmental Health Criteria 61, Chromium.
• WHO (2003): Chlorine in Drinking-Water.
• WHO (2001): Fluoride in Drinking-Water.
• EPA (2006): Drinking Water Standards and Health Advisories, EPA 822-R-06-013.

اصطلاحات کلیدی استاندارد به شرح زیر است:

• آب آشامیدنی (4-1): آبی که مصرف آن برای سلامت انسان بی‌خطر باشد.
• مواد شیمیایی معدنی (4-2): ترکیبات بدون کربن، شامل سمی و غیرسمی.
• مواد شیمیایی معدنی سمی (4-3): موادی که می‌توانند سلامت را تهدید کنند.
• مواد شیمیایی معدنی غیرسمی (4-4): موادی که در حد مطلوب برای بدن مفیدند.
• مواد شیمیایی آلی (4-5): ترکیبات حاوی کربن، مانند هیدروکربن‌ها.
• گندزداها (4-6): مواد شیمیایی یا فیزیکی برای حذف میکروب‌ها.
• محصولات جانبی گندزدایی (4-7): موادی که از واکنش گندزداها با پیش‌سازها تولید می‌شوند.
• مواد رادیواکتیو (4-8): مواد با هسته‌های ناپایدار، مانند رادن یا اورانیوم.
• آفت‌کش (4-9): موادی برای کنترل آفات یا گیاهان ناخواسته.
• حد مطلوب (4-10): مقداری که کیفیت آب را بهینه نگه می‌دارد.
• حداکثر مجاز (4-11): حداکثر مقدار ایمن برای مصرف.
• کلر آزاد باقیمانده (4-12): کلر باقی‌مانده پس از گندزدایی.
• کدورت آب (4-13): ذرات معلق مانع عبور نور.
• شبکه عمومی توزیع (4-14): سیستم لوله‌کشی توزیع آب.
• شیر انشعاب خصوصی (4-15): شیر برداشت در منازل.
• شیر انشعاب عمومی (4-16): شیر برداشت در معابر.
• تصفیه‌خانه بزرگ (4-17): ظرفیت ≥ 1 مترمکعب بر ثانیه.
• تصفیه‌خانه کوچک (4-18): ظرفیت < 1 مترمکعب بر ثانیه.

ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و رادیواکتیو آب آشامیدنی به شرح زیر است:

ویژگی‌های فیزیکی (بند 5-1)

یادآوری: کدورت ≤ 1 NTU در خروجی تصفیه‌خانه‌های متعارف الزامی است.

طعم و بو (5-1-1): بدون طعم و بوی نامطلوب.

ویژگی‌های ظاهری (5-1-2): بدون مواد خارجی قابل‌مشاهده (شن، روغن).

ویژگی‌های شیمیایی (بند 5-2)

مواد شیمیایی معدنی سمی (بند 5-2-1-1)

مواد شیمیایی معدنی غیرسمی (بند 5-2-1-2)

یادآوری: اگر منیزیم > 30 mg/L باشد، سولفات ≤ 250 mg/L باشد.

مواد شیمیایی آلی (بند 5-2-2)

آفت‌کش‌ها (بند 5-2-3)

گندزداها و محصولات جانبی (بند 5-2-4)

کلر آزاد باقیمانده (بند 5-2-5)

توصیه‌شده: 0.5-0.8 mg/L در شبکه، 0.2 mg/L در محل مصرف.

فلوراید (بند 5-2-6)

مواد رادیواکتیو (بند 5-3)

پیوست الف: سنجش کلر آزاد باقیمانده

پیوست ب: خانواده شیمیایی آفت‌کش‌ها

پیوست ج: استانداردهای نمونه‌برداری و آزمون