آیین‌نامه ایمنی ماشین‌های افزار

آیین‌نامه ایمنی ماشین‌های افزار

راهنمایی ساده و کاربردی برای ایمنی در کارگاه‌های تراشکاری، فرزکاری و برش فلزات

فهرست موضوعات و مقررات کلیدی

تعاریف کلیدی
مقررات عمومی
مقررات اختصاصی
سایر مقررات
 

سلام! اگر در کارگاه‌های ماشین‌کاری مثل تراشکاری، فرزکاری یا برش فلزات کار می‌کنید، این راهنما برای شماست! آیین‌نامه ایمنی ماشین‌های افزار (مصوب ۳ آبان ۱۴۰۱) مجموعه‌ای از قوانین برای حفاظت و ایمنی در کارگاه‌هاست که به زبانی ساده و جذاب بازنویسی شده تا همه بتونن راحت بخونن و بفهمن.

این آیین‌نامه برای همه کارگاه‌های مشمول قانون کار ایران اجباریه و شامل ماشین‌هایی مثل تراش، فرز، مته، اره و سنگ‌زنی می‌شه.

کلمات کلیدی: ایمنی ماشین‌افزار، تراشکاری، فرزکاری، حفاظت فنی، بهداشت کار

منبع: majlis.ir

هدف و کاربرد

هدف: ایجاد محیطی ایمن در کارگاه‌های ماشین‌کاری برای حفاظت از جان و مال، پیشگیری از حوادث و بهبود ایمنی با توجه به پیشرفت تکنولوژی (ماده ۸۵ قانون کار).

فصل اول: تعاریف کلیدی

اینجا اصطلاحات مهم رو به زبانی ساده توضیح دادیم:

  • ماشین‌های افزار (ماده ۱): دستگاه‌هایی برای برش و شکل‌دهی قطعات فلزی یا چوبی، مثل تراش، فرز، مته و اره.
  • ماشین مته (ماده ۲): برای سوراخ‌کاری در فلز یا چوب، با قابلیت قلاویزکاری یا فرزکاری.
  • ماشین توتراش (ماده ۳): برای گشاد کردن سوراخ‌ها یا تراش داخلی قطعات.
  • ماشین تراش (ماده ۴): برای تراش سطوح استوانه‌ای یا پیچ، با انواع CNC و NC.
  • ماشین فرز (ماده ۵): برای شکل‌دهی سطوح فلزی با ابزار دندانه‌دار.
  • ماشین صفحه تراش (ماده ۶): برای صاف کردن قطعات بزرگ فلزی.
  • ماشین رنده (ماده ۷): برای صاف کردن سطوح داخلی یا خارجی قطعات.
  • ماشین کله‌زنی (ماده ۸): برای رنده کردن قطعات در جهت عمودی.
  • ماشین سنگ‌زنی (ماده ۹): برای پرداخت سطح و تغییر شکل قطعات فلزی.
  • اره‌های ماشینی (ماده ۱۰): برای برش پروفیل، میلگرد یا لوله.
  • ماشین‌های تراش چوب (ماده ۱۱): مثل ماشین کندگی یا کف‌رنده.
  • مواد چربکاری (ماده ۱۲): روغن یا گریس برای کاهش اصطکاک و حرارت.
فصل دوم: مقررات عمومی

اصول اولیه ایمنی برای همه ماشین‌های افزار:

  • حفاظ محورها (ماده ۱): همه محورهای ابزار باید با حفاظ ایمن شوند.
  • سرعت و باردهی (ماده ۲): باید متناسب با دستگاه و قطعه کار تنظیم شود.
  • حفاظ ابزار برشی (ماده ۳): قسمت‌های غیرفعال ابزار باید حفاظ داشته باشند.
  • نگهداری قطعه کار (ماده ۴): با گیره مناسب انجام شود، نگهداری با دست ممنوع!
  • قطع نیرو (ماده ۵): قبل از تعمیر یا سرویس، دستگاه باید خاموش شود.
  • فضای اطراف (ماده ۶): فضای کافی برای کار ایمن لازم است.
  • ابزار نگهدارنده (ماده ۷): برای تثبیت قطعات خاص الزامی است.
  • جمع‌آوری براده (ماده ۸): با برس یا ابزار مناسب انجام شود.
  • انباشت براده (ماده ۹): نباید مانع دید یا خطر ایجاد کند.
  • توقف مطمئن (ماده ۱۰): قبل از سرویس یا تعمیر الزامی است.
  • مواد خنک‌کننده (ماده ۱۱): برای کاهش اصطکاک و حرارت الزامی است.
  • سلامت مواد خنک‌کننده (ماده ۱۲): باید برای سلامتی کارگران بی‌خطر باشد.
  • ممنوعیت هوای فشرده (ماده ۱۳): برای نظافت دستگاه یا لباس ممنوع است.
  • صندلی ارگونومیک (ماده ۱۴): برای اپراتورهای نشسته الزامی است.
  • حفاظ چند محوره (ماده ۱۵): برای ماشین‌های چند محوره الزامی است.
  • اندازه‌گیری ایمن (ماده ۱۶): قبل از اندازه‌گیری، دستگاه باید متوقف شود.
  • جابجایی مکانیکی (ماده ۱۷): برای قطعات سنگین با ابزار مکانیکی انجام شود.
  • بازبینی کارفرما (ماده ۱۸): بازرسی دوره‌ای تجهیزات توسط کارفرما الزامی است.
  • ابزار مناسب (ماده ۱۹): ابزارها باید متناسب با کار باشند.
  • ممنوعیت ابزار معیوب (ماده ۲۰): استفاده از ابزارهای فرسوده ممنوع است.
  • بازدید شیفتی (ماده ۲۱): قبل از هر شیفت توسط اپراتور انجام شود.
  • بازرسی فنی (ماده ۲۲): پس از تعمیرات و دوره‌ای الزامی است.
  • پرونده ماشین (ماده ۲۳): حاوی دستورالعمل‌ها و سوابق بازرسی.
  • آموزش حمل بار (ماده ۲۴): آموزش کارگران برای جابجایی ایمن.
  • شستی اضطراری (ماده ۲۵): در نقاط مختلف دستگاه در دسترس باشد.
  • میکروسوئیچ حفاظ (ماده ۲۶): برای جلوگیری از راه‌اندازی بدون حفاظ.
فصل سوم: مقررات اختصاصی - ماشین مته و توتراش

نکات ایمنی برای ماشین‌های مته و توتراش:

  • حفاظ سه نظام (ماده ۲۷): باید بدون زائده و با حفاظ ایمن باشد.
  • پیچ محکم‌کننده (ماده ۲۸): برای ثابت نگه داشتن قطعه کار.
  • کلاهک مته (ماده ۲۹): فقط روی محور اصلی نصب شود.
  • سوراخ ورقه نازک (ماده ۳۰): بین دو قطعه فلزی سوراخ شود.
  • کاهش نیرو (ماده ۳۱): در انتهای سوراخ‌کاری برای جلوگیری از گیر کردن.
  • حفاظ میز دوار (ماده ۳۲): در توتراش قائم تا رأس قطعه کار.
  • حفاظ میکروسوئیچ‌دار (ماده ۳۳): برای توقف هنگام باز بودن حفاظ.
  • مکانیزم آچار (ماده ۳۴): برای جلوگیری از باقی ماندن آچار.
  • حفاظ لوله بلند (ماده ۳۵): برای قطعات طویل در تراش.
  • لینت قطعات طویل (ماده ۳۶): برای جلوگیری از خمش قطعه.
  • حفاظ شفاف کشویی (ماده ۳۷): توقف دستگاه هنگام باز شدن.
  • صفحات حفاظتی (ماده ۳۸): برای محافظت در برابر مایعات.
  • گیره فشنگی (ماده ۳۹): متناسب با قطر قطعه کار.
  • چهار نظام (ماده ۴۰): برای قطعات غیرمدور.
  • سه نظام (ماده ۴۱): برای قطعات مدور و چندضلعی.
  • صفحه نظام (ماده ۴۲): برای قطعات بزرگ و نامنظم.
  • محکم کردن مرغک (ماده ۴۳): برای تثبیت قطعه کار.
  • بازدید لقمه مرغک (ماده ۴۴): بررسی و تعمیر دوره‌ای.
  • چنگک جداکننده (ماده ۴۵): برای جداسازی ایمن براده.
  • فلکه‌های دستی (ماده ۴۶): با کلاج و دسته خلاص‌شونده.
فصل سوم: مقررات اختصاصی - صفحه تراش، فرز و اره

نکات ایمنی برای صفحه تراش، فرز و اره:

  • حفاظ دهانه (ماده ۴۷): دهانه‌های باز باید حفاظ شوند.
  • فضای اطراف (ماده ۴۸): فضای کافی برای کار ایمن.
  • تهویه موضعی (ماده ۴۹): برای جمع‌آوری گازها و بخارات.
  • حفاظ تلسکوپی (ماده ۵۰): برای ابزار برشی مته.
  • تکیه‌گاه تعویض (ماده ۵۱): برای تعویض ابزار نگهدارنده.
  • حفاظ گیره افزار (ماده ۵۲): برای جلوگیری از برخورد دست.
  • نصب تیغه فرز (ماده ۵۳): توسط کارگر ماهر و ایمن.
  • تنظیم ارتفاع تیغه (ماده ۵۴): با لایه‌های مخصوص و پیچ.
  • تکیه‌گاه میله بلند (ماده ۵۵): برای جلوگیری از افتادن میله.
  • ترمز خودکار (ماده ۵۶): برای توقف سه نظام در تراش.
  • خاموش برای تنظیم (ماده ۵۷): توقف کامل اره هنگام تنظیم.
  • لباس آستین کوتاه (ماده ۵۸): برای کار با اره پروفیل‌بر.
  • حفاظ کامل اره (ماده ۵۹): فقط محل تماس آزاد باشد.
  • گیره تثبیت (ماده ۶۰): برای تثبیت قطعه در اره.
  • حفاظ تیغه نواری (ماده ۶۱): برای قسمت‌های غیرتماسی.
  • کلید فشارشی (ماده ۶۲): قطع جریان هنگام رها کردن.
  • بازگشت پدال (ماده ۶۳): برای اره پروفیل‌بر آتشی.
  • قطع‌کن کمان (ماده ۶۴): برای اره لنگ در بالا و پایین.
  • توقف شکست تیغه (ماده ۶۵): توقف خودکار در اره نواری.
فصل چهارم: سایر مقررات

مقررات اضافی برای ایمنی بیشتر:

  • محل تردد (ماده ۶۶): تمیز و بدون لغزندگی باشد.
  • وسایل حفاظت فردی (ماده ۶۷): کارفرما باید عینک، دستکش و... فراهم کند.
  • شرایط محیطی (ماده ۶۸): نور، تهویه و دمای مناسب.
  • سلامت کارگران (ماده ۶۹): بررسی سلامت قبل از استخدام.
  • ترک ماشین (ماده ۷۰): ترک دستگاه در حال کار ممنوع است.
  • ممنوعیت حواس‌پرتی (ماده ۷۱): خوردن، شوخی یا دخانیات ممنوع.
  • اتصال زمین (ماده ۷۲): بدنه فلزی دستگاه‌ها باید به زمین متصل باشد.
  • روشنایی موضعی (ماده ۷۳): برای همه ماشین‌ها الزامی است.
  • لوح شناسایی (ماده ۷۴): مشخصات فنی و ایمنی روی دستگاه.
  • علائم ایمنی (ماده ۷۵): مطابق آیین‌نامه علائم ایمنی.
  • ممنوعیت لباس گشاد (ماده ۷۶): شال، دستکش و موهای بلند ممنوع.
  • قفل قطع برق (ماده ۷۷): برای جلوگیری از راه‌اندازی ناخواسته.
  • کلید ایمن (ماده ۷۸): برای جلوگیری از راه‌اندازی اتفاقی.
  • استاندارد تولید (ماده ۷۹): رعایت استاندارد برای همه ماشین‌ها.
  • مسئولیت کارفرما (ماده ۸۰): جبران خسارات ناشی از تخلف.

جمع‌بندی

این آیین‌نامه با ۸۰ ماده، راهنمای کاملی برای ایمن‌سازی کارگاه‌های ماشین‌کاریه. هدفش حفاظت از کارگران و تجهیزاته و به زبانی ساده نوشته شده تا برای همه قابل‌فهم باشه. با رعایت این قوانین، می‌تونید محیطی ایمن‌تر و کارآمدتر داشته باشید.

سوالات متداول

هدف این آیین‌نامه چیه؟

ایجاد محیطی ایمن و جلوگیری از حوادث در کارگاه‌های ماشین‌کاری (ماده ۸۵).

کی مسئول رعایت قوانین؟

کارفرما مسئول اصلیه و باید خسارات ناشی از تخلف رو جبران کنه (ماده ۸۰).

چرا حفاظ‌گذاری مهمه؟

برای جلوگیری از تماس با قطعات متحرک و پرتاب براده‌ها (ماده ۳).

برای ماشین تراش چه نکاتی مهمه؟

نصب حفاظ میکروسوئیچ‌دار، استفاده از سه/چهار نظام مناسب، توقف کامل قبل از تنظیم (ماده ۳۳، ۴۰، ۴۱).

این قوانین برای چه ماشین‌هایی اجباریه؟

همه ماشین‌های افزار مثل تراش، فرز، مته، اره و سنگ‌زنی (ماده ۱).

کد را وارد کنید

دریافت کد / فراموشی کد
۵
از ۵
۳ مشارکت کننده

آموزش ایمنی مواد شیمیایی با
​​​​​​​ مایندمپ و چنزو

از طریق قسمت محصول ، به آپلود فایل بپردازید

برای آپلود محصول موارد زیر الزامی است:
نام محصول - حداقل یک تصویر(کمتر از ۲ مگ) از خود محصول - توضیحات  - نام کامل شما در توضیحات یا روبان

​جهت تسویه حساب ماهانه از بخش تسوبه حساب با وارد کردن شماره کارت یا شبا خود اقدام فرمائید
شایان ذکر است از سود کسب کرده مبلغ ۵ درصد کمیسیون سایت کسر شده و ظرف مدت حداقل ۵ روز کاری واریز می گردد

آپلود فایل

میتوان فایل زیپ فرمت rar آپلود فرمایید​​​​​​​

۱

۲

۳

۴

۵

​جهت نمایش صفحه ، ورود به حساب کاربری الزامی است

محصول بارگذاری شده باید متعلق به شما بوده یا ساختار یکسانی با محصولات بارگذاری شده توسط فروشنده های دیگر ماقبل شما، وجود نداشته باشد. درغیراین صورت از بارگذاری فایل معذور بوده و عواقب کار برعهده شماست

۶

ثبت

پیغام شما با موفقیت ارسال شد.

​​​فرم زیر را تکمیل کنید​​​​​​​

تایید طی ۵ روز کاری و اعلام در ایمیل وارد شده!! 

​سایت از فروش ۵ درصد کمیسیون میگیرد

ثبت کلمه عبور خود را فراموش کرده‌اید؟ لطفا شماره همراه یا آدرس ایمیل خودتان را وارد کنید. شما به زودی یک ایمیل یا اس ام اس برای ایجاد کلمه عبور جدید، دریافت خواهید کرد.

بازگشت به بخش ورود

کد دریافتی را وارد نمایید.

بازگشت به بخش ورود

تغییر کلمه عبور

تغییر کلمه عبور

حساب کاربری من

سفارشات

مشاهده سفارش

سبد خرید