1-1-3 تعاريف

• آتريوم: يك گشودگي قائم و باز كه دو يا چند طبقه را به يك ديگر مرتبط مي سازد و در انتهاي بالايي آن بسته است. اين گشودگي به غير از پلكان دوربسته، آسانسورها، چاه آسانسورها، بالابرها، تأسيسات برقي، مكانيكي يا ساير تجهيزات است. طبقاتي كه در اين تعريف به وسيله آتريوم به هم مرتبط مي شوند، شامل بالكن هاي موجود در تصرف تجمعي يا ميان طبقه نيست.
• آتش سوزي:آتشي است كه از كنترل خارج شده و براي موجود زنده، ساختمان و محتويات درون آن زيان آور و خطرناك است. در اين مبحث، براي اختصار و يا براي رواني بهتر متن ، در برخي قسمت ها از واژه "آتش" به جاي"حريق" يا "آتش سوزي" استفاده شده است.
• آتش استاندارد:منحني استاندارد دما- زمان مطابق استاندارد ملي ايران شماره 12055 ، كه افزايش دما بر حسب زمان را براي آزمايش هاي مقاومت در برابر آتش مشخص مي كند . در اين مقررات منظور از آتش استاندارد عمدتاً آتش استاندارد سلولزي است و چنانچه استانداردهاي ديگري (مانند آتش هيدروكربني يا منحني تونل) مورد نظر باشد، تصريح خواهد شد.
• آزمايش آتش استاندارد: آزمايش يا آزمايش هاي استاندارد ويژه براي تعيين مقاومت و رفتار مصالح، فرآورده ها، اعضاء و اجزاي ساختماني در برابر آتش سوزي. آزمايش هاي آتش عمدتاً شامل دو گروه اصلي "واكنش در برابر آتش" و "مقاومت در برابر آتش" مي شود.
• ارتفاع ساختمان: فاصله قائم تراز متوسط زمين تا تراز متوسط بالاترين بام . در ساختمان هايي كه داراي چند بام با ارتفاع هاي متفاوت است، ارتفاع ساختمان برابر با ارتفاع متوسط بالاترين بام درنظر گرفته مي شود.
• ارتفاع طبقه : فاصله قائم از روي كف تمام شده يك طبقه تا روي كف تمام شده طبقه بالاتر است ارتفاع طبقه آخر بنا، حد فاصل كف تمام شده آن طبقه تا كف تمام شده متوسط سطح بام ساختمان مي باشد.
• افزايش بنا: هرگونه عمليات ساختماني كه سطح يا حجم يك بنا را افزايش دهد.
• اعضاي باربر:اعضايي از ساختمان كه بار مرده و زنده ساختمان را به شالوده ها انتقال مي دهند.
• بار تصرف: تعداد افرادي كه راه خروج ساختمان يا بخشي از آن، براي آنها طراحي ميشود.
• بالابر: اتاقك يك سكويي كه به مكانيسم بالا و پائين رفتن در مسير قائم و ثابت مجهز باشد.
• بناي موجود: بنايي كه مطابق مقررات و قوانين گذشته اجرا و تكميل شده است.
• پاركينگ باز: يك ساختمان يا بخشي از آن، كه به پارك كردن اتومبي لهاي شخصي اختصاص يافته و داراي شرايط زير است: براي تهويه طبيعي پاركينگ، حداقل دو سمت خارجي آن داراي بازشوهايي با توزيع يكنواخت است. در هر طبقه مجموع مساحت گشودگي‌هاي خارجي حداقل برابر با 20 درصد مساحت كل ديوارهاي پيراموني پاركينگ در همان طبقه و مجموع طول بازشوهاي خارجي نيز دست كم برابر با 40 درصد طول كل ديوارهاي پيراموني پاركينگ در آن طبقه باشد . همچنين ديوارهاي داخلي پاركينگ بايد داراي حداقل 20 درصد گشودگي با توزيع يكنواخت باشد.
• پاركينگ بسته: به هر پاركينگي كه باز نباشد، پاركينگ بسته گفته مي شود.
• پاركينگ مكانيزه: به پاركينگ هايي اطلاق مي شود كه فاقد طبقه بوده و خودروها بدون حضور راننده و به وسيله تجهيزات مكانيزه كنترل و در محل خود جاي مي گيرند.
• پله: تغيير در تراز ارتفاع، شامل يك يا چند مرتبه صعود.
• پلكان:بخشي از مجموعه راه خروج، شامل تعدادي پله با پاگردها و سكوهاي لازم، كه رفت و آمد از يك طبقه به طبقه ديگر را بدون تداخل و برخورد با مانع امكان پذير مي كند.
• پلكان خارجي: پلكاني كه حداقل يك طرف آن به جز بخش هاي لازم براي ايستادگي و حفاظت، باز است. فضاهاي باز مجاور بايد حياط يا معبر عمومي باشد.
• پلكان برقي: وسيله اي است كه در مسير حركت افراد پياده جهت بالا يا پايين بردن آنها در دو طبقه غير هم سطح به كار مي رود و به وسيله پله كه توسط نيروي محركه برقي به حركت در آورده مي شود، سبب جابجايي افراد مي گردد
• پلكان قيچي: دو راه پله متقاطع كه تشكيل دهنده دو مسير خروج مجزا است و در يك دوربند پلكان واقع شده است. اگر دو راه پله متقاطع با موانع مناسب آتش از يكديگر جدا شوند، ديگر پلكان قيچي تلقي نمي شود.
• پلكان مارپيچ: پلكاني كه در تصوير افقي (پلان) داراي شكل دايره بسته است و كف پله هايي با مقطع همسان دارد كه در اطراف يك ستون نگهدارنده، به صورت شعاعي، متصل شد هاند.
• پنجره آتش: پنجره اي با ساختار و شيشه كاري مناسب است كه بتواند محافظت لازم به من ظور جلوگيري از انتقال آتش سوزي را، در حد الزامات مربوط ، تأمين نمايد. در اين مبحث، به منظور سادگي و اختصار، به جاي عبارت "پنجره مقاوم در برابر آتش"، عبارت كوتاه تر "پنجره آتش " به كار رفته است.
• پنجره چشمي: پنجره اي كه فقط براي تأمين ديد به فضاي مجاور تعبيه شده باشد.
• پوشش مانع حرارتي: مصالحي كه عمدتاً براي محافظت فوم هاي پليمري در برابر آتش به كار مي روند (به فصل 3-7 مراجعه شود). طبق تعريف، پوشش هاي مانع حرارتي مصالحي هستند كه پس از 15 دقيقه قرار گرفتن در معرض منحني استاندارد آتش (منحني دما-زمان استاندارد 12055 ISIRI) دماي پشت آنها حداكثر به 120 درجه سلسيوس برسد. پوشش مانع حرارتي بايد به نحوي نصب شود كه در مدت اين 15 دقيقه در جاي خود باقي بماند و دچار ريزش نشود.
• تأييد شده، تصويب شده: تأييد و تصويب مصالح، لوازم و تأسيسات ساختماني، يعني تأييد و تصويب آن ها توسط مرجع قانوني صدور گواهينامه فني (مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي)و استاندارد (سازمان ملي استاندارد)كه مطابق ضوابط، استانداردها و مقررات اين مبحث، با آزمايش و ساير ارزيابي هاي لازم صورت مي گيرد.
• تخليه خروج: مراجعه شود به راه خروج.
• تراز زمين (يا تراز متوسط زمين): سطح مبنا كه متوسط تراز زمين مجاور ساختمان هم مرز با ديوارهاي خارجي را نشان مي دهد. اگر سطح زمين به طور شيب دار از ديوارهاي خارجي دور شود، سطح مبنا بايد در پائين ترين نقاط درون مساحت بين ساختمان و حد مالكيت زمين در نظر گرفته شود و يا در صورتي كه فاصله حد مالكيت زمين از ساختمان بيش از 180 سانتي متر باشد، بايد بين ساختمان و نقط هاي در 180 سانتي متري ساختمان در نظر گرفته شود.
• تصرف: نوع بهره گيري از بنا يا بخشي از آن كه براي مقاصد معلوم در دست بهره برداري است و يا قرار است براي آن مقاصد مورد استفاده قرار گيرد (توضيح : از آن جا كه در يك ساختمان، با كاربري مشخص، فضاهايي با انواع بهره برداري هاي متفاوت وجود دارد، از نظر مبحث سوم مقررات ملي ساختمان، استفاده از كلمه كاربري به جاي تصرف، دقيق تلقي نمي شود. به عنوان مثال در ساختماني با كاربري هتل، انواع تصرف هاي مسكوني، تجمعي، انبار و ... وجود دارد).
• تصرف هاي پرخطر: بناهايي كه به علت نوع بهره برداري از آنها، داراي مواد ومصالح بسيار آتش زا، سمي، خورنده، انفجاري و مشابه آن باشند. با توجه به تنوع و نياز به طراحي كاملاً تخصصي ساختمان هاي پر خطر، اصولاً مقررات كامل آنها در اين مبحث پوشش داده نشده است، براي اينگونه تصرف ها، در نبود مقررات و آيين نامه هاي مصوب داخلي، طراحان و مجريان موظف هستند، از آيين نامه ها و مدارك تخصصي معتبر بين المللي بهره گيري نمايند. مرجع قانوني صدور پروانه و كنترل ساختمان نيز مي تواند براي اينگونه ساختمان ها تطبيق با مقررات تخصصي، نظير كدهاي مرتبط NFPA و مشابه آن را خواستار شود.
• تغييرات: هرگونه دگرگوني يا تغيير و تبديل در ساختمان، در راه ه اي خروج از ساختمان و در تأسيسات مكانيكي و برقي ساختمان كه به قصد افزايش ساختمان صورت نگيرد.
• جايگاه: در اين مبحث به معني تسهيلات نشيمن رديفي به كار رفته است.
• حفاظ يا نرده محافظ: یک قطعه ساختماني يا مجموعه اي از قطعات ساختماني كه در سمت باز سطوح مرتفع قابل تردد يا نزديك آنها قرار گرفته است و امكان سقوط را به حداقل مي رساند.
• حياط: فضاي باز بدون سقف و بدون تصرف، كه از دو يا چند طرف، با ديوارهاي خارجي بنا، محصور باشد.چنانچه يك حياط از همه طرف به ديوارهاي خارجي بنا محصور شود، به آن حياط داخلي گفته مي شود
• خانه: فضاي زندگي حداكثر با دو طبقه ارتفاع كه به منظور سكونت يك يا دو خانوار در نظر گرفته شده باشد.
• خروج: مراجعه شود به راه خروج.
• خروج افقي: مراجعه شود به بند 3-6-3-3-19(تعیین ضوابط خروج افقی به عنوان جایگزین بخشی از خروج‌های الزامی، که نیازمند جداسازی دو فضا با دیوار مانع آتش ۲ ساعته، درهای خودبسته‌شو، و تأمین فضای پناه گرفتن با مساحت کافی برای جمعیت هر دو بخش است).
• خودبسته شو: به در خودبسته شو مراجعه شود.
• خودكار: اصطلاح "خودكار" در مورد تجهيزات محافظت در برابر حريق و وسايل و دستگاه هايي به كار مي رود كه در برابر برخي از محصولات احتراق واكنش نشان داده و خود به خود و بدون دخالت انسان فعال شوند.
• خودكار بسته شو: به در خودكار بسته شو مراجعه شود.
• خيابان:هر نوع راه عبور و مرور عمومي در فضاي باز، اعم از كوچه، خيابان يا بلوار، كه دست كم دارای 9 متر عرض باشد و به گونه اي طرح شده باشد كه امكان استفاده واحدهاي آتش نشاني براي خاموش كردن آتش سوزي را فراهم آورد. معابر داخل فضاهاي بسته و تونل ها اگرچه مورد استفاده عبور و مرور عمومي قرار گرفته و ماشين رو باشند، به عنوان خيابان لحاظ نمي شوند.
• در آتش: مجموعه اي از عناصر شامل لنگه در، چارچوب، يراق آلات و ديگر اجزايي كه مجموعاً يك درجه مشخص از محافظت در برابر آتش را تأمين مي نمايد. در اين مبحث به جاي عبارت "سيستم در مقاوم در برابر آتش"، اصطلاحاً از عبارت كوتاه تر "در آتش" استفاده شده است.
• در بادبزني: در مجهز به يك وسيله دو محوري كه طوري طراحي شده است كه در هنگام باز شدن، حركت بادبزني دارد.
• در خود بسته شو: در محافظت شده در برابر آتش كه مجهز به سيستمي است كه سبب بسته شدن خود به خود در، پس از باز شدن آن مي شود. اصولاً اصطلاح "خودبسته شو " هنگامي كه در مورد درهاي حريق يا ساير بازشوهاي حفاظتي به كار برده شود، به مفهوم بسته بودن در (يا بازشو) در حالت عادي و بسته شدن آن پس از عبور است كه براي اطمينان از انجام اين عمل، در به يك وسيله مكانيكي تأييد شده مجهز مي شود.
• در خودكار بسته شو: در محافظت شده در برابر آتش كه مجهز به سيستمي است كه به هنگام آتش سوزي، در اثر واكنش به برخي از محصولات احتراق (مانند دود ) و فرمان گرفتن از سيستم در/ دريچه آتش كف: مجموعه اي از لنگه در يا دريچه، چارچوب، يراق آلات و ديگر اجزاي نصب شده در سطح افقي، كه مجموعاً يك درجه مشخص از محافظت در برابر آتش را در يك منفذ، موجود در يك كف داراي درج هبندي مقاومت در برابر آتش تأمين كند.
• درجه بندي شده از نظر مقاومت در برابر آتش، عنصر ساختماني: يك عنصر ساختماني (مانند ديوار، سقف يا غيره) كه مطابق با اين مبحث، بايد داراي يك مقدار الزامي مقاومت در برابر آتش باشد و براي اين منظور داراي نتايج آزمون يا گواهينامه معتبر مي باشد.
• درجه محافظت در برابر آتش: مدت زماني كه يك بازشوي محافظت شده (مانند در آتش)، مطابق با آزمون استاندارد قادر به مقاومت در برابر انتقال آتش باشد. درجه بندي محافظت در برابر آتش بر حسب ساعت يا دقيقه بيان مي شود.
• درز:گشودگي خطي داخل يك عنصر ساختماني، مانند درز انبساط، كه براي حركت مستقل ساختمان در صفحات مختلف (ناشي از حرارت، زمين لرزه، باد يا هرگونه نيروي ديگر) طراحي شده است. در صورت وجود درز در يك عنصر ساختماني داراي درجه بندي مقاومت در برابر آتش، بايد از سيستم درزبندي مقاوم در برابر آتش استفاده شود.
• درزبندي آتش، سيستم: مجموعه اي از مواد، يا فرآورده هاي ويژه، كه براي ايجاد مقاومت در برابر سرايت آتش، داخل درزهاي تعبيه شده درون يا بين مجموعه‌هاي ساختماني داراي درجه بندي درزبندي مقاومت در برابر آتش قرار گرفته‌است. در اين مبحث به جاي عبارت «درزبندي مقاوم در برابر آتش»، اصطلاحاً از عبارت كوتاه تر «درزبندي آتش» استفاده شده است.
• دسترس خروج: مراجعه شود به راه خروج
• دستگيره محافظ: لوله، چوب يا هر پروفيلي كه در طول راه پله و بالكن براي گرفتن دست و نلغزيدن انسان نصب شود. دماغه يا لبه پله: لبه جلو آمده كف پله‌ها و پله پاگردها.
• دمپر: وسيله اي كه جريان هوا يا محصولات احتراق و مقدار آنها را با فرمان دستي يا خودكار تنظيم مي كند. مراجعه شود به دمپر آتش، دمپر آتش/ دود يا دمپر دود.
• دمپر آتش: دمپر داراي گواهينامه معتبر از مرجع قانوني صدور گواهينامه فني، نصب شده دركانال ها و گشودگي هاي انتقال هوا يا سيستم هاي كنترل دود كه به محض كشف حرارت به صورت خودكار مسدود و مانع عبور هوا م يشود و عبور شعله را محدود مي كند.
• دمپر آتش/دود: دمپر داراي گواهينامه معتبر از مرجع قانوني صدور گواهينامه فني، نصب شده در كانال ها و گشودگي هاي انتقال هوا كه با دريافت علامت از سيستم كشف حريق بسته مي شود و در برابر عبور هوا / دود مقاوم است. اين وسيله بايد طوري نصب شود كه به طور خودكار عمل كرده و در صورت لزوم بتوان آن را از يك ايستگاه فرماندهي در ساختمان در محلي دور از دمپر كنترل کرد (در اين مبحث به جاي عبارت « دمپر مقاوم در برابر آتش/ دود »، اصطلاحاً از عبارت كوتاه تر « دمپر آتش/ دود» استفاده شده است).
• دمپر دود: دمپر داراي گواهينامه معتبر از مرجع قانوني صدور گواهينامه فني، نصب شده دركانال ها و گشودگي هاي انتقال هوا كه براي مقاومت در برابر عبور هوا و دود طراحي شده است . اين دمپرها طوري نصب مي شوند كه به طور خودكار و تحت كنترل سيستم كشف دود عمل كنند و در صورت لزوم بتوان آن را از يك ايستگاه فرماند هي در ساختمان كنترل نمود (در اين مبحث به جاي عبارت « دمپرمقاوم در برابر عبور دود » اصطلاحاً از عبارت كوتاه تر « دمپر دود » استفاده شده است).
• دوربند خروج: جزئي از خروج كه از ديگر فضاهاي داخل ساختمان يا سازه به وسيله ساختار داراي درجه بندي مقاومت در برابر آتش و محافظت كننده هاي بازشو جدا شده است و مسير عبور محافظت شده اي را به سمت يك تخليه خروج يا به يك معبر عمومي تأمين مي كند (همچنين مراجعه شود به راه خروج).
• دوربند شفت: ديوارهاي تشكيل دهنده مرزهاي (بدنه) اطراف شفت (همچنين مراجعه شود به شفت)، كه عمدتاً طبق ضوابط اين مبحث نياز است تا متناسب با نوع بهره برداري و مشخصات شفت، داراي درجه مقاومت در برابر آتش مشخص باشند.
• ديوار جان پناه: بخش امتداد يافته ديوارهاي خارجي بنا در بام كه براي ايمني و تفكيك از ساختمان مجاور اجرا مي شود.
• ديوار جداكننده آتش: ديوار جداكننده اي كه براي جلوگيري از گسترش آتش سوزي از يك طرف به طرف ديگر ديوار طراحي و بازشو هاي آن در برابر آتش محافظت شده است (همچنين مراجعه شود به 3-8-4).
• ديوار خارجي: ديوار باربر يا غيرباربر كه به عنوان ديوار محصور كننده ساختمان استفاده مي شود.
• ديوار كتيبه: بخشي از ديوار خارجي ساختمان كه پايين يا بالاي پنجره (يا بازشو) واقع مي شود.
• ديوار مشترك: ديواري كه در مرز مالكيت دو ساختمان براي بهره‌گيري مشترك ساخته مي شود.
• راه پله: مراجعه شود به پلكان.
• راه خروج: مسير ممتد و بدون مانعي كه براي رسيدن از هر نقطه ساختمان به يك معبر عمومي در نظر گرفته شود. راه خروج از سه بخش مجزا و مشخص « دسترس خروج »، « خروج » و « تخليه خروج » تشکیل می‌شود.
• تخليه خروج: بخشي از "راه خروج" كه بين انتهاي خروج و معبر عمومي واقع است.
• تراز تخليه خروج: تراز نقطه اي كه خروج در آنجا پايان مي يابد و تخليه خروج آغاز مي شود.
• دسترس خروج: بخشي از "راه خروج" كه از هر بخش تحت تصرف در يك ساختمان يا سازه به يك خروج منتهي شود. همچنين مراجعه شود به3-6-3.
• خروج: قسمتي از "راه خروج" كه با ساختار و تجهيزاتي داراي درجه بندي مقاومت در برابر آتش ، بر اساس اين مقررات از ديگر فضاهاي ساختمان جدا و ايمن شده و مستقيم يا از طريق تخليه خروج به معبر عمومي منتهي مي شود. خروج شامل درهاي خروجي در تراز همكف، پلكان دوربندي شده خروج، گذرگاه هاي خروج، پله هاي بيروني خروج، شيبراه هاي بيروني خروج و خروج هاي افقي است. همچنین مراجعه شود به 3-6-3.
• خروج افقي: يك مسير عبور از يك ساختمان به مكاني در ساختمان ديگر (داراي يك مالكيت) در تراز تقريباً برابر، يا مسير عبور از ميان يا پيرامون يك ديوار يا جداكننده به مكاني در تراز تقريباً برابر در همان ساختمان (يا ساختمان ديگر داراي يك مالكيت)، كه ايمني از آتش و دود موجود در مكان وقوع و مكان هاي مرتبط با آن را تأمين مي كند.
• راه خروج قابل دسترس: راه خروج پيوسته و بدون مانع كه از هر نقطه در يك ساختمان يا تأسيسات كشيده مي شود و مسيري قابل دسترس را به يك مكان امن، يك خروجي افقي يا يك معبر عمومي فراهم مي‌سازد (همچنين مراجعه شود به قابل دسترس).
• راهرو: بخشي از راه خروج كه در بين رديف هاي اصلي صندلي ها، نشيمن ها، ميزها و ساير مبلمان موجود در فضاهاي تجمعي، رد مي شود و امكان عبور از ميان آنها و يا دسترسي به آنها را فراهم مي كند.
• دسترس راهرو: بخشي از دسترس خروج كه به يك راهرو مي رسد . اينها راهروهاي فرعي هستند كه امكان حركت و عبور در اطراف ميزها، صندلي ها و ساير مبلمان موجود در فضاهاي تجمعي را امكان پذيرمي سازد.
• زيرزمين: بخشي از ساختمان كه به صورت كامل يا بيش از نيمي از ارتفاع كف تا سقف آن، زير تراز زمين واقع شده است.
• ساختمان بلند مرتبه: ساختماني كه ارتفاع بالاترين كف طبقه قابل بهره برداري آن بيش از 23 متر از تراز متوسط زمين باشد. براي ساختمان هاي مخاطره آميز اين ارتفاع را مي توان به تشخيص مرجع قانوني صدور پروانه و كنترل ساختمان، كمتر از اين مقدار در نظر گرفت.
• سكوي تجهيزات صنعتي: سكوي تصرف نشده مرتفع در يك تصرف صنعتي كه منحصراً براي تجهيزات سيستم هاي مكانيكي يا فرآيند صنعتي استفاده شده و شامل سطوح قابل تردد مرتفع، پلكان ها و نردبان هاي ضروري براي دسترسي به سكو مي شود.
• شفت: فضاي محصور امتداد يافته بين يك يا چند طبقه از يك ساختمان كه به صورت قائم گشودگي هاي طبقه ها را در بر مي گيرد، مانند شفت پلكان، شفت آسانسور و داكت هاي تأسيساتي.
• شيبراه: سطح تردد كه داراي شيبي بيشتر از 5 درصد است.
• طبقه: بخشي از ساختمان كه بين دو كف تمام شده متوالي قرار دارد (همچنين مراجعه شود به تعاريف واژه‌هاي زيرزمين و ميان طبقه).
• طبقه خيابان: طبقه اي از بنا كه از كف خيابان يا محوطه خارج بنا حداكثر با شش پله قابل دسترس باشد. در مواردي كه دو يا چند طبقه ساختمان بتوانند در اثر تغييرات تراز مستقيماً به خيابان يا محوطه اطراف راه يابند، ساختمان به همان تعداد داراي طبقه خيابان خواهد بود . به همين ترتيب، چنانچه هيچ يك از طبقات بنا نتوانند با شرايط ياد شده امكان دسترسي به خيابان و محوطه خارج داشته باشند، ساختمان بدون "طبقه خيابان" منظور مي گردد.
• طبقه تراز تخليه: پايين ترين طبقه اي از بنا كه حداقل 50 درصد از بار تخليه متصرفين از آن به معبرعمومي تخليه شوند. در صورت عدم وجود شرايط فوق، پايين ترين طبقه اي كه داراي يك يا دو خروج با ارتباط مستقيم عمومي باشد، به عنوان طبقه يا تراز تخليه شناخته م يشود.
• فضاي انتظار: فضاي مشترك و همگاني در بناهاي تجمعي كه به منظور سپري كردن اوقات پيش از موعد براي ورود به يك سالن اجتماعات در نظر گرفته مي شود.
• فضاي پناه دهي: فضايي كه در مقابل حريق به ميزان مشخصي مقاومت مي نمايد و به منظور پناه گرفتن موقت افراد تا رسيدن نيروهاي نجات يا موقعيت مناسب براي خروج از ساختمان استفاده مي شود
• فضاي ورودي: عبارت از فاصله اندازه گيري شده از نماي ساختمان تا نزديكترين خط داخلي مالكيت زمين، يا تا خط وسط خيابان، كوچه يا معبر عمومي، يا تا يك خط فرضي بين دو ساختمان موجود در يك ملك يا يك زمين مشترك مي باشد. اين فاصله بايد نسبت به ديوار ساختمان تحت زاويه قائمه انداز هگيري شود.
• فاصله مجزاسازي حريق: عبارت از فاصله اندازه گيري شده از نماي ساختمان تا نزديكترين خط داخلي مالكيت زمين، يا تا خط وسط خيابان، كوچه يا معبر عمومي، يا تا يك خط فرضي بين دو ساختمان موجود در يك ملك يا يك زمين مشترك مي باشد. اين فاصله بايد نسبت به ديوار ساختمان تحت زاويه قائمه انداز هگيري شود.
• فضای پيراموني: فضاي باز پيرامون يك عنصر نفوذكننده است.
• قابل دسترس: فضايي كه افراد معلول جسمي و حركتي، صرف نظر از محدوديت هاي جسمي خود، بدون نيازبه كمك ديگران بتوانند از آن استفاده كنند (مراجعه شود به ضوابط و مقررات شهرسازي براي افراد معلول جسمي حركتي).
• كريدور: يك جزء محصور از "دسترس خروج" كه يك مسير عبور به يك خروج را فراهم مي‌كند.
• گذرگاه خروج: جزئي از خروج كه از تمامي فضاهاي داخلي ساختمان يا سازه به وسيله ساختار درجه بندي شده مقاوم در برابر آتش و محافظت كننده هاي بازشو جدا شده است و مسير عبور محافظت شده اي را در جهت افقي به سمت يك تخليه خروج يا به يك معبر عمومي تأمين مي كند.
• مانع آتش: يك عنصر ساختماني افقي (مانند سقف) يا قائم (مانند ديوار) با درجه بندي مقاومت در برابر آتش كه براي جلوگيري از گسترش آتش سوزي طراحي شده و داراي بازشو هاي محافظت‌شده در برابر آتش است. براي ديوار مانع آتش، مراجعه شود به 3-8-4.
• مانع دود: يك پوسته پيوسته قائم يا افقي، مانند ديوار يا سقف كه براي محدود كردن حركت دود طراحي و ساخته شده است.
• محوطه (حياط) خروج: يك محوطه يا حياط كه دسترسي به يك معبر عمومي را براي يك يا چند خروج فراهم مي‌كند.
• مساحت ساختمان: مساحتي كه در ميان ديوارهاي خارجي بدون در نظر گرفتن شفت‌هاي تهويه و حياط ها واقع شده است. فضاهايي از ساختمان كه در حد فاصل ديوارهاي اطراف ساختمان قرار ندارند، در صورتي كه درون تصوير افقي بام يا كف بالايي قرار داشته باشند، بايد در محاسبه مساحت ساختمان در نظر گرفته شوند.
• مساحت كف (سطح اشغال)، ناخالص : مساحت كف واقع در داخل ديوارهاي خارجي ساختمان، بدون در نظرآوردن مساحت كانال هاي قائم تهويه و محوطه هاي باز، و بدون كم كردن مساحت كريدور ها، راه پله ها،كمدها، ضخامت ديوارهاي داخلي، ستون ها يا ساير قسمت هاي برجسته نمايان.
• مساحت كف، خالص: مساحت سطح اشغال شده واقعي كه شامل مساحت قسمت هاي فرعي بدون متصرف، مانند كريدور ها، راه پله ها، سرويس‌هاي بهداشتي، اتاق تأسيسات مكانيكي و كمدها نمي شود.
• مسدودكننده حريق: مصالح ساختماني نصب شده براي مقاومت در برابر عبور آزاد شعله به ديگر نواحي ساختمان از ميان فضاهاي پنهان.
• مسير مشترك تردد: بخشي از دسترس خروج كه متصرفان بايد طي كنند تا به محلي برسند كه از آن جا، دو مسير مجزا و در جهت مختلف براي رسيدن به دو خروج جداگانه وجود دارد . اين مسير مشترك بايد در محاسبه مسافت مجاز تردد در نظر گرفته شود.
• معبر عمومي: خيابان، كوچه يا پاره اي از زمين با عرض و ارتفاع آزاد حداقل 3 متر که به هوای آزاد (بیرون) و خیابان راه دارد و به صورت دائم براي تردد مردم آزاد است.
• مقاومت در برابر آتش: به صورت كلي، خواصي از مصالح، مجموعه يا سيستم ساختماني كه از عبور حرارت زياد، گازهاي داغ يا شعله تحت شرايط كاربرد جلوگيري مي كند يا آن را به تأخير مي اندازد.
• درجه مقاومت در برابر آتش: مدت زماني كه يك جزء، مجموعه يا سيستم ساختماني قادر به ادامه وظيفه عملكردي خود در شرايط آتش استاندارد باشد. به عبارت ديگر، مدت زماني كه يك جزء يا مجموعه ساختماني قادر است يك آتش سوزي با شدت استاندارد را در فضاي وقوع محبوس كرده، يا به عملكرد سازه اي خود تحت شرايط آتش استاندارد ادامه دهد و يا هر دو. اين مدت زمان بر اساس نتايج آزمون هاي استاندارد يا مقادير داده شده در راهنماي مبحث سوم مقررات ملي ساختمان (يا ساير مدارك پشتيبان مصوب) تعيين مي شود.
• منطقه حريق: بخشي از فضاي داخل ساختمان كه از اطراف و سقف و كف به وسيله اجزاي ساختماني مقاوم در برابر آتش (مانند ديوارهاي مانع آتش، ديوارهاي جداكننده آتش و سيستم هاي كف/ سقف مقاوم در برابر آتش) محدود مي شود.
• ميان طبقه: طبقه اي واقع در بين هر يك از طبقات اصلي ساختمان كه حداكثر يك سوم مساحت طبقه زير خود را داشته باشد، به جز در موارد خاص صنعتي، كه مجموع مساحت ميان طبقه در يك طبقه مي تواند بيشتر از يك سوم مساحت كل همان طبقه شود.
• مقاومت حريق: مقاومت در برابر آتش
• مكان پناه گرفتن (پناهگاه): فضايي است كه افرادي كه قادر به استفاده از پله ها در هنگام تخليه اضطراري هستند، مي توانند تا رسيدن كمك يا دستورالعمل هاي لازم در آنجا منتظر بمانند.
• ميله دستگرد: ميله يا نرده افقي يا مايل كه براي دست گرفتن به عنوان تكيه گاه يا هدايت، تأمين شده است.
• نرده محافظ: حايل حفاظتي و ايمني كه براي جلوگيري از سقوط از ارتفاع طراحي شده باشد.
• نفوذكننده، عنصر: عنصري مانند لوله، كابل يا غيره كه از طريق يك منفذ به درون يك عنصر ساختماني داراي درجه بندي از نظر مقاومت در برابر آتش نفوذ كرده است.
• واحد زندگي (واحد مسكوني): فضا، اتاق يا اتاق هايي كه به عنوان محل زندگي يك شخص يا خانواده درنظر گرفته شده و داراي وسايل زندگي باشد.
• واحد تصرف: حداكثر مساحت مجاز كف به ازاي يك نفر بهر هبردار (متصرف) مي باشد.
• هتل: بنايي كه اتاق هاي آن براي سكونت مسافران استفاده مي شود. اين تعريف شامل متل و ساير بناهايي با امكانات سكونتي موقت نيز مي‌گردد.
• هوابند: هرگونه مصالح، ابزار يا وسيله ساختماني كه براي محدود كردن جريان هوا در داخل فضاهاي باز درقسمت هاي پنهان اجزاي ساختمان، مانند فضاهاي دسترسي و بازديد تأسيسات، مجموعه هاي كف-سقف يا بام-سقف و اتاق هاي زير شيرواني نصب گردد.

2-1-3 علائم اختصاری

• A_a- مساحت مجاز كف (متر مربع)، پس از افزايش هاي مجاز
• A_t- مساحت مجاز كف (متر مربع) مطابق جدول
• I_f- افزايش مساحت (درصد) به سبب فاصله از ساختمان هاي مجاور
• I_s- افزايش مساحت (درصد) به سبب محافظت با شبكه بارنده خودكار
• F- آن بخش از محيط ساختمان (سانتي متر) كه رو به معبر عمومي يا رو به فضاي باز با حداقل 600 سانتي متر پهنا باشد.
• P-محيط كل ساختمان (سانتي متر)
• W-پهناي معبر عمومي يا فضاي باز (سانتي متر) مطابق بخش 3-4-5-2 (این بخش، چگونگی «افزایش مجاز مساحت طبقات» را بر اساس وجود معبر یا فضای باز در مجاورت ساختمان، تشریح می‌کند. اگر حداقل ۲۵٪ محیط ساختمان رو به فضای بازی با عرض کافی (حداقل ۶ متر) باشد، می‌توان مساحت طبقات را طبق یک فرمول مشخص افزایش داد. این افزایش به نسبت بخش باز محیط ساختمان و عرض معبر بستگی دارد).
• م. ن: محدوديت ندارد
• غ. م: غير مجاز

۳-۱-۳ هدف و دامنه کاربرد

• این مبحث برای کاهش خسارات جانی‌/مالی آتش‌سوزی است و دامنه کاربرد کلی و فصل‌ها در همین بخش تعیین شده است.
• 1-3-1-3 دامنه کاربرد
• 1-1-3-1-3 دامنه کاربرد ضوابط ساختمان‌های بلندمرتبه
• ضوابط ساختمان‌های بلندمرتبه برای آپارتمان‌های مسکونی تا ۸ طبقه روی تراز زمین اجباری نیست.
• 2-1-3-1-3 دامنه کاربرد ضوابط فصل3-7
• ضوابط جدول ۳-۷-۳-۲ فقط برای ساختمان‌های تجاری/تجمعی و فضاهای بالای ۱۰۰ نفر، ساختمان‌های بلندمرتبه، آموزشی، درمانی/مراقبتی، تصرف م-۱ (هتل)، مراکز حساس/دولتی و سایر موارد اعلام‌شده توسط مرجع صدور پروانه الزام‌آور است.
• 3-1-3-1-3 دامنه کاربرد ضوابط فصل 3-8
• ضوابط فصل ۳-۸ فقط برای ساختمان‌های تجاری/تجمعی (تجاری، تفریحی، رستوران، فودکورت، سینما و مشابه)، ساختمان‌های بلندمرتبه، تصرف د-۳، تصرف م-۱ (هتل)، مراکز حساس/دولتی و سایر ساختمان‌های اعلام‌شده توسط مرجع صدور پروانه اجباری است.
• 3-1-6-1-4 دامنه کاربرد ضوابط مقاومت در برابر آتش برای اجزای سازه‌ای
• ضوابط مقاومت در برابر آتش اجزای سازه‌ای فقط برای ساختمان‌های تجاری/تجمعی، بلندمرتبه، درمانی/مراقبتی، آموزشی، تصرف م-۱ (هتل)، مراکز حساس/دولتی و سایر موارد اعلام‌شده توسط مرجع صدور پروانه الزامی است.

3-1-4 انتظارات عملکردی

• انتظارات عملکردی ایمنی آتش‌سوزی در این بخش کیفی هستند، برای فهم فصل‌های بعد ارائه شده‌اند، شامل الزامات کمی نیستند و نباید فراتر یا سخت‌تر از الزامات تجویزی فصل‌ها (طبق ۳-۱-۳-۱) در کنترل و بازرسی استفاده شوند.
• 3-1-4-1 کشف و اعلام به‌موقع حریق
• ساختمان باید امکان آگاه‌سازی سریع ساکنان در ابتدای آتش‌سوزی را فراهم کند و در صورت نیاز از سیستم‌های کشف و اعلام حریق (طبق فصل ۳-۵) استفاده شود.
• 3-1-4-2 طراحی مسیرهای خروج
• ساختمان باید مسیرهای خروج امن، کافی و همیشه قابل‌استفاده برای همه افراد فراهم کند و الزامات آن طبق فصل ۳-۶ رعایت شود.
• 3-1-4-3 جلوگیری از گسترش داخلی و خارجی حریق
• برای جلوگیری از گسترش آتش، نازک‌کاری‌ها باید دارای مشخصات مناسب باشند و اجزای ساختمان مانع انتقال آتش به فضاهای مجاور شوند.
• 3-1-4-3-1 گسترش داخلی حریق (نازک‌کاری‌ها)
• نازک‌کاری‌های داخلی در صورت قابل‌اشتعال بودن باید شدت رهایش گرمای قابل‌قبول داشته و در برابر پیشروی سطحی شعله مقاومت کنند.
• 3-1-4-3-2 گسترش داخلی حریق (ساختاری)
• سازه باید در آتش پایداری مناسب داشته، دیوار بین واحدهای مستقل مانع انتقال آتش باشد، فضاهای خالی و درزها باعث گسترش ساده آتش نشوند و بازشوهای اجزای دارای مقاومت حریق به‌طور مناسب محافظت شوند.
• 3-1-4-3-3 گسترش خارجی حریق
• دیوارهای خارجی باید در برابر پیشروی شعله و انتقال آتش بین ساختمان‌ها متناسب با ارتفاع و کاربری مقاوم باشند، سطح محافظت‌نشده نما محدود شود و بام نیز متناسب با کاربری در برابر گسترش حریق خارجی مقاومت کند.
• 3-1-4-4 سیستم‌های خاموش‌کننده آتش
• ساختمان باید بسته به نوع و ابعاد فضا به خاموش‌کننده‌های دستی و خودکار مجهز باشد و در ساختمان‌های بلندمرتبه وجود تجهیزات اطفای خودکار ضروری است.
• ۵-۴-۱-۳ تسهیلات برای دسترسی و عملیات نیروهای آتش‌نشان
• 1-5-4-1-3 تسهیلات داخلی
• ساختمان باید امکان دسترسی و عملیات مناسب نیروهای آتش‌نشان را داخل ساختمان فراهم کند و مسیرهای ورود و عبور کافی وجود داشته باشد.
• 2-5-4-1-3 تسهیلات محوطه
• محوطه باید امکان نزدیک شدن ماشین‌آلات آتش‌نشانی را فراهم کند و زمین تحمل وزن تجهیزات را بدون نشست یا ریزش داشته باشد.
• 3-5-4-1-3 فضاهای زیرزمین
• فضاهای زیرزمین باید به تجهیزات مناسب تهویه و تخلیه دود ناشی از آتش‌سوزی مجهز باشند.

3-2-1 کلیات

• 3-2-1-1 ثبت تصرف
• تمام بناهای جدید یا بازسازی‌شده باید بر اساس نوع استفاده در یکی از ۱۰ گروه تصرف ثبت شوند (شرح در 3-2-2).
• گروه‌های تصرف:
• مسکونی/اقامتی: م-1، م-2، م-3
• آموزشی: آ
• درمانی/مراقبتی: د-1، د-2، د-3، د-4
• تجمعی: ت-1 تا ت-5
• حرفه‌ای/اداری: ح
• تجاری: ک
• صنعتی: ص-1، ص-2
• انباری: ن-1، ن-2
• مخاطره‌آمیز: خ
• متفرقه: ف

2-2-3 دسته بندي تصرف ها

• 1-2-2-3 تصرف هاي مسكوني (م)
• هر بنا برای سکونت و خواب، جز موارد درمانی/مراقبتی. بناهاي با تصرف مسكوني شامل موارد زير مي‌شوند:
• 1-1-2-2-3 م- 1 گروه
• کاربری‌های اقامتی موقت کمتر از یک ماه مثل مسافرخانه، مهمان‌پذیر، هتل، متل و هتل‌آپارتمان.
• 2-1-2-2-3 گروه م- 2
• کاربری‌های مسکونی با دو واحد یا بیشتر برای سکونت دائمی؛ شامل آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی.
• يادآوري: خانه‌ها و ویلاهای شخصی غیرآپارتمانی تا ابلاغ مقررات جداگانه، م-2 محسوب می‌شوند.
• 3-1-2-2-3 گروه م- 3
• بناهای مسکونی برای مراقبت شبانه‌روزی از ۶ تا ۱۶ نفر (به‌جز کارکنان).
• 2-2-2-3تصرف هاي آموزشی(آ)
•  
• بناهایی برای آموزش حداقل ۶ نفر در مقطع ابتدایی تا دبیرستان، یا آموزش بیش از ۵ نفر ۳ تا ۱۸ سال برای بخشی از شبانه‌روز.
• يادآوري: آموزش بالاتر از دبیرستان جزو حرفه‌ای/اداری است.
• 3-2-2-3 تصرف هاي درماني/ مراقبتي (د)
• بناهایی برای افراد با محدودیت جسمی/ذهنی، بیماری، کهولت، یا بازداشت و محدودیت حرکت.
• 1-3-2-2-3گروه د- 1
• مراکز نگهداری بیش از ۱۶ نفر با مراقبت شبانه‌روزی که ساکنان قادر به واکنش اضطراری بدون کمک مستقیم هستند؛ مثل مراکز آسیب‌دیدگان اجتماعی و ترک اعتیاد.
• 2-3-2-2-3گروه د- 2
• مراکز ارائه خدمات شبانه‌روزی پزشکی/جراحی/روان‌پزشکی/پرستاری یا نگهداری کودکان بی‌سرپرست برای بیش از ۵ نفر که برخی قادر به مراقبت از خود نیستند؛ شامل بیمارستان، درمانگاه، تیمارستان، شیرخوارگاه و مراکز نگهداری کودکان زیر ۳ سال به تعداد بیش از ۵ نفر.
• 3-3-2-2-3گروه د- 3
• فضاهایی مثل زندان، بازداشتگاه، ندامتگاه و مراکز بازپروری که بیش از ۵ نفر با محدودیت آزادی در آن نگهداری می‌شوند، در گروه د-3 قرار می‌گیرند.
• 4-3-2-2-3گروه د- 4 (مراقبت هاي روزانه)
• مراکزی که بیش از ۵ نفر از هر سن را کمتر از ۲۴ ساعت و خارج از خانه، توسط افراد غیرخانواده مراقبت می‌کنند، گروه د-4(آﺳﺎﻳﺸﮕﺎهﻫﺎي وﻳﮋه ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﺷﺨﺼﻲ ﺑﺮاي ﺑﻴﺶ از ﭘـﻨﺞ ﻧﻔـﺮ اﻓـﺮاد ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮاي ﻛﻤﺘﺮ از 24 ﺳﺎﻋﺖ، ﻣﺮاﻛﺰ وﻳﮋه ﻧﮕﻬـﺪاري ﺑـﻴﺶ از ﭘـﻨﺞ ﻛﻮدك ﺑﺎ ﺳﻦ ﻛﻤﺘﺮ از 3 ﺳﺎل ﺑﻪ ﻣﺪت ﻛﻤﺘﺮ از 24 ﺳـﺎﻋﺖ )ﻣﺎﻧﻨـﺪ ﻣﻬﺪ ﻛﻮدكﻫﺎ() محسوب می‌شوند.
• تبصره: مراکز نگهداری بیش از ۵ تا ۱۰۰ کودک زیر ۳ سال، اگر همه اتاق‌ها در تراز خروج و با در خروج مستقیم به فضای بیرونی باشند، در گروه «آ» قرار می‌گیرند
• 4-2-2-3تصرف هاي تجمعي (ت)
• هر فضایی برای تجمع افراد (مراسم، غذاخوری، انتظار مسافران و…) تصرف تجمعی است؛ اگر ظرفیت زیر ۵۰ نفر باشد، حرفه‌ای/اداری محسوب می‌شود. فضاهای کوچک زیر ۵۰ نفر یا زیر ۷۰ متر کنار یک تصرف دیگر جزو همان تصرف حساب می‌شوند؛ فضاهای جنبی مدارس هم تجمعی محسوب نمی‌شوند.
• 1-4-2-2-3گروه ت- 1
• سالن‌های نمایش با صندلی ثابت مثل سینما و تئاتر در گروه ت-1 هستند.
• 2-4-2-2-3گروه ت- 2
• کاربری‌های تجمعی برای خوردن و نوشیدن مثل رستوران، تریا، کافی‌شاپ در گروه ت-2 قرار می‌گیرند.
• 3-4-2-2-3 گروه ت- 3
• فضاهای تجمعی برای مراسم، نیاش، سرگرمی، نمایشگاه، کتابخانه، موزه، سالن انتظار ترمینال و باشگاه‌های ورزشی بدون تماشاچی در گروه ت-3 قرار می‌گیرند.
• 4-4-2-2-3 گروه ت- 4
• سالن‌های ورزشی سرپوشیده دارای تماشاچی، در گروه ت-4 قرار می‌گیرند.
• 5-4-2-2-3 گروه ت- 5
• فضاهای تجمعی روباز برای رویدادها و ورزش مثل پارک‌های تفریحی روباز و استادیوم‌های روباز در گروه ت-5 هستند.
• 5-2-2-3 تصرف هاي حرفه اي/ اداري (ح)
• ساختمان‌هایی برای کار اداری یا خدمات حرفه‌ای (مثل دفاتر اداری، بانک، کلینیک، آزمایشگاه، شرکت‌های مهندسی، ایستگاه‌های آتش‌نشانی و نظایر آن) در گروه ح قرار می‌گیرند.
• 6-2-2-3 تصرف هاي كسبي/ تجاري (ك)
• فضاهایی برای نمایش، فروش یا انبارش محدود کالا مثل فروشگاه‌ها، بازارها، داروخانه و… در گروه ک هستند.
• 7-2-2-3تصرف هاي صنعتي (ص)
• ساختمان‌های مرتبط با تولید، مونتاژ، بسته‌بندی یا تعمیرات صنعتی (غیرخطرناک) در گروه صنعتی قرار دارند و شامل ص-1 و ص-2 می‌شوند.
• 1-7-2-2-3 گروه ص- 1: تصرف هاي صنعتي ميان خطر
• بیشتر کاربری‌های صنعتی معمول، از الکترونیک تا پوشاک، چوب، چاپ، صنایع غذایی، خودرو و… در گروه ص-1 قرار می‌گیرند.
• 2-7-2-2-3 گروه ص- 2: تصرف هاي صنعتي كم خطر
• صنایع بدون خطر آتش‌سوزی مثل تولید آجر، سرامیک، فلزات، شیشه، گچ، یخ و نوشابه‌های غیرالکلی در گروه ص-2 هستند.
• 8-2-2-3 تصرف هاي انباري (ن)
• هر بخش از بنا که برای انبارکردن و بدون مواد مخاطره‌آمیز استفاده شود، تصرف انباری است و به دو گروه ن-1 و ن-2 تقسیم می‌شود.
• 1-8-2-2-3 گروه ن- 1: تصرف هاي انباري ميان خطر
• انباری‌های غیرکم‌خطر مثل انبار کاغذ، کتاب، چرم، پوشاک، الوار، غلات، شکر، صابون، تایر، مبلمان و موارد مشابه، در گروه ن-1 قرار می‌گیرند.
• 2-8-2-2-3گروه ن- 2: تصرف هاي انباري كم خطر
• انباری مواد غیرقابل‌سوختن حتی اگر روی پالت چوبی یا در کارتن/کاغذ بسته‌بندی شده باشند. مثل سیمان، گچ، باتری خشک، قطعات فلزی، شیشه، لبنیات کارتنی، مواد غذایی غیرقابل‌سوختن، میوه و… در گروه ن-2 قرار می‌گیرند.
• 9-2-2-3تصرف هاي مخاطره آميز (خ)
• هر بخش بنا که با مواد بسیار قابل‌احتراق، آتش‌زا، سمی یا انفجاری سروکار دارد یا غبارهای قابل‌انفجار دارد، تصرف مخاطره‌آمیز است و شامل انبار گازها، مایعات قابل‌اشتعال، مواد منفجره، مواد بسیار قابل‌احتراق، غبارات انفجاری و اسیدها/بازهای قوی می‌شود؛ این تصرف‌ها نیازمند الزامات ایمنی تخصصی خارج از این مبحث هستند.
• 10-2-2-3تصرف هاي متفرقه (ف)
• ساختمان‌هایی که در هیچ‌یک از تصرف‌های نه‌گانه قرار نمی‌گیرند. مثل فضاهای کشاورزی، آغل، گلخانه، انبار شخصی غلات و پارکینگ شخصی، در گروه متفرقه هستند.

3-2-3فضاهاي فرعي حادثه خيز

• فضای فرعی حادثه‌خیز باید مطابق جدول 3-2-3 از سایر بخش‌ها جدا و محافظت شود، بیش از ۱۰٪ سطح طبقه نباشد و بسته به نوع الزام، یا با دیوار مانع آتش تا سقف اصلی یا با ساختارهای دودبند و سیستم اطفا جدا شود؛ درهای این فضاها باید خودبسته‌شونده و مقاوم در برابر آتش باشند.
• تبصره: فضاهای فرعی داخل واحد مسکونی مستثنا هستند.

4-2-3تصرف هاي مختلط

• اگر یک ساختمان چند کاربری از گروه‌های مختلف داشته باشد، باید طبق 3-2-4-1 یا 3-2-4-2 (یا ترکیبی از آن‌ها) طراحی شود.
• تبصره‌ها:فضاهای جداسازی‌شده طبق 3-4-7 و فضاهای فرعی حادثه‌خیزِ الزاماً جداشده طبق جدول 3-2-3 شامل این بند نیستند.
• 1-4-2-3 كاربري هاي جداسازي نشده
• هر بخش ابتدا جداگانه بر اساس کاربری طبقه‌بندی می‌شود، سپس سخت‌ترین نوع ساختار لازم (با توجه به فصل 3-4) برای کل ساختمان ملاک قرار می‌گیرد. سایر ضوابط هر فضا بر اساس نوع تصرف خودش اعمال می‌شود. جداسازی بین کاربری‌ها (طبق جدول 3-2-4-2) لازم نیست، اما جداسازی‌های موردنیاز فصل‌های دیگر باید انجام شود. محدودکننده‌ترین الزامات فصل‌های 3-5 و 3-10 برای کل ساختمان اعمال می‌شود. مثال: اگر یک طبقه رستوران (ت-2(ﺻﺮف ﻏﺬا ﻳﺎ ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻟﻦﻫﺎي ﺿﻴﺎﻓﺖ، رﺳﺘﻮرانﻫﺎ، ﺗﺮﻳﺎﻫـﺎ و ﺑﺎﺷﮕﺎهﻫﺎ)) و طبقات دیگر اداری باشند و طبق 3-5 گروه ت-2 نیاز به سیستم اعلام حریق خودکار داشته باشد، کل ساختمان باید مجهز به سیستم اعلام و کشف حریق خودکار باشد.
• 2-4-2-3 كاربري هاي جداسازي شده
• هر بخش بر اساس نوع تصرف، به‌طور کامل با دیوارها و اجزای افقیِ مانع آتش با مقاومت خواسته‌شده در جدول 3-2-4-2 از بقیه جدا می‌شود و به‌عنوان یک منطقه حریق با ضوابط مخصوص خود عمل می‌کند.
  ارتفاع مجاز هر تصرف طبق فصل 3-4 کنترل می‌شود. در هر طبقه، مجموع نسبت مساحت کف هر تصرف به مساحت مجاز آن نباید بیش از یک شود. با کنترل این دو معیار، حداقل نوع ساختار قابل‌قبول برای کل ساختمان تعیین می‌شود. ساختمان نهایتاً فقط یک نوع ساختار (طبق فصل 3-3) خواهد داشت.
• تبصره : در همه ساختمان‌ها به‌جز (د-2(ﺧﺪﻣﺎت ﺷﺒﺎﻧﻪروزي ﭘﺰﺷﻜﻲ، ﺟﺮاﺣﻲ، رواﻧﭙﺰﺷﻜﻲ و ﭘﺮﺳﺘﺎري))، اگر ساختمان کاملاً به شبکه اطفای خودکار تأییدشده مجهز باشد، مقاومت آتش جدول 2-4-2-3 تا یک ساعت قابل کاهش است، مشروط بر اینکه از یک ساعت کمتر نشود و از مقاومت لازم کف طبقه هم پایین‌تر نرود.

• يادآوري درباره جدول جداسازی: برخورد افقی–عمودی دو تصرف، میزان جداسازی لازم را تعیین می‌کند. قطر جدول نشان‌دهنده تصرف‌های مشابه است و نیازی به جداسازی طبق این جدول ندارند (اما جداسازی‌های موردنیازِ بخش‌های دیگر همچنان لازم است). اعداد سمت راست قطر تکرار آینه‌ای اعداد سمت چپ‌اند و فقط برای جلوگیری از شلوغی جدول حذف شده‌اند.

5-2-3استفاده از يك فضا با كاربري هاي مختلف

• اگر یک فضا در زمان‌های متفاوت برای چند کاربری استفاده شود، باید تمام الزامات ایمنی حریق مربوط به همه آن کاربری‌ها را پوشش دهد. هیچ‌کدام را نمی‌شود نادیده گرفت.

6-2-3 جدول راهنماي حروف اختصاري تصرف ها

• این بخش فقط نقش راهنما دارد: نام، گروه، زیرگروه، و حرف اختصاری تصرف‌ها را ساده می‌کند تا کاربران بتوانند نوع کاربری را سریع تشخیص دهند و با دسته‌بندی‌های مبحث تطبیق دهند.
• ساختمان‌های «مخاطره‌آمیز» به‌طور کامل در این مبحث پوشش داده نشده‌اند، اما برای شناخت کلی، دسته‌بندی و چند مثال در جدول آمده است.

• توضیحی بابت جدول: این جدول ساعت‌های موردنیاز برای دیوار و اجزای افقی جداکننده بین دو تصرف را تعیین می‌کند. هر تصرف حرف اختصاری خاص خود را دارد. نمونه‌ها:
• آ: آموزشی/فرهنگی
• ت (۱ تا ۵): تجمعی با انواع مختلف (نمایشی، رستوران، نیایش و…، سالن‌های بدون تماشاچی، ورزشگاه‌ها)
• ح: حرفه‌ای/اداری
• خ (۱ تا ۵): مخاطره‌آمیز، با سطح و نوع مواد خطرناک متفاوت
• د (۱ تا ۴): درمانی/مراقبتی با درجات مختلف نیاز به مراقبت، از توان‌بخشی تا بیمارستان تا زندان تا مهدکودک (باقی ردیف‌های جدول همین الگو را دنبال می‌کنند).

1-3-3 هدف و دامنه كاربرد

• این فصل ساختمان‌ها را بر اساس نسوختن مصالح و مقاومت اجزا در برابر آتش دسته‌بندی می‌کند.

2-3-3 تعريف و دسته بندي ساختارها

• 1-2-3-3 كليات
• همه ساختمان‌های جدید یا در حال تغییر باید در یکی از پنج نوع ساختار 1 تا 5 قرار گیرند و حداقل مقاومت اجزا طبق جداول 3-3-2-الف و 3-3-2-ب رعایت شود.
• 2-2-3-3ساختارهاي نوع 1 و 2 (غير قابل سوختن)
• اجزای ساختمان باید غیرقابل‌سوختن باشند و نوع 1 مقاومت بیشتری نسبت به نوع 2 دارد.
• 3-2-3-3ساختار نوع 3 (ساختار با ديوار خارجي غير قابل سوختن)
• دیوار خارجی باید غیرقابل‌سوختن باشد و بقیه اجزا می‌توانند از هر مصالح مجاز ساخته شوند.
• 4-2-3-3 ساختار نوع 4 (ساختمان چوبي سنگين با ديوار خارجي غير قابل سوختن)
• دیوار خارجی غیرقابل‌سوختن است و اجزای داخلی باید چوبی سنگین و بدون فضای پنهان باشند.
• 5-2-3-3ساختار نوع 5 (ساختار با اجزاي قابل سوختن)
• همه اجزا می‌توانند از هر نوع مصالح باشند و مصالح قابل‌سوختن نیز با رعایت ضوابط مجاز است.

3-3-3 مصالح قابل سوختن مجاز در ساختارهاي نوع 1 و 2

• در ساختارهای نوع 1 و 2، مصالح قابل‌سوختن فقط در موارد اشاره‌شده (الف تا خ) و با رعایت ضوابط مجاز است:
• الف- چوب عمل آوري شده با مواد كندسوزكننده براي استفاده به عنوان تير چوب ي يا خرپاي چوبي در ساختار بام ساختمان هاي با ساختار نوع 2 با تعداد طبقات مجاز؛ يا ساختار نوع 1 با حداكثر 2 طبقه. مشخصات چوب عمل آوري شده با مواد كندسوزكننده بايد مطابق با مقررات ساختماني و استانداردهاي معتبر موجود در كشور و در غياب آنها مطابق با استانداردهاي معتبر خارجي باشد.
• ب- جداكننده هاي داخل واحدها، مصالح نازك كاري، نما و عايق هاي حرارتي با رعايت الزامات فصل 3-7.
• پ- درها و پنجره ها و قاب آنها (با رعايت ضوابط مقاومت در برابر آتش).
• ت- نرده ها، كابينت ها و كمدهاي ثابت.
• ث- سنگدانه ها و پركننده هاي ملات، بتن يا مشابه آن به شرط وجود گواهينامه فني و گزارش ارزيابي معتبر براي محصول تمام شده.
• ج- مواد، مصالح و پوشش هاي محافظت كننده در برابر آتش داراي تأييديه و گزارش ارزيابي معتبر از مرجع قانوني صدور گواهينامه فني.
• چ- پوشش هاي بام، با رعايت ساير ضوابط مربوط مندرج در مقررات ملي ساختمان.
• ح- لوله ها و كابل ها، با رعايت ضوابط مندرج در اين مبحث و ساير مباحث مرتبط مقررات ملي ساختمان.
• خ- درزبندهاي حريق با رعايت الزامات بخش 3-8-9 يا ساير ضوابط مندرج در اين مبحث.

1-4-3 هدف و دامنة كاربرد

• محدودیت ارتفاع و مساحت ساختمان‌ها طبق جدول 3-4-2 و بر اساس نوع ساختار و تصرف تعیین می‌شود؛ ساختار 1-الف محدودیت ندارد.

2-4-3محدوديت هاي كلي مساحت و ارتفاع

• 1-2-4-3 كليات
• ارتفاع، تعداد طبقات و مساحت نباید از مقادیر جدول 3-4-2 تجاوز کند مگر در موارد استثناء بیان‌شده.
• يادآوري: در جدول 3-4-2، حرف «م.ن» یعنی «محدودیت ندارد».
• 1-1-2-4-3 نوع ساختار و ارتفاع
• جدول نوع ساختار را نشان می‌دهد و ارتفاع مجاز هر نوع را مشخص می‌کند. مثال: ساختار 1-الف محدودیت ارتفاع ندارد؛ ساختار 3-ب حداکثر ۱۵ متر است.
• 2-1-2-4-3 مساحت و طبقات برای تصرف‌ها
• در جدول برای هر تصرف، تعداد طبقات مجاز و مساحت هر طبقه مشخص است. مثال: ساختمان مسکونی م-2(آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی) با ساختار 2-ب: ارتفاع ۱۵ متر، ۴ طبقه، ۱۴۷۵ مترمربع هر کف، و ۴۴۲۵ مترمربع زیربنا.

• 1-1-2-4-3 زيرزمين
• مساحت زیرزمین در مجموع مساحت کل حساب نمی‌شود، اگر مجموع مساحت زیرزمین‌ها از حد مجاز یک ساختمان یک‌طبقه بیشتر نباشد.
• 2-1-2-4-3تصرف هاي صنعتي خاص
• ساختمان‌هایی با ارتفاع زیاد یا تجهیزات صنعتی خاص از محدودیت‌های جدول 3-4-2 مستثنی هستند.
• 3-1-2-4-3ساختمان هاي واقع در يك ملك يا زمين مشترك
• در صورت قرار داشتن دو يا چند ساختمان در يك ملك يا زمين مشترك، هر يك از آنها را بايد ساختماني جداگانه در نظر گرفت.

3-4-3افزايش مجاز ارتفاع

• 1-3-4-3 كليات
• ارتفاع جدول با رعایت شرایط این بخش قابل افزایش است.
• 2-3-4-3 افزايش ارتفاع و تعداد طبقات در صورت نصب شبكة بارندة خودكار
• با شبكة بارندة خودكار تأييد شده(اسپرینکلر) کامل: ۶ متر ارتفاع و یک طبقه اضافه مجاز است. در گروه (م) مجموع نباید از ۱۸ متر و ۴ طبقه بیشتر شود. برخی ساختارها (مثل د-2(ﺧﺪﻣﺎت ﺷﺒﺎﻧﻪروزي ﭘﺰﺷﻜﻲ، ﺟﺮاﺣﻲ، رواﻧﭙﺰﺷﻜﻲ و ﭘﺮﺳﺘﺎري) با 2-ب، 3، 4، 5) شامل این افزایش نیستند.

4-4-3 ميان طبقه ها

• 1-4-4-3كليات
• میان‌طبقه بخشی از طبقه زیرین محسوب می‌شود و در تعداد طبقات و مساحت کل وارد نمی‌شود.
• 2-4-4-3 محدوديت مساحت
• مساحت میان‌طبقه حداکثر یک‌سوم مساحت اتاق است. برای تصرف صنعتی خاص با ساختار 1 یا 2، تا دو‌ سوم مجاز است.
• 3-4-4-3 خروج
• اگر فاصله تردد از حد مجاز بیشتر شود، میان‌طبقه باید دو خروجی مستقل داشته باشد. اگر فقط یک پله وجود دارد، مسیر پله هم در محاسبه فاصله لحاظ می‌شود.
• 4-4-4-3باز بودن ميان طبقه ها
• میان‌طبقه باید باز باشد، جز دیوارهای تا ۱ متر یا عناصر کوچک. تا ۱۰٪ مساحت آن را می‌توان محصور کرد. در برخی تصرف‌ها با سیستم اعلام حریق، بسته بودن الزامی نیست.
• 5-4-4-3سكوهاي تجهيزات صنعتي
• سکوهای صنعتی جزو طبقه یا مساحت ساختمان محسوب نمی‌شوند و نباید بخشی از میان‌طبقه باشند. مسیرهای آنها راه خروج محسوب نمی‌شود.
• 1-5-4-4-3 محدوديت مساحت
• سکوها حداکثر 2⁄3 مساحت اتاق را می‌گیرند. اگر میان‌طبقه هم باشد، مجموع آنها نباید از دو‌سوم بیشتر شود.
• 2-5-4-4-3 شبكه بارنده خودكار
• سکوهای صنعتی باید از بالا و پایین با اسپرینکلر محافظت شوند.
• 3-5-4-4-3حفاظ ها
• سكوهاي تجهيزات بايد داراي حفاظ باشند.

5-4-3 افزايش مساحت مجاز

• 1-5-4-3 كليات
• مساحت مجاز جدول را می‌توان بر اساس فاصله تا ساختمان‌های مجاور و وجود اسپرینکلر افزایش داد:
• (معادله 3-4-1) : A_a=A_t+A_t.I_f+A_t.I_s
• A_a- مساحت نهایی
• A_t- مقدار جدول 3-4-2
• I_f- ضريب افزايش مساحت مجاز، به دليل فاصله از ساختمان هاي مجاور مطابق بند 3-4-5-2
• I_s- ضريب افزايش مساحت مجاز، به دليل محافظت با شبكه بارنده خودكار مطابق بند 3-4-5-3
• 2-5-4-3افزايش به دليل فاصله با ساختمان هاي مجاور
• اگر حداقل ۲۵٪ محیط ساختمان رو به معبر/فضای باز ≥۶ متر باشد، افزایش مساحت طبق معادله زیر مجاز است و حداکثر ۰.۷۵ است.
• (معادله 3-4-2) : I_f=(F/P-0.25)×W/9
• I_f- افزايش مساحت، به دليل فاصله از ساختمان هاي مجاور.
• F- بخشي از محيط ساختمان بر حسب متر كه رو به معبر عمومي يا رو به فضاي باز با عرض حداقل 6 متر
• P- محيط كل ساختمان (متر).
• W- عرض معبر عمومي يا فضاي باز (متر) مطابق بند 3-4-5-2-1.
• 1-2-5-4-3 محدوده عرض معبر عمومي
• W حداقل ۶ متر است و W/9 حداکثر ۱ محسوب می‌شود؛ در صورت تغییر عرض، مقدارW باید میانگین وزنی بخش‌های ۶ تا ۹ متر باشد.
• 2-2-5-4-3 حدود فضاي باز
• فضای باز باید در همان زمین یا عمومی باشد و خودروهای آتش‌نشانی از خیابان به آن دسترسی داشته باشند.
• 3-5-4-3 افزايش به دليل وجود شبكه بارنده خودكار
• با اسپرینکلر کامل: دو طبقه و بیشتر 200 درصد (I_s=2)، يك طبقه 300 درصد (I_s=3)؛ در تصرف‌های پرخطر و جایگزینی درجه مقاومت آتش این افزایش مجاز نیست.
• 4-5-4-3تعيين حداكثر مساحت مجاز ساختمان (زيربنا)
• زیربنای ساختمان چندطبقه= A_a طبقه اول × ۲ برای دوطبقه و ×۳ برای سه‌طبقه و بیشتر؛ هیچ طبقه‌ای نباید بیشتر از A_a باشد.

6-4-3 ساختمان هاي بدون محدوديت مساحت

• 6-4-3 ساختمان هاي بدون محدوديت مساحت
• 1-6-4-3ساختمان هاي (ص-2(ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺗﻮﻟﻴﺪ: ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ، ﮔﺪاز ﻓﻠﺰات، ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﺷﻴﺸـﻪ، ﮔـﭻ، ﺷﻜﻞدﻫﻲ ﻓﻠﺰات و ﻧﻮﺷﺎﺑﻪﻫﺎي ﻏﻴﺮ اﻟﻜﻠﻲ)) و (ن-2(اﻧﺒﺎر: ﻣﻮاد ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺳﻮﺧﺘﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﻴﺴﻪﻫﺎي ﺳﻴﻤﺎن، ﮔـﭻ، آﻫـﻚ، ﻟﺒﻨﻴﺎت در ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪيﻫﺎي ﻣﻘﻮاﻳﻲ ﺑﺪون واﻛﺲ، ﺑﺎﺗﺮيﻫﺎي ﺧﺸﻚ، ﺳﻴﻢﭘﻴﭻﻫﺎي اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎي ﺑﺮﻗﻲ، ﻗﻮﻃﻲﻫﺎي ﺧـﺎﻟﻲ، اﻏﺬﻳـﻪ در ﺑﺴــﺘﻪﺑﻨــﺪﻳﻬﺎي ﻏﻴﺮﻗﺎﺑــﻞ ﺳــﻮﺧﺘﻦ، ﻣﻴــﻮه و ﺳــﺒﺰﻳﺠﺎت در ﺑﺴﺘﻪﺑﻨـﺪﻳﻬﺎي ﻏﻴـﺮ ﭘﻼﺳـﺘﻴﻜﻲ، ﻏـﺬاي ﻣﻨﺠﻤـﺪ، ﺷﻴﺸـﻪ، ﻇـﺮوف ﺷﻴﺸﻪاي ﺧﺎﻟﻲ ﻳﺎ داراي ﻣﺎﻳﻌﺎت ﻏﻴﺮﻗﺎﺑـﻞ ﺳـﻮﺧﺘﻦ، ﺗﺨﺘـﻪ ﮔﭽـﻲ، رﻧﮕﺪاﻧﻪﻫﺎي ﺧﻨﺜﻲ، ﻛﺎﺑﻴﻨﺖ ﻓﻠﺰي، ﻣﻴﺰ ﻓﻠﺰي ﺑﺎ روﻛـﺶ و ﺗﺰﺋﻴﻨـﺎت ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ، ﻗﻄﻌﺎت ﻓﻠﺰي، آﻳﻨﻪ، ﭘﺎرﻛﻴﻨﮓ اﺗﻮﻣﺒﻴـﻞ، ﭼﻴﻨـﻲ، اﺟـﺎق، ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻇﺮف ﺷﻮﻳﻲ ﻳﺎ ﺧﺸﻚﻛﻦ)) يك طبقه بدون شبكة بارندة خودكار
• این ساختمان‌ها محدودیت مساحت ندارند اگر از همه طرف با معبر/حیاط ≥۱۸ متر احاطه و متصل باشند.
• 2-6-4-3 ساختمان يك طبقه با شبكة بارندة خودكار
• ساختمان یک‌طبقه گروه‌های (ح(دﻓــﺎﺗﺮ اداري، ﺑﺎﻧــﻚﻫــﺎ، ﺷــﻌﺐ ﭘﺴــﺖ، آراﻳﺸــﮕﺎه، ﻛﻠﻴﻨﻴــﻚﻫــﺎ و ﻣﻄﺐﻫﺎي ﭘﺰﺷﻜﻲ، آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻃﺒـﻲ، دﻓـﺎﺗﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ، داﻧﺸﮕﺎﻫﻬﺎ، ﭘﺎﺳﮕﺎه ﻧﻴﺮوﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎﻣﻲ))، (ص)، (ک(ﻓﺮوﺷﮕﺎهﻫﺎ، ﺑﺎزارﻫﺎ و ﺑﺎزارﭼﻪﻫﺎ، داروﺧﺎﻧﻪﻫﺎ، ﺗﻌﻤﻴﺮﮔﺎهﻫﺎي اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ))، (ن) یا (ت-4(ﺑﺪون ﺗﻤﺎﺷﺎﭼﻲ، ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ، ﻣـﻮزه، ﺳـﺎﻟﻦ اﻧﺘﻈـﺎر در ﺗﺮﻣﻴﻨـﺎلﻫـﺎي ﻣﺴﺎﻓﺮﺗﻲ) با ساختاری به غیر از نوع (5: (ﭘﺎركﻫﺎي ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و اﺳﺘﺎدﻳﻮمﻫﺎي ﺳﺮﺑﺎز)) بدون محدودیت مساحت است اگر اسپرینکلر کامل و معبر/حیاط ≥۱۸ متر داشته باشد.
• تبصره: برای فضاهای ورزشی در سالن‌ها، اسپرینکلر الزامی نیست اگر خروج مستقیم به بیرون و سیستم اعلام حریق کامل فراهم باشد.
• 3-6-4-3 ساختمان هاي دو طبقه
• ساختمان‌های دوطبقه گروه‌های (ح(دﻓــﺎﺗﺮ اداري، ﺑﺎﻧــﻚﻫــﺎ، ﺷــﻌﺐ ﭘﺴــﺖ، آراﻳﺸــﮕﺎه، ﻛﻠﻴﻨﻴــﻚﻫــﺎ و ﻣﻄﺐﻫﺎي ﭘﺰﺷﻜﻲ، آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻃﺒـﻲ، دﻓـﺎﺗﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ، داﻧﺸﮕﺎﻫﻬﺎ، ﭘﺎﺳﮕﺎه ﻧﻴﺮوﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎﻣﻲ))، (ص)، (ک(ﻓﺮوﺷﮕﺎهﻫﺎ، ﺑﺎزارﻫﺎ و ﺑﺎزارﭼﻪﻫﺎ، داروﺧﺎﻧﻪﻫﺎ، ﺗﻌﻤﻴﺮﮔﺎهﻫﺎي اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ))، (ن) بدون محدودیت مساحت‌اند اگر اسپرینکلر کامل و معبر/حیاط ≥۱۸ متر داشته باشند.
• 4-6-4-3 كاهش پهناي فضاي باز
• فضای باز ۱۸ متری می‌تواند تا ۱۲ متر در حداکثر سه ضلع کاهش یابد، به شرط مقاومت ۳ ساعته دیوار و بازشوهای همان ضلع.
• 5-6-4-3ساختمان هاي گروه (ت- 3(ﻣﺴﺠﺪ، ﺳﺎﻟﻦ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ، دادﮔﺎه، ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺎه، ﺑﺎﺷﮕﺎه ورزﺷﻲ ﻳﺎ اﺳـﺘﺨﺮ ﺳﺮﭘﻮﺷـﻴﺪه))
• ساختمان یک‌طبقه (ت-3) با ساختار ۱ یا ۲ بدون محدودیت مساحت است اگر فقط یک سکو داشته باشد، اسپرینکلر کامل نصب باشد، کف تجمع ≤۵۰ سانتی‌متر بالاتر از سطح خیابان و خروج‌ها با شیب‌راه به خیابان برسند، و ساختمان با معبر/حیاط ≥۱۸ متر احاطه شود.
• 6-6-4-3ساختمان هاي گروه (آ)
• ساختمان آموزشی نوع (آ(دورهﻫﺎي ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺗﺎ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن)) با ساختار (2)، (3-الف) یا (4) محدودیت مساحت ندارد اگر:
• الف) هر کلاس دو خروجی داشته باشد و یکی خروج مستقیم باشد،
• ب) کل ساختمان اسپرینکلر کامل داشته باشد،
• پ) با معبر/حیاط ۱۸ متری احاطه و متصل باشد.
• 7-6-4-3سالن هاي سينما
• سینمای یک‌طبقه با ساختار (1) یا (2) محدودیت مساحت ندارد اگر اسپرینکلر کامل داشته باشد و با معبر/حیاط ۱۸ متری احاطه و متصل باشد.

7-4-3مقررات در برخي شرايط خاص

• 1-7-4-3 كليات
• در برخی شرایط خاص، ساختمان می‌تواند از محدودیت ارتفاع و مساحت این فصل معاف یا محدودیتش کمتر شود، اگر شرایط این بخش و مقررات مرتبط رعایت شوند.
• 2-7-4-3پاركينگ محصورگروه (ن-2(اﻧﺒﺎر: ﻣﻮاد ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺳﻮﺧﺘﻦ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻛﻴﺴﻪﻫﺎي ﺳﻴﻤﺎن، ﮔـﭻ، آﻫـﻚ، ﻟﺒﻨﻴﺎت در ﺑﺴﺘﻪﺑﻨﺪيﻫﺎي ﻣﻘﻮاﻳﻲ ﺑﺪون واﻛﺲ، ﺑﺎﺗﺮيﻫﺎي ﺧﺸﻚ، ﺳﻴﻢﭘﻴﭻﻫﺎي اﻟﻜﺘﺮﻳﻜﻲ، ﻣﻮﺗﻮرﻫﺎي ﺑﺮﻗﻲ، ﻗﻮﻃﻲﻫﺎي ﺧـﺎﻟﻲ، اﻏﺬﻳـﻪ در ﺑﺴــﺘﻪﺑﻨــﺪﻳﻬﺎي ﻏﻴﺮﻗﺎﺑــﻞ ﺳــﻮﺧﺘﻦ، ﻣﻴــﻮه و ﺳــﺒﺰﻳﺠﺎت در ﺑﺴﺘﻪﺑﻨـﺪﻳﻬﺎي ﻏﻴـﺮ ﭘﻼﺳـﺘﻴﻜﻲ، ﻏـﺬاي ﻣﻨﺠﻤـﺪ، ﺷﻴﺸـﻪ، ﻇـﺮوف ﺷﻴﺸﻪاي ﺧﺎﻟﻲ ﻳﺎ داراي ﻣﺎﻳﻌﺎت ﻏﻴﺮﻗﺎﺑـﻞ ﺳـﻮﺧﺘﻦ، ﺗﺨﺘـﻪ ﮔﭽـﻲ، رﻧﮕﺪاﻧﻪﻫﺎي ﺧﻨﺜﻲ، ﻛﺎﺑﻴﻨﺖ ﻓﻠﺰي، ﻣﻴﺰ ﻓﻠﺰي ﺑﺎ روﻛـﺶ و ﺗﺰﺋﻴﻨـﺎت ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ، ﻗﻄﻌﺎت ﻓﻠﺰي، آﻳﻨﻪ، ﭘﺎرﻛﻴﻨﮓ اﺗﻮﻣﺒﻴـﻞ، ﭼﻴﻨـﻲ، اﺟـﺎق، ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻇﺮف ﺷﻮﻳﻲ ﻳﺎ ﺧﺸﻚﻛﻦ)) با گروه (ت)، (ح (دﻓــﺎﺗﺮ اداري، ﺑﺎﻧــﻚﻫــﺎ، ﺷــﻌﺐ ﭘﺴــﺖ، آراﻳﺸــﮕﺎه، ﻛﻠﻴﻨﻴــﻚﻫــﺎ و ﻣﻄﺐﻫﺎي ﭘﺰﺷﻜﻲ، آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻃﺒـﻲ، دﻓـﺎﺗﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ، داﻧﺸﮕﺎﻫﻬﺎ، ﭘﺎﺳﮕﺎه ﻧﻴﺮوﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎﻣﻲ)) ، (ك)يا (م) در طبقات بالاي آن
• در این ساختمان‌ها می‌توان زیرزمین و/یا طبقه همکف را یک ساختمان مستقل در نظر گرفت اگر:
• الف) آن طبقه ساختار (1-الف) داشته و با سقف افقی ۳ ساعته از طبقات بالا جدا شود،
• ب) شفت‌ها، پله‌ها و رمپ‌ها دوربندی ۲ ساعته و بازشوی محافظت‌شده داشته باشند.
• يادآوري: امکان استفاده از مقررات تصرف مختلط هم وجود دارد
• 3-7-4-3ساختمان هاي گروه (م-2(آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی)) با ساختار نوع (2- الف)
• حداکثر ارتفاع این ساختمان‌ها به ۹ طبقه و ۳۰ متر افزایش می‌یابد اگر:
• 1. حداقل ۱۵ متر از ساختمان‌های مجاور و مرز مالکیت فاصله داشته باشد،
• 2. خروج‌ها با دیوار مانع آتش ۲ ساعته از هم جدا شوند،
• 3. کف طبقه اول مقاومت ۱.۵ ساعته داشته باشد.

1-5-3 کلیات

• سیستم‌های کشف و اعلام حریق برای هشدار سریع و جلوگیری از تلفات ضروری‌اند. در هر ساختمانی که استفاده از این سیستم‌ها الزامی است، طراحی، نصب، نگهداری و بازدید باید طبق ضوابط این فصل انجام شود. در موارد لازم، نصب سیستم هشدار منوکسیدکربن هم می‌تواند مطالبه شود.
• طراحی و اجرای این سیستم‌ها باید بر اساس استانداردهای معتبر (استاندارد ملی 19684-1، NFPA 72، یا BS EN 5839-1) و توسط متخصصان انجام شود.
• تجهیزات باید دارای گواهی معتبر ملی یا بین‌المللی باشند و طراحی برق مطابق مبحث ۱۳ باشد.

. 2-5-3سيستم اعلام حريق

• این سیستم شامل دو نوع است: دستی و خودکار.
• 1-2-5-3سيستم اعلام حريق دستي
• هیچ کاشف خودکاری ندارد و هشدار فقط دستی فعال می‌شود. در ساختمان‌هایی که سیستم خودکار الزامی است، سیستم دستی هم باید نصب شود.
• 2-2-5-3سيستم اعلام حريق خودكار
• دارای حسگرهای تشخیص حریق و شامل دو نوع است: موضعی و مرکزی.
• 1-2-2-5-3 سيستم اعلام حريق خودكار موضعي
• کاشف‌ها همراه با آژیر روی خود دستگاه نصب می‌شوند و باید باتری با عمر حداقل ۵ سال داشته باشند.
• 2-2-2-5-3سيستم اعلام حريق خودكار (مركزي)
• دارای پنل مرکزی که هشدارها را دریافت و به آژیرها و تجهیزات ابلاغ می‌کند.

3-5-3نقشه ها و مدارك فني

• پروژه باید شامل موارد زیر باشد:
• 1. پلان كامل طبقات، كه كاربري همه فضاها در آن مشخص باشد.
• 2. نقشه کامل جانمایی تجهیزات سیستم خودکار
• 3. جزئيات ارتفاع سقف ها.
• 4. نقشه و اطلاعات برق و باتری مطابق مبحث ۱۳
• 5. مدارک و گواهی تجهیزات به‌کاررفته
• تمامی مدارک باید مطابق الزامات مبحث ۱۳ باشند.

4-5-3مكان هاي الزامي براي نصب سيستم هاي كشف و اعلام حريق

• در مکان‌های تعیین‌شده در بندهای 3-5-4-1 تا 3-5-4-9 باید سیستم دستی یا خودکار نصب شود.
• برای ساختمان‌های بلندمرتبه نیز ضوابط بخش 3-5-5 لازم است.
• يادآوري: معمولاً کاشف دود مناسب‌ترین گزینه است مگر در شرایط خاص
• 1-4-5-3ساختمان هاي تصرف مسكوني
• سيستم هاي كشف و اعلام حريق بايد در مكان هايي كه در بندهاي 3-5-4-1-1 تا 3-5-4-1-3 ذكر شده است، نصب شوند.
• 1-1-4-5-3 تصرف گروه (م- 1) (مسافرخانه، مهمان‌پذیر، هتل، متل و هتل‌آپارتمان)
• - سيستم اعلام حريق دستي
• الزامی
• - سيستم اعلام حريق خودكار
• در هتل‌ها، مسافرخانه‌ها و… باید در همه اتاق‌های مهمان و کریدورها نصب شود.
• - تابلوي كنترل و سيستم برق اضطراري
• در ساختمان‌های بدون اسپرینکلر کامل، کاشف‌ها باید به اتاق کنترل متصل باشند و در همان اتاق سیستم دستی نصب شود.
• 2-1-4-5-3تصرف هاي گروه (م – 2) (آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی)
• الزام‌ها:
• 1. ساختمان‌های بالای ۵ طبقه: سیستم دستی + سیستم خودکار موضعی در واحدها
• 2. واحدهایی که بیش از یک طبقه پایین‌تر از تراز خروج قرار دارند: سیستم موضعی
• 3. ساختمان‌های با بیش از ۲۰ واحد: سیستم دستی (در خوابگاه‌ها ملاک تعداد واحد خواب)
• 3-1-4-5-3تصرف هاي گروه (م – 3)
• در محل‌هایی با مراقبت ۶ تا ۱۶ نفر به‌صورت شبانه‌روزی: نصب سیستم خودکار الزامی است.
• 2-4-5-3 ساختمان هاي تصرف آموزشي و فرهنگي
• سیستم دستی الزامی.
• تبصره: فضاهای گروه (آ(دورهﻫﺎي ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺗﺎ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن)) با بار کمتر از ۱۰۰ نفر نیاز به سیستم اعلام حریق ندارند.
• 3-4-5-3ساختمان هاي تصرف درماني-مراقبتي
• سیستم دستی و خودکار هر دو الزامی.
• در فضاهای انتظار باز به کریدور: کاشف دود خودکار با نظارت الکتریکی لازم است.
• 1-3-4-5-3تصرف هاي گروه (د- 1) (ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﻮانﺑﺨﺸﻲ، ﻣﺮاﻛﺰ ﻧﮕﻬﺪاري از آﺳﻴﺐدﻳﺪﮔﺎن اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻣﺮاﻛﺰ ﺗﺮك اﻋﺘﻴﺎد)) و (د- 2(ﺧﺪﻣﺎت ﺷﺒﺎﻧﻪروزي ﭘﺰﺷﻜﻲ، ﺟﺮاﺣﻲ، رواﻧﭙﺰﺷﻜﻲ و ﭘﺮﺳﺘﺎري)
• کریدورها و فضاهای بازشو به آنها باید سیستم خودکار کشف حریق داشته باشند.
• 2-3-4-5-3تصرف هاي گروه (د- 3) زﻧﺪانﻫﺎ، ﺑﺎزداﺷﺘﮕﺎهﻫﺎ، ﻧﺪاﻣﺘﮕﺎهﻫﺎ و اﻧﺪرزﮔﺎهﻫﺎ، داراﻟﺘﺄدﻳب ها)
• الزام‌ها:
• نصب سیستم کشف و اعلام حریق خودکار الزامی است.
• جعبه‌های اعلام دستی می‌توانند در فضاهای کارکنان نصب شوند؛ جایی که دید مستقیم به بخش‌های تحت مراقبت وجود دارد.
• به‌دلیل دشواری تخلیه افراد، آگاهی سریع از حریق حیاتی است. بنابراین:
• – در اتاق‌های خواب یا اقامت با احتمال خطر حریق و خارج از دسترس بیماران، باید دتکتور دود متصل به سیستم مرکزی نصب شود.
• 4-4-5-3ساختمان هاي تصرف تجمعي (ت)
• 1-4-4-5-3كليات
• برای تمام تصرف‌های گروه (ت) با بار تصرف ≥ 300 نفر، سیستم اعلام حریق دستی الزامی است.
• بخش‌هایی از تصرف‌های آموزشی (آ(دورهﻫﺎي ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺗﺎ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن)) که کاربرد تجمعی پیدا می‌کنند، نیز باید سیستم دستی داشته باشند.
• 2-4-4-5-3ساختمان هاي داراي بار تصرف بيش از 1000 نفر
• فعال شدن سیستم اعلام حریق باید به‌طور خودکار سیستم صوتی هشدار از طریق بلندگو را نیز فعال کند.
• تا زمان انتشار دستورالعمل ملی، از استاندارد NFPA 72 استفاده شود.
• 3-4-4-5-3تصرف تجمعي گروه (ت-1) (ﺳﻴﻨﻤﺎ، ﺗﺌﺎﺗﺮ و اﺳﺘﻮدﻳﻮﻫﺎي رادﻳﻮﻳﻲ و ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮﻧﻲ)
• سیستم کشف و اعلام حریق خودکار اجباری
• 4-4-4-5-3تصرف تجمعي گروه (ت-2) (ﺻﺮف ﻏﺬا ﻳﺎ ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﻟﻦﻫﺎي ﺿﻴﺎﻓﺖ، رﺳﺘﻮرانﻫﺎ، ﺗﺮﻳﺎﻫـﺎ و ﺑﺎﺷﮕﺎهﻫﺎ)
• سیستم کشف و اعلام حریق خودکار اجباری
• 5-4-4-5-3تصرف تجمعي گروه (ت-3) (ﻣﺴﺠﺪ، ﺳﺎﻟﻦ ﺳﺨﻨﺮاﻧﻲ، دادﮔﺎه، ﻧﻤﺎﻳﺸﮕﺎه، ﺑﺎﺷﮕﺎه ورزﺷﻲ ﻳﺎ اﺳـﺘﺨﺮ ﺳﺮﭘﻮﺷـﻴﺪه)) ، (ت-4(ﺑﺪون ﺗﻤﺎﺷﺎﭼﻲ، ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ، ﻣـﻮزه، ﺳـﺎﻟﻦ اﻧﺘﻈـﺎر در ﺗﺮﻣﻴﻨـﺎلﻫـﺎي ﻣﺴﺎﻓﺮﺗﻲ)) و (ت-5(ﭘﺎركﻫﺎي ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و اﺳﺘﺎدﻳﻮمﻫﺎي ﺳﺮﺑﺎز)
• فقط اعلام حریق دستی الزامی است.
• 6-4-4-5-3 نيروي برق ايمني و اضطراري
• سیستم‌های صوتی و اعلام خطر باید مطابق مبحث ۱۳، برق ایمنی و اضطراری داشته باشند.
• 5-4-5-3ساختمان هاي تصرف اداري/ حرفه اي (ح) (دﻓــﺎﺗﺮ اداري، ﺑﺎﻧــﻚﻫــﺎ، ﺷــﻌﺐ ﭘﺴــﺖ، آراﻳﺸــﮕﺎه، ﻛﻠﻴﻨﻴــﻚﻫــﺎ و ﻣﻄﺐﻫﺎي ﭘﺰﺷﻜﻲ، آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻃﺒـﻲ، دﻓـﺎﺗﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ، داﻧﺸﮕﺎﻫﻬﺎ، ﭘﺎﺳﮕﺎه ﻧﻴﺮوﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎﻣﻲ)
• نصب سیستم اعلام حریق دستی در موارد زیر اجباری است:
• - بار تصرف بیش از 500 نفر
• یا
• - بیش از 100 نفر در طبقات بالاتر یا پایین‌تر از تراز تخلیه خروج
• 6-4-5-3ساختمان هاي تصرف كسبي/ تجاري (ك) (ﻓﺮوﺷﮕﺎهﻫﺎ، ﺑﺎزارﻫﺎ و ﺑﺎزارﭼﻪﻫﺎ، داروﺧﺎﻧﻪﻫﺎ، ﺗﻌﻤﻴﺮﮔﺎهﻫﺎي اﺗﻮﻣﺒﻴﻞ)
• - بیش از ۳ طبقه
• یا
• - بار تصرف ≥ 500 نفر
• یا
• - بیش از 100 نفر در طبقه بالا یا زیر تراز تخلیه
• 7-4-5-3ساختمان هاي تصرف صنعتي (ص)
• 1-7-4-5-3 گروه (ص-1) (صنایع ﺗﻮﻟﻴــﺪ اﺑــﺰار، وﺳــﺎﻳﻞ ورزﺷــﻲ، وﺳــﺎﻳﻞ ﻧﻘﻠﻴــﻪ ﻣﻮﺗــﻮري، دوﭼﺮﺧــﻪﺳــﺎزي، ﻣﺎﺷــﻴﻦﻫــﺎي اداري، ﻓــﺮش، ﻣﻮﻛــﺖ، ﭘﻮﺷــﺎك، ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و ﻛﺸﺎورزي، ﺣﺸﺮهﻛـﺶ، ﺷـﻮﻳﻨﺪه، ﻻﻣـﭗ، ﺻﻨﺎﻳﻊ اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻚ، ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻏﺬاﻳﻲ، ﭘﺨﺖ ﻧﺎن و ﺷـﻴﺮﻳﻨﻲ، ﻣﺒﻠﻤـﺎن و روﻛﺶ ﻣﺒﻠﻤﺎن، ﺧﺸﻜﺸﻮﻳﻲﻫﺎ، ﺻﻨﺎﻳﻊ ﭼﺮم، ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻛﺎﻏـﺬ، ﺻـﻨﺎﻳﻊ ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ، ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻛﻔـﺶ، ﻧﺴـﺎﺟﻲﻫـﺎ، دﺧﺎﻧﻴـﺎت، ﺻـﻨﺎﻳﻊ ﭼـﻮب و ﻛﺎﺑﻴﻨﺖ)
• سیستم اعلام حریق خودکار الزامی است.
• 2-7-4-5-3گروه (ص-2) (ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺗﻮﻟﻴﺪ: ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﻨﺎﻳﻲ، ﮔﺪاز ﻓﻠﺰات، ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﺷﻴﺸـﻪ، ﮔـﭻ، ﺷﻜﻞدﻫﻲ ﻓﻠﺰات و ﻧﻮﺷﺎﺑﻪﻫﺎي ﻏﻴﺮ اﻟﻜﻠﻲ)
• سیستم اعلام حریق دستی الزامی است.
• 8-4-5-3ساختمان هاي با تصرف انباري (ن)
• الزام نصب سیستم اعلام حریق خودکار و دستی
• ستثنا: فقط زمانی که محتویات انبار غیراشتعال‌پذیر و کم‌خطر باشند.
• 9-4-5-3ساختمان هاي تصرف مخاطره آميز (خ) (انبار گازها، مایعات قابل‌اشتعال، مواد منفجره، مواد بسیار قابل‌احتراق، غبارات انفجاری و اسیدها/بازهای قوی)
• باید به اعلام حریق خودکار و دستی مجهز شوند.
• برای جزئیات، باید از دستورالعمل‌های تخصصی مرتبط استفاده شود.

5-5-3ضوابط تكميلي ساختمانهاي بلند

• پایه الزامی:
• تمامی ساختمان‌های بلند (ارتفاع کف آخرین طبقه تصرف > 23 متر) باید به سیستم کشف و اعلام حریق خودکار مجهز باشند.
• 1-5-5-3 كاشف هاي خودكار حريق
• مکان‌های ضروری نصب:
• 1. اتاق‌های تجهیزات مکانیکی، الکتریکی، مخابرات، اتاق آسانسور و لابی آن
• 2. پلنیوم‌های هوای برگشتی سیستم‌های تهویه با بیش از 2000 CFM
• 3. هر اتصال پلنیوم یا کانال برگشتی به رایزر عمودی
• 4. در تصرف‌های (م-1(مسافرخانه، مهمان‌پذیر، هتل، متل و هتل‌آپارتمان)) و (م-2(آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی))، در رایزر برگشتی ≤ 5000 CFM و ≤ 10 ورودی، یک دتکتور کافی است.
• فعال شدن هر دتکتور باید سیستم صوتی و هشدار را طبق سناریوی ایمنی حریق ساختمان فعال کند.
• 2-5-5-3قطع كننده دستي
• در همه نواحی اعلام‌کننده، باید قطع‌کننده دستی آلارم وجود داشته باشد.
• 3-5-5-3 پيام هاي زنده صوتي
• سیستم باید امکان اعلام پیام زنده از طریق بلندگوهای آسانسورها، پله‌های خروج و طبقات منتخب را داشته باشد.

6-5-3مركز كنترل يا اتاق فرمان

• برای تصرف‌های زیر الزامی است:
• -انباری
• -صنعتی
• مخاطره‌آمیز
• باید یک مسئول ایمنی حاضر در اتاق فرمان وجود داشته باشد.

7-5-3ضوابط طراحي

• 1-7-5-3كليات
• الزامات اصلی:
• همه تجهیزات (دتکتورها، شستی‌ها، سیستم‌های مرتبط) باید مطابق استانداردهای معتبر نصب و نگهداری شوند:
• - استاندارد ایران 19684-1
• NFPA 72
• BS 5839-1
• انتخاب کابل‌ها، سطح مقطع و الزامات مقاومت در برابر آتش باید مطابق:
• - مبحث ۱۳
• استانداردهای معتبر
• مشخصات سازنده
• کابل‌های سیستم باید مقاوم در برابر آتش یا دارای محافظت مناسب باشند.
• 2-7-5-3 دسترسي به كاشف ها
• کاشف‌های خودکار باید قابل‌دسترسی و روکار نصب شوند. نصب توکار مجاز نیست. دتکتورهای سقف و کف کاذب باید طبق استاندارد و کاملاً قابل‌دسترسی باشند.
• 3-7-5-3 جعبه هاي هشدار دستي (شستي اعلام حريق)
• در تمام بناهای نیازمند سیستم کشف خودکار، شستی اعلام حریق نیز الزامی است:
• 1. هر طبقه حداقل یک شستی داشته باشد.
• 2. فاصله پیمایش افراد و فاصله شستی‌ها طبق استاندارد مرجع تعیین شود.
• 3. ارتفاع نصب بین 110 تا 140 سانتی‌متر باشد.
• 4-7-5-3آژير يا زنگ اعلام حريق
• در هر طبقه حداقل یک آژیر نصب شود تا صدای آن در همه فضاها واضح شنیده شود و با سایر آژیرهای موجود تفاوت داشته باشد.
• ارتفاع نصب 2.1 متر.
• حداقل صدا در فضاهای معمول 65 دسی‌بل، در محیط‌های پرصدا 5 دسی‌بل بالاتر از صدای محیط.
• در محیط‌های بالای 90 دسی‌بل استفاده از فلاشر الزامی است.
• در اتاق خواب حداقل 75 دسی‌بل در محل بالش.
• حداکثر صدا در همه فضاها 120 دسی‌بل و در نزدیک‌ترین فاصله 130 دسی‌بل.
• 5-7-5-3محل نصب اعلام كننده ها
• در نصب روی دیوار: حداقل 15 سانتی‌متر فاصله از سقف و 230 سانتی‌متر از کف رعایت شود.
• 6-7-5-3محل نصب تابلوي مركزي اعلام حريق
• پنل باید در محلی مشخص، قابل‌رؤیت و نزدیک ورودی و تراز تخلیه باشد؛ دور از آسیب فیزیکی و خطر حریق.
• محل نصب دارای روشنایی عادی و اضطراری باشد.
• پنل باید اتصال زمین داشته باشد و ارتفاع نصب تا صفحه‌نمایش 1.5 متر باشد.

8-5-3 منطقه بندي (زون بندي)

• هر طبقه یک زون مجزا است.
• حداکثر مساحت هر زون 2000 مترمربع و طول هر سمت حداکثر 60 متر.
• (برای اسپرینکلرها تابع دستورالعمل خودشان هستند).

9-5-3 نگهداري

• نگهداری سیستم‌های اعلام حریق باید طبق مبحث 22 انجام شود.

1-6-3 تعاریف اختصاصی

• در اين فصل، علاوه بر تعاريف ارائه شده در ابتداي مقررات، از تعاريف زير نيز استفاده شده است.
• سرسرة فرار: سطح لغزنده اي كه براي فرار به خارج از ساختمان طراحي شده است. (مراجعه شود به بند 3-6-4-8(سرسره فرار فقط با تأیید مراجع و فقط برای حداکثر ۲۵٪ ظرفیت خروج، آن هم فقط در تصرف صنعتی مجاز است).
• ظرفيت راه خروج: مجموع مقدار پهناي لازم تمام "مجموعه هاي راه خروج"، كه متناسب با بار تصرف، براي تمام طول مسيرهاي خروج محاسبه مي شود.
• فضاي پناه گرفتن: فضايي كه در برابر حريق به ميزان مشخصي مقاومت مي نمايد و در شرايطي معين مورد استفادة افرادي قرار مي گيرد كه امكان خروج تا معبر براي آنها فراهم نيست.
• واحد زندگي: فضا، واحد مسكوني، اتاق يا اتاق هايي كه براي زندگي فرد يا خانواده درنظر گرفته شده و داراي وسايل زندگي است.
• فضاي انتظار: فضاي مشترك و همگاني كه براي سپري كردن اوقات انتظار پيش از ورود به فضاي تجمعي درنظر گرفته شده است.
• فضاي ورودي: فضاي مشترك و همگاني در بناها كه براي كنترل و ايجاد تسهيلات ورود و خروج افراد درنظر گرفته مي شود.

2-6-3 مقررات كلي

• 1-2-6-3 كليات
• همه اجزای «دسترسی خروج»، «خروج» و «تخلیه خروج» باید مطابق بندهای 3-6-2-2 تا 3-6-2-17 اجرا شوند.
• 2-2-6-3دامنه كاربرد
• تمام بناهای جدید یا بازسازی‌شده باید متناسب با وسعت، ارتفاع، نوع و تعداد متصرفان، راه‌های خروج کافی، اصولی و بدون مانع داشته باشند. امکان خروج ایمن برای کل افراد باید در طراحی لحاظ شود.
• 3-2-6-3بنا هاي موجود
• ساختمان‌های ساخته‌شده قبل از این ویرایش، مشمول این مقررات نیستند.
• 4-2-6-3تغييرات در بنا
• هیچ تغییری نباید عرض، تعداد یا ایمنی راه‌های خروج را کم‌کند؛ حتی هنگام تغییر کاربری.
• 5-2-6-3تدابير اضافي و جايگزين
• ایمنی نباید فقط به یک مسیر خروج وابسته باشد. درصورت مسدود شدن یک مسیر باید گزینه جایگزین وجود داشته باشد.
• 6-2-6-3ايجاد فرصت براي خروج ايمن
• طراحی و مدیریت باید طوری باشد که افراد قبل از گسترش دود و شعله، فرصت کافی برای خروج امن داشته باشند.
• 7-2-6-3خروج بدون مانع
• از هر نقطه بنا، مسیر خروج باید همیشه آزاد و قابل استفاده باشد.
• 8-2-6-3مشخص بودن راه خروج
• خروج‌ها باید قابل‌دید باشند. اگر قابل‌دید نیستند، کل مسیر باید با علامت‌دهی واضح مشخص شود تا هیچ‌کس در بن‌بست یا مسیر اشتباه گرفتار نشود.
• 9-2-6-3قفل و وسايل سدكننده
• به‌کارگیری قفل در جهت خروج ممنوع است مگر در تصرف‌هایی مثل زندان؛ آن‌هم فقط با حضور دائمی مراقبان یا وجود تمهیدات خروج اضطراری.
• 10-2-6-3شبكة كشف و اعلام حريق
• طراحی و اجرا مطابق بخش 3-5-1 باشد.
• 11-2-6-3دوربندي راه هاي خروج قائم
• راه‌پله‌ها باید به‌گونه‌ای محافظت شوند که عبور دود و آتش بین طبقات محدود شود.
• 12-2-6-3ارتفاع سقف
• ارتفاع سقف راه هاي خروج در هيچ قسمت نبايد كمتر از 2.1 متر باشند.
• تبصره ها:
• تبصره‌ها موارد استثنا مثل ارتفاع سرگیر پله، شیب‌راه و در را مشخص می‌کنند.
• 13-2-6-3 قسمت هاي برآمده
• قسمت هاي برآمده بايد مطابق الزامات بند هاي 3-6-2-13-1 تا 3-6-2-13-3 باشند.
• 1-13-2-6-3سرگير
• وجود پیش‌آمدگی مجاز است، به‌شرط حفظ حداقل ارتفاع عبور 200 سانتی‌متر و اینکه ارتفاع بیش از ۵۰٪ سطح کاهش نیابد. وسایل کنترل در نباید ارتفاع را زیر 195 سانتی‌متر بیاورند.
• 2-13-2-6-3 پيش آمدگي هاي افقي
• اجسام با ارتفاع 70 تا 200 سانتی‌متر نباید بیش از 10 سانتی‌متر جلو بیایند، برای جلوگیری از برخورد افراد (به‌ویژه نابینایان).
• 3-13-2-6-3عدم اشغال پهناي مفيد
• پیش‌آمدگی‌ها نباید عرض مفید مسیرهای خروج را کمتر از حد مجاز کنند.
• 14-2-6-3 سطح كف
• کف مسیر خروج باید لغزش‌ناپذیر، محکم و درست اجرا شود.
• 15-2-6-3تغيير تراز كف
• تغییر تراز کمتر از 30 سانتی‌متر باید با سطح شیبدار انجام شود. اگر شیب بیش از ۵٪ باشد، باید شیب‌راه مطابق ضوابط اجرا شود.اختلاف تراز تا 150 میلی‌متر باید با دستگرد یا پوشش متضاد رنگ مشخص شود.
• تبصره ها:
• 1. در برخی گروه‌های تصرف که الزام دسترسی معلولان ندارند، یک تک‌پله تا 17 سانتی‌متر مجاز است.
• 2. در همان موارد، یک یا دو پله با عمق کف‌پله حداقل 33 سانتی‌متر و وجود دستگرد طبق بند 3-6-4-5 (الزام نصب میله دستگرد مستحکم در دو طرف پله‌ها، به جز در موارد استثنا مانند پله‌های داخل واحدهای مسکونی که یک طرف کافی است) پذیرفته است.
• 16-2-6-3پيوستگي راه هاي خروج
• راه خروج نباید با هیچ عنصر غیرمرتبط قطع شود و هیچ مانعی نباید عرض لازم آن را کم کند. ظرفیت راه خروج هم نباید در طول مسیر کاهش پیدا کند.
• 17-2-6-3 آسانسور، پله برقي و پياده روهاي متحرك
• آسانسور و پله‌برقی جزو راه خروج محسوب نمی‌شوند. کنار آسانسور باید تابلوی «در هنگام آتش‌سوزی از پله خروج استفاده کنید» نصب شود. در آتش‌سوزی، آسانسورها باید به طبقه تعیین‌شده (معمولاً همکف) فراخوان شوند و فقط توسط نیروهای ایمنی برای نجات معلولین استفاده شوند. آسانسور نباید در شفت مشترک با پله خروج باشد و مصالح داخل کابین نباید قابل اشتعال باشد.

3-6-3بخش هاي سه گانه راه خروج

• 1-3-6-3كليات
• آسانسور و پله‌برقی جزو راه خروج محسوب نمی‌شوند. کنار آسانسور باید تابلوی «در هنگام آتش‌سوزی از پله خروج استفاده کنید» نصب شود. در آتش‌سوزی، آسانسورها باید به طبقه تعیین‌شده (معمولاً همکف) فراخوان شوند و فقط توسط نیروهای ایمنی برای نجات معلولین استفاده شوند. آسانسور نباید در شفت مشترک با پله خروج باشد و مصالح داخل کابین نباید قابل اشتعال باشد.
• 2-3-6-3 دسترس خروج
• 1-2-3-6-3 محدوديت هاي طول مسير پيمايش، بن بست ها و مسير مشترك پيمايش.
• طول مسیر پیمايش، بن‌بست‌ها و مسیر مشترک نباید از مقادیر جدول مربوط بیشتر باشد مگر اینکه در ضوابط تصرف مورد نظر مقدار دیگری تعیین شده باشد.

• 2-2-3-6-3 اندازه گيري طول مسير پيمايش از هر فضا
• طول مسیر روی کف و محور عبور، از ۳۰ سانتی‌متری دورترین نقطه تا وسط در خروج اندازه‌گیری می‌شود. مسیر طی‌شده در پله‌ها و شیبراهه‌های مجاز هم باید محاسبه شود. در پارکینگ باز، اندازه‌گیری تا نزدیک‌ترین پیشانی پله انجام می‌شود.
• 3-2-3-6-3افزايش براي ساختمان هاي يك طبقه داراي تهويه از راه بام
• در ساختمان یک‌طبقه دارای تهویه دود و شبکه بارنده خودکار، طول مجاز مسیر پیمايش برای تصرف‌های (ص-1(صنایع ﺗﻮﻟﻴــﺪ اﺑــﺰار، وﺳــﺎﻳﻞ ورزﺷــﻲ، وﺳــﺎﻳﻞ ﻧﻘﻠﻴــﻪ ﻣﻮﺗــﻮري، دوﭼﺮﺧــﻪﺳــﺎزي، ﻣﺎﺷــﻴﻦﻫــﺎي اداري، ﻓــﺮش، ﻣﻮﻛــﺖ، ﭘﻮﺷــﺎك، ﻣﺎﺷﻴﻦﻫﺎي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ و ﻛﺸﺎورزي، ﺣﺸﺮهﻛـﺶ، ﺷـﻮﻳﻨﺪه، ﻻﻣـﭗ، ﺻﻨﺎﻳﻊ اﻟﻜﺘﺮوﻧﻴﻚ، ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻏﺬاﻳﻲ، ﭘﺨﺖ ﻧﺎن و ﺷـﻴﺮﻳﻨﻲ، ﻣﺒﻠﻤـﺎن و روﻛﺶ ﻣﺒﻠﻤﺎن، ﺧﺸﻜﺸﻮﻳﻲﻫﺎ، ﺻﻨﺎﻳﻊ ﭼﺮم، ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻛﺎﻏـﺬ، ﺻـﻨﺎﻳﻊ ﭘﻼﺳﺘﻴﻚ، ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻛﻔـﺶ، ﻧﺴـﺎﺟﻲﻫـﺎ، دﺧﺎﻧﻴـﺎت، ﺻـﻨﺎﻳﻊ ﭼـﻮب و ﻛﺎﺑﻴﻨﺖ)) و (ن-1(اﻧﺒﺎر: ﻛﺎﻏﺬ، ﻛﺘﺎب، ﻛﻴﻒ و ﭘﻮﺷﺎك، ﺑﺎﻣﺒﻮ و ﺧﻴﺰران، اﻟﻮار، ﭼﺮم، ﺧﺰ، اﻧﻮاع ﻛﻔﺶ، ﻣﻘﻮا و ﺟﻌﺒﻪ ﻣﻘﻮاﻳﻲ، ﭘﺸﻢ، ﻃﻨـﺎب، ﻣﺒﻠﻤـﺎن، ﭼﺴـﺐ، ﻛﻒﭘﻮﺷﻬﺎي ﻟﻴﻨﻮﻟﺌﻮم، ﻏﻼت، اﺑﺮﻳﺸﻢ، ﺻﺎﺑﻮن، ﺷﻜﺮ، ﺗـﺎﻳﺮ، ﺗﻨﺒـﺎﻛﻮ، دﺧﺎﻧﻴﺎت، روﻛﺶ و ﭘﺮﻛﻨﻨﺪه ﻣﺒﻠﻤﺎن، ﺷﻤﻊ)) تا ۱۲۰ متر افزایش می‌یابد.
• 4-2-3-6-3ساختار كريدور ها
• کریدورها باید طبق جدول مربوط دارای مقاومت آتش باشند، مگر در موارد استثناء مثل: کلاس‌هایی با خروج مستقیم به بیرون، کریدور داخل واحد مسکونی، کریدور پارکینگ باز، یا فضاهای گروه (ح(دﻓــﺎﺗﺮ اداري، ﺑﺎﻧــﻚﻫــﺎ، ﺷــﻌﺐ ﭘﺴــﺖ، آراﻳﺸــﮕﺎه، ﻛﻠﻴﻨﻴــﻚﻫــﺎ و ﻣﻄﺐﻫﺎي ﭘﺰﺷﻜﻲ، آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﺗﺸﺨﻴﺺ ﻃﺒـﻲ، دﻓـﺎﺗﺮ ﻣﻬﻨﺪﺳـﻲ، داﻧﺸﮕﺎﻫﻬﺎ، ﭘﺎﺳﮕﺎه ﻧﻴﺮوﻫﺎي اﻧﺘﻈﺎﻣﻲ)) با تنها یک راه خروج.

• 5-2-3-6-3 عرض كريدور
• عرض کریدور باید مطابق مقررات تعیین شود و نباید کمتر از ۱۱۰ سانتی‌متر باشد. استثناءها:
• ۶۰ سانتی‌متر برای مسیرهای تجهیزات، ۹۰ سانتی‌متر برای بار تا ۵۰ نفر یا داخل واحد مسکونی، ۲۴۰ سانتی‌متر در گروه (آ(دورهﻫﺎي ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺗﺎ دﺑﻴﺮﺳﺘﺎن))، ۱۸۰ سانتی‌متر در برخی بخش‌های درمانی، و ۲۴۵ سانتی‌متر در فضاهای جابه‌جایی تخت.
• 6-2-3-6-3 پيوستگي كريدور ها
• کریدورهای دارای درجه مقاومت باید از ورودی تا خروج پیوسته باشند و اتاق واسط بین آنها قرار نگیرد. فضاهای انتظار و پذیرش که سطح محافظت مشابه دارند، قابل‌قبول هستند.
• 7-2-3-6-3ورود مستقيم واحدها به راه پله
• ورود مستقیم واحدها به راه‌پله ممنوع است مگر در تصرف‌هایی که قانون اجازه داده باشد.
• 3-3-6-3خروج
• 1-3-3-6-3 كليات
• خروج‌ها باید فقط برای خروج استفاده شوند و سطح محافظت آتش آنها تا مرحله تخلیه خروج کاهش پیدا نکند. انواع خروج شامل درگاه خروج، گذرگاه، خروج افقی، شیبراه و پله محافظت‌شده است.
• 2-3-3-6-3 محافظت خروج ها
• در مواردی که جداسازی از دیگر بخش‌ها لازم است، باید الزامات مربوط به حفاظت آتش رعایت شود.
• 3-3-3-6-3دوربندهاي الزامي خروج
• پله‌ها و شیبراهه‌های داخلی باید با موانع حریق دوربندی شوند:
• دو ساعت مقاومت برای پله‌هایی که چهار طبقه یا بیشتر را وصل می‌کنند یا در تصرف‌های پرخطر هستند؛ یک ساعت مقاومت برای کمتر از چهار طبقه. دوربند فقط باید برای خروج استفاده شود و با الزامات دیوار مانع آتش اجرا شود.
• موارد استثناء: بار تصرف کمتر از ۱۰، خروج‌های گروه (ت-5(ﭘﺎركﻫﺎي ﺗﻔﺮﻳﺤﻲ و اﺳﺘﺎدﻳﻮمﻫﺎي ﺳﺮﺑﺎز))، پله داخل واحدهای مسکونی، پله‌های غیرالزامی خروج، پله پارکینگ باز، حداکثر ۵۰٪ پله‌های بین دو طبقه متوالی (با داشتن دو خروج)، و پله‌های فقط بین طبقه اول و دوم در ساختمان دارای شبکه بارنده.
• 4-3-3-6-3 بازشوها
• تمام بازشوهای دوربند خروج باید طبق بخش 3-8-11 محافظت شوند. تعدادشان باید به حداقل لازم محدود شود و همگی درِ مقاومِ خودبسته‌شو داشته باشند. اگر نیاز باشد درها معمولاً باز بمانند، باید از درهای خودکارِ بسته‌شونده استفاده شود و همه تدابیر لازم برای بسته‌شدن آن‌ها هنگام آتش‌سوزی فراهم باشد.
• 5-3-3-6-3منافذ در دوربند خروج
• سوراخ‌کاری یا عبور تجهیزات فقط در این موارد مجاز است:
• الف) کانال‌های هوا و تجهیزات لازم برای ایجاد فشار مثبت؛
• ب) لوله‌های شبکه آتش‌نشانی؛
• (پ) لوله‌های برق ویژه فضای خروج که همگی باید درون جعبه فولادی حداکثر 0.01 مترمربعی خاتمه یابند.
• تمام این نفوذها باید طبق بخش 3-8-9 کاملاً آتش‌بندی و دودبندی شوند.
• 6-3-3-6-3بازشوهای ارتباطی بین دوربندهای مجاور
• ایجاد هرگونه بازشو یا نفوذ بین دو دوربند خروج مجاور که با یک ساختار جدا شده‌اند ممنوع است.
• 7-3-3-6-3 نازک کاری دوربندها
• در تمام خروج‌هایی که دوربندی اجباری دارند، نازک‌کاری دیوار و سقف باید مطابق الزامات فصل 3-7 باشد تا از گسترش آتش و دود جلوگیری شود.
• 8-3-3-6-3بدون مانع بودن
• فضاهای داخل دوربند خروج باید کاملاً خالی و بدون مانع باشند و نباید برای انبار کردن اشیاء یا مسدود کردن سطح پله و پاگرد استفاده شوند.
• 9-3-3-6-3علايم شمارة طبقه در پلكان ها
• در ساختمان‌های ۴ طبقه و بیشتر، هر پاگرد باید علامت شماره طبقه و مسیر رسیدن به تراز تخلیه خروج را نشان دهد. نصب در ارتفاع حدود ۱.۵ متر انجام می‌شود و باید از هر وضعیت (باز یا بسته بودن درها) قابل رؤیت باشد. روشنایی آن باید طبق بند 3-6-9 (الزام وجود روشنایی دائمی و قابل مشاهده برای علائم خروج، با شدت نور حداقل ۵۴ لوکس، که این شدت در سالن‌های نمایش حین اجرا می‌تواند کاهش یابد به شرط بازگشت خودکار در زمان حریق) باشد.
• 10-3-3-6-3 مشخص ساختن تخلية خروج
• اگر پله خروج بیش از نیم‌طبقه پایین‌تر از تراز تخلیه ادامه یابد، باید در همان تراز علامت مطابق بند 3-6-3-3-9 (الزام نصب علامت شماره طبقه و مسیر خروج در پاگرد هر طبقه (برای ساختمان‌های ۴ طبقه و بیشتر) در ارتفاع ۱.۵ متری، به طوری که همیشه قابل رویت و دارای روشنایی مناسب باشد) نصب شود و یک مانع قابل‌عبور (مثل در یا پارتیشن) اضافه شود تا افراد اشتباه به پایین نروند.
• 11-3-3-6-3 پلكان و شيبراه خارجي
• در تصرف گروه (د-2(ﺧﺪﻣﺎت ﺷﺒﺎﻧﻪروزي ﭘﺰﺷﻜﻲ، ﺟﺮاﺣﻲ، رواﻧﭙﺰﺷﻜﻲ و ﭘﺮﺳﺘﺎري)) استفاده از پله/شیبراه خارجی به‌عنوان خروج الزامی ممنوع است. در سایر تصرف‌ها و برای ساختمان‌های حداکثر ۶ طبقه و ارتفاع ۲۳ متر، استفاده از آنها مجاز است اگر:
• الف) توسط دیوار ۲ ساعته از داخل جدا شوند و ۳ متر از نزدیک‌ترین بازشوی محافظت‌نشده فاصله داشته باشند؛
• ب) حداقل از یک سمت کاملاً باز باشند با جمع سطح باز ۳.۵ مترمربع در هر طبقه/پاگرد و دارای جان‌پناه ۱۱۰ سانتی‌متری؛
• پ) حداقل ۳ متر از مرز زمین یا ساختمان‌های مجاور فاصله داشته باشند مگر اینکه حفاظت طبق 3-8-3 برقرار شده باشد؛
• ت) اگر به بام می‌رسند، بام باید مقاوم حریق و دارای مسیر خروج ایمن و پیوسته باشد؛
• ث) تخلیه نهایی مستقیم یا از طریق فضای باز به بیرون باشد، وگرنه باید با درِ خودبسته‌شو/خودکار از فضای تخلیه جدا شود.
• 12-3-3-6-3 گذرگاه خروج
• راهروها، سرسراها، زیرگذر و روگذر می‌توانند بخشی از خروج باشند اگر با مقررات خروج سازگار بوده و با ساختار غیرقابل‌سوختن و مقاوم آتش طبق این مبحث جداسازی شوند.
• 13-3-3-6-3 عرض گذرگاه خروج
• عرض گذرگاه باید مطابق ظرفیت خروج تعیین شود و نباید کمتر از ۱۱۰ سانتی‌متر باشد؛ برای بار تصرف زیر ۵۰ نفر حداقل ۹۰ سانتی‌متر مجاز است. اگر چند خروج به یک گذرگاه می‌رسند، عرض گذرگاه باید مجموع پهنای الزامی خروج‌ها را تأمین کند.
• 14-3-3-6-3 ساختارگذرگاه خروج
• گذرگاه خروج باید دیوار، کف و سقف با حداقل ۱ ساعت مقاومت آتش داشته باشد و نباید از مقاومت دوربند خروج متصل کمتر باشد. دیوارها باید طبق 3-8-5 از نوع دیوار مانع آتش باشند.
• 15-3-3-6-3بازشوها در گذرگاه خروج
• بازشوها باید طبق بخش 3-8-11 محافظت شوند و تعدادشان محدود به حداقل لازم برای ورود به گذرگاه و خروج از آن باشد. بازشوهای بیرونی غیرخطرساز از این محدودیت مستثنی هستند.
• 16-3-3-6-3منافذ در گذرگاه خروج
• هر گونه سوراخ‌کاری ممنوع است مگر برای: درهای خروج، تجهیزات فشار هوا، لوله‌های شبکه بارنده، لوله آتش‌نشانی و کانال‌های برق که باید به جعبه فولادی حداکثر 0.01 مترمربع ختم شوند. همه این نفوذها باید طبق 3-8-9 محافظت شوند. بین دو گذرگاه خروج مجاور هیچ نوع بازشوی ارتباطی مجاز نیست.
• 17-3-3-6-3حداقل تعداد خروج ها
• هر طبقه باید بر اساس بار تصرف، تعداد خروج مستقل طبق جدول 3-6-3-3-17 داشته باشد و تمام فضاهای آن طبقه به این خروج‌ها دسترسی داشته باشند. خروج بام‌های مورد استفاده نیز مانند طبقات محاسبه می‌شود. تعداد خروج‌های لازم باید تا همکف یا معبر عمومی پیوسته و حفظ شود.

• 18-3-3-6-3ساختمان هاي با يك خروج
• در ساختمان هاي زير تنها يك خروج كافي است:
• 1. ساختمان‌های جدول 18 که بیش از یک طبقه زیرزمین ندارند.
• 2. ساختمان‌های مسکونی آپارتمانی مطابق بندهای گفته‌شده، و ساختمان‌های یک‌ و دوخانواری طبق بند 3-6-11-4 (الزام وجود یک راه فرار اصلی (مانند در یا پله) و یک راه جایگزین (مانند پنجره نجات) برای هر اتاق‌خواب در خانه‌های یک/دو خانواری، به جز در موارد استثنایی مانند وجود درِ مستقیم به بیرون یا تجهیز به اسپرینکلر).

• 19-3-3-6-3ظرفیت راه خروج افقی
• تعریف: خروج افقی یعنی عبور به فضایی امن در همان سطح، چه در همان ساختمان چه ساختمان دیگر.
• 1-19-3-3-6-3 ظرفيت راه خروج افقي
• می‌توان بخشی از راه خروج را با خروج افقی جایگزین کرد، فقط اگر حداقل ۵۰٪ ظرفیت خروج موردنیاز همچنان از پله، شیبراه یا درگاه مستقیم به بیرون تأمین شود.
• تبصره ها:
• 1- در تصرف (د-۲): خروج افقی می‌تواند تا دوسوم خروج‌ها را تشکیل دهد.
• 2- در تصرف (د-۳): خروج افقی می‌تواند تمام خروج‌ها باشد. در این حالت برای هر نفر حداقل ۰.۶ مترمربع فضای دسترس لازم است.
• 2-19-3-3-6-3 خروج الزامي علاوه بر خروج افقي
• هر بخش مرتبط با خروج افقی باید حداقل یک خروج دیگر مثل پله یا درگاه مستقیم هم داشته باشد؛ وگرنه آن بخش، جزو بخش مجاورِ دارای پله محسوب می‌شود.
• 3-19-3-3-6-3راه عبور از هر دو طرف خروج افقي
• خروج افقی باید از دو سمت، مسیر پیوسته و قابل‌دسترسی تا پله خروج یا خروج مستقیم فراهم کند.
• 4-19-3-3-6-3فضاي پناه گرفتن خروج افقي
• فضای پناه باید بتواند جمعیت بخش خودش + جمعیت احتمالی بخش مجاور را در برابر دود و آتش ایمن نگه دارد و باید با مقررات 3-6-10-6 سازگار باشد.
• 5-19-3-3-6-3 مساحت كف فضاي پناه گرفتن
• حداقل مساحت خالص فضا: ۰.۲۸ مترمربع برای هر نفر.
• تبصره:
• 1. (د-۳): حداقل ۰.۶ مترمربع برای هر نفر.
• 2. (د-۲ – بیمار نیازمند کمک): ۱.۵ مترمربع.
• 3. (د-۲ – بیمار تختی): ۳ مترمربع.
• 6-19-3-3-6-3 اختلاف سطح در دو سمت خروج افقي
• اگر تراز دو سمت خروج افقی اختلاف داشته باشد، فقط با رمپ قابل اتصال است؛ پله ممنوع.
• 7-19-3-3-6-3 جداسازي خروج افقي
• دو بخش متصل‌شده با خروج افقی باید با دیوار مانع آتش ۲ ساعته جدا شوند. درها باید خودبسته‌شو یا متصل به سیستم دود باشند. جداسازی باید در تمام طبقات ادامه یابد، مگر اینکه کف ۲ ساعته باشد و بازشوی محافظت‌نشده نداشته باشد.
• 8-19-3-3-6-3پلكان فرار
• پله‌های فلزی باز (پله فرار بیرونی) در ساختمان‌های جدید به عنوان خروج الزامی قابل قبول نیستند.
• 4-3-6-3 تخليه خروج
• 1-4-3-6-3 كليات
• خروج باید مستقیم به بیرون تخلیه شود، مگر جایی که مقررات اجازه دهد. تراز تخلیه باید در سطح زمین باشد و مسیر نباید دوباره وارد ساختمان شود.
• تبصره ها:
• 1- به‌جز تصرف (د-۳)، حداکثر ۵۰٪ خروج‌ها می‌توانند از فضای تراز تخلیه عبور کنند، فقط اگر:
• 1-1 مسیر واضح و مستقیم باشد.
• 2-1 کل کف تراز تخلیه با سازه مقاوم در برابر آتش از طبقات زیر جدا باشد.
• 3-1 کل مسیر با اسپرینکلر محافظت شود.
• 2- ببه‌جز تصرف‌های بازداشتی، تا ۵۰٪ خروج‌ها می‌توانند از دهلیز خارج شوند، اگر:
• 1-2 دهلیز با سازه مقاوم از زیر جدا شده باشد.
• 2-2 عمق بیش از ۳ متر و طول بیش از ۹ متر نباشد.
• 3-2 با سازه ۲۰ دقیقه‌ای از سایر قسمت‌ها جدا باشد.
• 4-2 مستقیم به بیرون باز شود و فقط خروج باشد.
• 3- در تصرف‌های بازداشتی، تمام خروج‌ها می‌توانند از دهلیز به مکان امن مجاز هدایت شوند.
• 4- در پارکینگ باز که جمعیت خروج کمتر از ۵۰ نفر است، خروج‌ها می‌توانند به تراز تخلیه باز شوند.
• 2-4-3-6-3دسترس بدون مانع به معبر عمومي
• تمام فضاهای تخلیه باید مسیر ایمن، بدون مانع و واضح تا معبر عمومی داشته باشند و ظرفیت آنها کمتر از مجموع ظرفیت خروج‌ها نباشد.
• تبصره: در بازداشتی‌ها، اگر مسیر آزاد ممکن نباشد، باید فضای امنی با شرایط زیر ایجاد شود:
• 1. حداقل ۰.۲۸ مترمربع برای هر نفر.
• 2. در همان ملک و حداقل ۱۵ متر از ساختمان.
• 3. همیشه نگهداری‌شده و مشخص به‌عنوان فضای امن.
• 4. مسیر ایمن و بدون مانع.
• 3-4-3-6-3محل تخلية خروج
• بالکن‌ها، پله‌ها و رمپ‌ها باید حداقل ۳ متر از مرز زمین مجاور و ساختمان‌های دیگر فاصله داشته باشند، مگر اینکه مطابق مقررات حریق محافظت شده باشند.
• 4-4-3-6-3باز بودن اجزاي تخلية خروج
• اجزای تخلیه باید باز باشند تا دود و گازهای سمی جمع نشود.
• 5-4-3-6-3 حياط يا محوطة خروج
• حیاط، صحن یا محوطه‌ای که به‌عنوان بخش تخلیه خروج استفاده می‌شود باید مطابق تمام الزامات بند 3-6-3-4 (این بخش، الزامات «تخلیه خروج» یعنی مسیر نهایی از انتهای خروج تا معبر عمومی را مشخص می‌کند. اصل بر تخلیه مستقیم به بیرون است، اما عبور کنترل‌شده از لابی طبقه همکف تحت شرایطی (مانند وجود اسپرینکلر) مجاز است. در نهایت، این بخش ضوابط مربوط به پهنا، ایمنی و مقاومت حریق حیاط‌ها یا محوطه‌های خروج را نیز تعیین می‌نماید) باشد.
• 6-4-3-6-3 پهناي حياط يا محوطة خروج
• پهنا مطابق بخش 3-6-6 (این بخش، نحوه محاسبه «پهنای راه خروج» را بر اساس حاصل‌ضرب بار تصرف در ضریب معین (که برای پله و سایر اجزا متفاوت است) تعیین می‌کند. این ضوابط تضمین می‌کند که در صورت مسدود شدن یک خروج، خروجی‌های باقی‌مانده حداقل ۵۰ درصد ظرفیت لازم را تأمین کنند. در نهایت، نحوه اندازه‌گیری عرض مفید و محدودیت‌های اشغال مسیر توسط درها نیز تشریح می‌شود.) تعیین می‌شود، اما حداقل ۱۱۰ سانتی‌متر است.
• حیاط خروج گروه (ف) (اﺻﻄﺒﻞ، ﮔﻠﺨﺎﻧﻪ، ﭘﺎرﻛﻴﻨﮓ ﺷﺨﺼﻲ): حداقل ۹۰ سانتی‌متر.
• تا ارتفاع ۲۱۰ سانتی‌متر هیچ مانعی نباید در عرض الزامی باشد.
• تبصره:
• درِ باز و دستگرد نباید بیش از ۱۸ سانتی‌متر از عرض کم کنند و در هیچ موقعیتی نباید عرض را بیش از نصف کاهش دهند.
• پیش‌آمدگی‌های تزئینی غیرسازه‌ای می‌توانند حداکثر ۴۰ میلی‌متر وارد عرض شوند.
• کاهش عرض در مسیر:
• اگر عرض از مقدار اضافه به حداقل می‌رسد، باید تدریجی باشد.
• تغییر عرض باید با حفاظ حداقل ۹۰ سانتی‌متر انجام شود و زاویه ≥ ۳۰ درجه با محور مسیر داشته باشد.
• عرض هرگز نباید کمتر از حداقل الزامی شود.
• حیاط‌های باریک‌تر از ۳ متر:
• دیوارهای خارجی باید تا ارتفاع ۳ متر مقاومت ۱ ساعته داشته باشند.
• بازشوها باید دارای محافظ خودبسته‌شونده ۴۵ دقیقه‌ای باشند.
• تبصره:
• حیاط‌های با بار تصرف > ۱۰ نفر استثنا دارند.

4-6-3اجزاي تشكيل دهنده راه خروج

• 1-4-6-3 كليات
• همه اجزای سه‌گانه راه خروج باید با این مقررات همخوان باشند، مگر اینکه مقررات ویژه نوع تصرف سخت‌گیرانه‌تر باشد.
• 2-4-6-3 درها
• درهای راه خروج باید:
• با الزامات این بخش سازگار باشند (حتی درهای اضافی).
• واضحاً از سایر درها قابل تشخیص باشند.
• آینه، سطوح بازتابنده یا پرده و تزئینات روی آنها نصب نشود.
• 1-2-4-6-3 درهاي خروج بيروني
• هر ساختمان مورد استفاده انسان باید حداقل یک در بیرونی مطابق مقررات داشته باشد.
• این در باید مستقیم به تخلیه خروج یا راه عمومی برسد.
• 2-2-4-6-3 اندازه درها
• حداقل‌ها:
• 80 سانتی‌متر عرض مفید برای درهای راه خروج.
• در گروه (د-2) (ﺧﺪﻣﺎت ﺷﺒﺎﻧﻪروزي ﭘﺰﺷﻜﻲ، ﺟﺮاﺣﻲ، رواﻧﭙﺰﺷﻜﻲ و ﭘﺮﺳﺘﺎري) در مسیر تخت‌ها: ۱۰۵ سانتی‌متر.
• هیچ لنگه نباید بیش از ۱۲۰ سانتی‌متر باشد.
• استثنا:
• فضاهای ≥ ۶.۵ مترمربع و بدون استفاده افراد دارای معلولیت: در ۶۰ سانتی‌متر مجاز است.
• نکات ابعادی:
• عرض بازشو در زاویه ۹۰ درجه بین لبه در و چارچوب روبه‌رو اندازه‌گیری می‌شود.
• در دو لنگه بدون پایه وسط، حداقل یک لنگه باید ۸۰ سانتی‌متر باشد.
• ارتفاع درها: حداقل ۲۰۵ سانتی‌متر.
• 3-2-4-6-3 كف يا پاگرد طرفين در
• هر طرف در باید کف یا پاگرد تراز داشته باشد.
• اختلاف سطح در دو سمت درگاه تا فاصله‌ای برابر عرض بزرگ‌ترین لنگه یا عرض پله، ممنوع است.
• استثنا: خانه‌های یک‌ یا دوخانواری، اختلاف سطح بیرون تا ۱۷ سانتی‌متر مجاز است.
• پاگردهای بیرونی می‌توانند شیب ≤ ۲٪ داشته باشند.
• درِ باز نباید بیش از ۱۸ سانتی‌متر از عرض را کم کند.
• اگر بار تصرف پاگرد ≥ ۵۰ باشد، عرض پاگرد نباید به کمتر از نصف عرض لازم برسد.
• طول پاگرد در مسیر پیمايش ≥ ۱۱۰ سانتی‌متر (در واحدهای مستقل م-۲ حداقل ۹۰ سانتی‌متر)
• 4-2-4-6-3نوع بازشدن در
• همه درهای راه خروج باید:
• لولایی باشند.
• و باید در جهت خروج باز شوند اگر:
• درِ دوربند باشد.
• درِ فضای پرخطر باشد.
• بار تصرف ≥ ۵۰ نفر باشد.
• تبصره: مجاز بودن انواع دیگر درها:
• 1. پارکینگ خصوصی، اداری، کارخانه، انبار با بار تصرف ≤ ۱۰
• 2. تصرف (د-3) (زﻧﺪانﻫﺎ، ﺑﺎزداﺷﺘﮕﺎهﻫﺎ، ﻧﺪاﻣﺘﮕﺎهﻫﺎ و اﻧﺪرزﮔﺎهﻫﺎ، داراﻟﺘﺄدﻳب ها) بازداشتی
• 3. واحد مسکونی تکی (م-2) (آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی)
• 4. درهاي گردان، مطابق شرايط بند 3-6-4-2-11 (استفاده از درهای گردان در مسیر خروج محدود بوده و تنها با تأیید شرکت بازرسی و رعایت شروطی نظیر وجود درِ لولایی مجاور، عدم تخصیص بیش از ۵۰٪ ظرفیت خروج به آن، و قابلیت جمع‌شوندگی برای ایجاد مسیر فرار، مجاز است)، در تمام تصرف ها به غير از گروه (خ) (انبار گازها، مایعات قابل‌اشتعال، مواد منفجره، مواد بسیار قابل‌احتراق، غبارات انفجاری و اسیدها/بازهای قوی).
• 5. درهاي كشويي افقي، مطابق شرايط بند 3-6-4-2-12 (استفاده از درهای کشویی، کرکره‌ای و شبکه‌های قائم در راه خروج، مشروط به قابلیت باز شدن دستی و بدون نیاز به کلید، باز ماندن کامل در ساعات عمومی، و عدم تخصیص بیش از نیمی از ظرفیت خروج به آن‌ها است)، در تمام تصرف ها به غير از گروه (خ).
• درهاي برقي، مطابق شرايط بند هاي 3-6-4-2-11 (استفاده از درهای کشویی، کرکره‌ای و شبکه‌های قائم در راه خروج، مشروط به قابلیت باز شدن دستی و بدون نیاز به کلید، باز ماندن کامل در ساعات عمومی، و عدم تخصیص بیش از نیمی از ظرفیت خروج به آن‌ها است) تا 3-6-4-2-13 (تمام درهای برقی باید در قطع برق به‌راحتی دستی باز شوند. نیروی لازم نباید از حد تعیین‌شده بیشتر باشد و در باید بتواند از هر حالت به‌طور کامل باز شود).
• نیروهای لازم برای عملکرد در:
• در لولایی بدون بسته‌شونده: نیروی بازکردن ≤۲۲ نیوتن
• برای بقیه درهای لولایی، کشویی و تاشو:
• - چفت با ۶۷ نیوتن آزاد شود
• - 133نیوتن در را به حرکت درآورد
• - 67 نیوتن در را تا حالت کاملاً باز ببرد
• - نیرو باید از سمت چفت وارد شود.
• 5-2-4-6-3باز شدن از سمت داخل
• درهای مسیر خروج باید همیشه از داخل راحت و بدون هیچ مانع یا قفل اضافی باز شوند.
• 6-2-4-6-3قفل ها و چف تها
• استفاده از قفل فقط در این موارد مجاز است:
• 1. محل هاي بازداشت،
• 2. درِ اصلی ساختمان‌های با بار تصرف 300 نفر یا کمتر، اگر قفل ساده، قابل تشخیص، بدون نیاز به مهارت خاص باشد و هر کس بتواند فوراً از داخل بدون کلید بازش کند؛ در صورت قفل بودن، کلید باید روی در یا کنار آن باشد.
• تابلوی “هنگام استفاده از ساختمان این در نباید قفل باشد” الزامی است.
• در غیاب مسئول، باید امکان بازکردن در وجود داشته باشد
• 7-2-4-6-3استفاده از كلون يا زنجير ايمني
• کلون یا زنجیر فقط در خانه‌های یک‌ یا دو‌خانواری و واحدهای مستقل مانند آپارتمان یا اتاق هتل مجاز است؛ باید در ارتفاع حداکثر 120 سانتی‌متر نصب شود و از داخل بدون کلید باز شود.
• 8-2-4-6-3 چفت و بست درهاي دولنگه
• هر لنگه باید مستقل باز شود و نیاز به باز کردن لنگه دیگر نداشته باشد.
• 9-2-4-6-3وضعيت درهاي خودبسته شو و خودكاربسته شو
• این درها در مسیر خروج نباید باز نگه داشته شوند. فقط در فضاهای کم‌مخاطره یا در صورت تأیید مرجع، می‌توان از نوع خودکار استفاده کرد، به شرط تأیید سیستم بسته‌شدن.
• 10-2-4-6-3كاربرد درهاي كشويي، كركره اي و گردان
• استفاده از این نوع درها فقط در صورت مجاز بودن در ضوابط اختصاصی و رعایت مقررات عمومی و بندهای مرتبط دیگر قابل قبول است.
• 11-2-4-6-3درهاي گردان
• نصب و عملکرد باید توسط شرکت بازرسی تأیید شود
• در مسیر خروج فقط اگر: مانعی در ضوابط اختصاصی نباشد، بیش از 50٪ ظرفیت خروج به آنها اختصاص داده نشود، ظرفیت هر درگردان حداکثر 50 نفر باشد، در 3 متری آن پله یا پله‌برقی نباشد، بخشی از مسیر خروج محسوب نشود، و در کنار هر درگردان، یک درِ لولایی مطابق ضوابط نصب شود.
• در باید با نیروی کمتر از 580 نیوتن جمع شود و مسیر 90 سانتی‌متری ایجاد کند. سرعت گردش نیز نباید از مقادیر جدول بیشتر باشد.

• 12-2-4-6-3 درهاي كشويي افقي، كركره ها و شبكه هاي قائم
• درهای کشویی و کرکره‌ای در راه خروج فقط اگر: برقی باشند و در قطع برق دستی باز شوند، از داخل بدون اطلاعات خاص باز شوند، در ساختمان‌های عمومی در حالت کاملاً باز ثابت شوند، و بیش از نصف ظرفیت خروج به آنها اختصاص داده نشود.اگر مقاوم در برابر آتش باشند، باید خودبسته‌شو و به برق اضطراری وصل باشند.درهای شبکه‌ای حفاظتی فقط اگر از داخل بدون کلید باز شوند و در زمان استفاده عمومی کاملاً باز باقی بمانند مجازند، و سهم آنها از کل خروج‌ها نباید بیش از نصف باشد.
• 13-2-4-6-3 اختلال در جريان برق
• تمام درهای برقی باید در قطع برق به‌راحتی دستی باز شوند. نیروی لازم نباید از حد تعیین‌شده بیشتر باشد و در باید بتواند از هر حالت به‌طور کامل باز شود.
• 14-2-4-6-3 سامانه مركزي كنترل
• اگر باز و بسته‌شدن درها با سیستم مرکزی هماهنگ باشد، ضوابط آن را مرجع صدور پروانه تعیین می‌کند.
• 15-2-4-6-3دروازه هاي كنترل گردان
• در صورت مجاز بودن در گردان، نصب دروازه کنترل گردان در ارتفاع 70–100 سانتی‌متر مجاز است، به شرط اینکه مانع خروج نشود، چرخش آن آزاد در جهت خروج باشد، برای بیش از 50 نفر استفاده نشود، و سهم مجموع آنها و درهای گردان از 50٪ خروج لازم بیشتر نشود.
• 16-2-4-6-3 آستانه درها
• آستانه درِ کشویی واحد مسکونی حداکثر 20 میلی‌متر و سایر درها حداکثر 12 میلی‌متر است. در مسیرهای قابل دسترس معلولان باید مطابق ضوابط شورای عالی معماری باشد. در تصرف (م-۲)، آستانه درِ خارجی (غیرمسیر الزامی) می‌تواند تا 20 میلی‌متر باشد.
• 17-2-4-6-3 آرايش استقرار درها
• فاصله دو در متوالی حداقل 120 سانتی‌متر + عرض درِ چرخان به داخل آن فضاست. درهای پشت‌سرهم باید در یک جهت یا به سمت بیرون فضای بینشان بچرخند.
• تبصره ها:
• -1 درهای کشویی برقی فقط به فاصله 120 سانتی‌متر نیاز دارند.
• -2 در واحدهای مسکونی مستقل (م-۲) ، در توری یا مشابه نیاز به این فاصله ندارد.
• -3 سایر موارد مربوط به واحدهای مسکونی با دسترس‌پذیری الزام‌آور است.
• 18-2-4-6-3ارتفاع يراق آلات
• دستگیره و قفل‌های مورد استفاده باید در ارتفاع ۸۵ تا ۱۲۰ سانتی‌متر نصب شوند؛ قفل‌های صرفاً امنیتی می‌توانند در هر ارتفاعی قرار گیرند.
• 3-4-6-3 پلكان
• 1-3-4-6-3كليات
• تمام پله‌های راه خروج (به‌جز پله‌ راهروهای صندلی در تصرف تجمعی) باید پایدار، ثابت، هم‌جنس، با سطح غیرلغزنده و مطابق این ضوابط باشند.
• 2-3-4-6-3عرض راه پله
• عرض مفید راه‌پله حداقل ۱۱۰ سانتی‌متر است؛ اگر مجموع متصرفان زیر ۵۰ نفر باشد، حداقل ۹۰ سانتی‌متر و در هیچ قسمتی از مسیر نباید کاهش یابد.
• 3-3-4-6-3ارتفاع سرگير
• ارتفاع آزاد راه‌پله باید حداقل ۲۰۵ سانتی‌متر باشد و این ارتفاع در کل عرض پله و پاگرد، و یک کف‌پله جلوتر از زیرین‌ترین پله، پیوسته تأمین شود.
• 4-3-4-6-3اندازة كف و ارتفاع پله
• عمق کف پله حداقل ۲۸ سانتی‌متر و شیب آن حداکثر ۲٪ باشد؛ ارتفاع پله ۱۰ تا ۱۸ سانتی‌متر و رابطه «کف + ۲ ارتفاع = ۶۳–۶۴ سانتی‌متر» حفظ شود.
• 5-3-4-6-3 يكساني اندازه ها
• ارتفاع و کف پله‌ها باید یکنواخت باشد و اختلاف بزرگ‌ترین و کوچک‌ترین اندازه در هر بال بیش از ۱۰ میلی‌متر نباشد.
• تبصره ها:
• -1 نابرابری پله‌ راهروی تصرف تجمعی تابع ضوابط خاص همان بخش است.
• -2 در اتصال پله به مسیر شیب‌دار عمومی، ارتفاع پیشانی می‌تواند تا ۸۰ میلی‌متر به‌ازای هر متر و حداکثر ۱۰۰ میلی‌متر کاهش یابد؛ شیب تغییر ارتفاع نباید از ۱:۱۲ (۸٪) بیشتر باشد.
• 6-3-4-6-3پله هاي قوسي
• پله قوسی در راه خروج فقط زمانی مجاز است که ارتفاع مطابق بند 3-6-4-3-4 (عمق کف پله حداقل ۲۸ سانتی‌متر و شیب آن حداکثر ۲٪ باشد؛ ارتفاع پله ۱۰ تا ۱۸ سانتی‌متر و رابطه «کف + ۲ ارتفاع = ۶۳–۶۴ سانتی‌متر» حفظ شود)، عمق کف در فاصله ۳۰ سانتی‌متری حداقل ۲۸ سانتی‌متر، در باریک‌ترین قسمت حداقل ۲۵ سانتی‌متر، اختلاف عمق بیش از ۱۰ میلی‌متر نباشد و شعاع قوس کمتر از دو برابر عرض پله نباشد.
• 7-3-4-6-3پله هاي مارپيچ
• پله مارپیچ فقط در واحد مسکونی یا فضاهای زیر ۲۳ مترمربع و کمتر از ۵ نفر مجاز است: عرض ≥۶۵ سانتی‌متر، ارتفاع پله ≤۲۴ سانتی‌متر، قد راه‌پله ≥۲۰۰ سانتی‌متر، کف در فاصله ۳۰ سانتی‌متر از باریک‌ترین نقطه ≥۲۰ سانتی‌متر، و تمام کف‌ها یکسان باشند.
• 8-3-4-6-3نصب ميله هاي دستگرد
• راه‌پله‌های خروج باید در دو طرف دستگرد مطابق بند 3-6-4-5 (الزام نصب میله دستگرد مستحکم در دو طرف پله‌ها، به جز در موارد استثنا مانند پله‌های داخل واحدهای مسکونی که یک طرف کافی است) داشته باشند و در پله‌های عریض مطابق بند 3-6-4-5-2 (تمام نقاط عرض الزامی پله باید حداکثر ۷۵ سانتی‌متر از یک میله دستگرد فاصله داشته باشند. در پله‌های عریض باید میله میانی نصب شود) عمل شود.
• 9-3-4-6-3 دوربند و ساختار پلكان هاي خروج
• تمام پله‌های خروج باید طبق بند 3-6-3-3-3 دوربند و جدا شوند، با ضوابط بند 3-6-3-3 (الزام دوربندی پله‌ها و شیب‌راه‌های خروج با مقاومت ۱ تا ۲ ساعت، به جز در موارد استثنایی مانند پله‌های داخل یک واحد مسکونی یا بار تصرف بسیار کم) مطابقت داشته باشند، ساختارشان مطابق نوع سازه باشد، اجزای سازه‌ای داخل شفت طبق 3-8-10 محافظت شوند، و دستگرد چوبی در همه ساختارها مجاز است.
• 10-3-4-6-3 ارتفاع طي شده
• حداکثر ارتفاع پله‌پیمایی بین دو سطح افقی نباید بیش از ۳۷۰ سانتی‌متر باشد؛ مگر در راه‌پله‌های قابل‌دسترس معلولین که باید طبق ضوابط بخش مربوطه باشد.
• 11-3-4-6-3پلكان براي بام
• در ساختمان‌های سه‌طبقه و بیشتر، حداقل یک پله باید تا بام ادامه یابد مگر شیب بام بیش از ۳۳٪ باشد؛ در بام‌های بدون استفاده، دسترسی از نردبان یا جای‌پا مجاز است و در ساختمان دارای پله بام، دسترسی باید از اتاقک خرپشته باشد.
• تبصره: در بام‌های بدون استفاده، دريچه حداقل ۱.۵ مترمربع با حداقل بعد ۶۰ سانتی‌متر کافی است.
• 4-4-6-3شيبراه ها
• تمام شیبراه‌های راه خروج باید با ضوابط این بخش مطابقت داشته باشند.
• 1-4-4-6-3 شيب
• شیبراه‌های قابل‌دسترس باید با ضوابط معلولین مطابقت داشته باشند و در هر حالت شیب مسیر بیش از ۱:۸ (۱۲.۵٪) نباشد؛ شیب عرضی در شیبراه قابل‌دسترس ممنوع است و در سایر شیبراه‌ها نباید از ۲٪ بیشتر شود.
• تبصره: شیب شیبراه‌های راهرویی تصرف گروه ت تابع ضوابط اختصاصی آن است.
• 2-4-4-6-3 ارتفاع طي شده
• خیز هر شیبراه بین دو سطح افقی حداکثر ۷۲ سانتی‌متر است و برای اختلاف بیشتر باید پاگرد میانی داشت؛ مجموع ارتفاع طی‌شده در یک مسیر نباید از ۳۷۰ سانتی‌متر بیشتر شود.
• 3-4-4-6-3 حداقل ابعاد شيبراه
• عرض شیبراه کمتر از حد عرض کریدورها و راهروهای بند 3-6-3-2-5 (الزام عرض کریدور به حداقل ۱۱۰ سانتی‌متر، مگر در موارد استثنا مانند مسیر تجهیزات (۶۰ سانتی‌متر)، بار تصرف کم (۹۰ سانتی‌متر)، مدارس (۲۴۰ سانتی‌متر) و بخش‌های درمانی (۱۸۰ تا ۲۴۵ سانتی‌متر)) نباشد؛ در ساختمان‌های غیرقابل‌دسترس، عرض آزاد شیبراه و بین دستگردها حداقل ۹۰ سانتی‌متر و ارتفاع آزاد حداقل ۲۰۰ سانتی‌متر باشد.
• 4-4-4-6-3دوربندي شيبراه ها
• شيبراه‌های واقع در راه خروج باید مانند پله‌ها دوربند، مجزا و محافظت‌شده باشند و سطح آنها ثابت، یکپارچه، غیرمشبک و غیرلغزنده باشد.
• 5-4-4-6-3 محدوديت ها
• عرض شیبراه و پاگرد در هیچ قسمت مسیر نباید کاهش یابد و هرگونه پیش‌آمدگی در عرض الزامی ممنوع است.
• 6-4-4-6-3 نصب ميله هاي دستگرد
• در هر دو طرف هر شيبراه كه ارتفاعي بيش از 15 سانتي متر را طي مي كنند، بايد مطابق ضوابط بند 3-6-4-5 (این بخش، الزامات «میله‌های دستگرد» برای پلکان و شیب‌راه‌ها را مشخص می‌کند. میله‌ها باید در دو طرف مسیر نصب شده، مستحکم بوده و دارای ارتفاع، قطر و مقطع استاندارد باشند. همچنین، پیوستگی میله‌ها در طول مسیر و امتداد آن‌ها در ابتدا و انتهای پلکان، به همراه فواصل آزاد از سطوح مجاور، به طور دقیق در این بخش تشریح شده است) ميلة دستگرد نصب شود.
• 7-4-4-6-3پاگردها
• شيب‌راه‌ها در ابتدا، انتها، نقاط تغییر مسیر، ورودی‌–خروجی و جلوی در باید پاگرد داشته باشند.
• شیب پاگرد باید کمتر از ۲٪ باشد و اختلاف تراز نداشته باشد.
• عرض پاگرد ≥ عرض بیشترین شیب‌راه متصل.
• طول پاگرد در جهت حرکت ≥ ۱۵۰ سانتی‌متر (در واحدهای مسکونی مستقل گروه (م-2) (آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی): حداقل ۹۰ سانتی‌متر).
• اگر مسیر حرکت در پاگرد تغییر جهت دهد، اندازه پاگرد ۱۵۰×۱۵۰ سانتی‌متر باشد (در واحدهای مسکونی (م-2) (آپارتمان‌ها، اقامتگاه‌های سازمانی/ورزشی/مذهبی، خوابگاه‌ها و اقامتگاه‌های تفریحی شراکتی): حداقل ۹۰×۹۰ سانتی‌متر).
• 8-4-4-6-3حفاظ لبه
• در کنار شیب‌راه و پاگردهای آن باید موارد زیر اجرا شود:
• الف- نرده گذاري افقي
• یک نرده افقی در فاصله ۴۰–۴۸ سانتی‌متر از سطح کف برای جلوگیری از سقوط ویلچر نصب شود.
• ب - مانع يا جدول
• یک مانع یا جدول ۱۰ سانتی‌متری در لبه مسیر برای جلوگیری از انحراف چرخ و کمک به افراد کم‌بینا لازم است.
• تبصره: اگر پاگرد فقط تا ۱۳ میلی‌متر افتادگی قائم در محدوده ۲۵ سانتی‌متری داشته باشد، نیاز به حفاظ لبه نیست.
• 9-4-4-6-3 سطح شيبراه
• سطح شیب‌راه باید از مصالح غیرلغزنده و ایمن ساخته شود.
• 10-4-4-6-3 شرايط بيروني
• شیب‌راه‌های بیرونی باید طوری طراحی شوند که آب روی آن‌ها جمع نشود. برای فضاهای در معرض برف و یخ باید طراحی به‌گونه‌ای باشد که تجمع برف و یخ به حداقل برسد.
• 5-4-6-3 ميله هاي دستگرد
• در دو طرف پله‌ها و جاهایی که مقررات الزامی دانسته، باید میله دستگرد نصب شود و از استحکام کافی برخوردار باشد.
• تبصره ها؛ موارد به شرح زير استثناء هستند:
• 1. پله‌ها و شیب‌راه‌های دسترسی به ردیف صندلی‌های فضاهای تجمعی طبق مقررات اختصاصی.
• 2. در پله‌های واحدهای مسکونی و پله‌های مارپیچ داشتن دستگرد فقط در یک طرف کافی است.
• 1-5-4-6-3ارتفاع
• ارتفاع میله از لبه پله یا سطح شیب باید بین ۸۵ تا ۹۵ سانتی‌متر و یکنواخت باشد.
• 2-5-4-6-3 ميلة دستگرد مياني
• تمام نقاط عرض الزامی پله باید حداکثر ۷۵ سانتی‌متر از یک میله دستگرد فاصله داشته باشند. در پله‌های عریض باید میله میانی نصب شود.
• 3-5-4-6-3 قابليت گرفتن ميلة دستگرد
• در فضاهای قابل دسترس، مقطع میله باید دایره‌ای با قطر ۳۵–۴۰ میلی‌متر باشد.در فضاهای غیرقابل‌دسترس: محیط ۱۰۰–۱۶۰ میلی‌متر و قطر ≤ ۵۷ میلی‌متر.لبه‌ها باید گرد باشد.
• 4-5-4-6-3 پيوستگي
• سطح قابل‌گرفتن میله باید بدون انقطاع باشد و بست‌ها نباید مسیر دست را قطع کنند.
• تبصره ها:
• انقطاع در پاگرد پله داخل واحد مسکونی بلامانع است؛ اجزای تزیینی ابتدای پله در واحد مسکونی مجاز است؛ پایه‌هایی که از زیر وصل‌اند و تا ۳۸ میلی‌متر زیر میله بیرون‌زدگی ندارند، مانع محسوب نمی‌شوند.
• 5-5-4-6-3امتداد يافتن ميل ة دستگرد
• انتهای میله باید به دیوار، حفاظ یا سطح تردد برگردد یا به میله خیز مجاور برسد.
• اگر پیوسته نباشد: ۳۰ سانتی‌متر بعد از آخرین پله در بالا و عمق یک کف‌پله در پایین ادامه یابد.
• تبصره ها:
• داخل واحد مسکونی فقط از بالاترین تا پایین‌ترین پله کافی است.
• 6-5-4-6-3 فاصلة آزاد تا سطح مجاور
• فاصله میله تا دیوار یا سطح مجاور باید حداقل ۴ سانتی‌متر باشد و هیچ عنصر تیز یا خطرناک کنار آن نباشد.
• 7-5-4-6-3 پيش آمدگي ها در راه پله
• پیش‌آمدگی‌ها در ارتفاع میله یا زیر آن نباید بیش از ۱۲ سانتی‌متر وارد عرض الزامی پله شوند.
• 6-4-6-3 جان پناه ها و حفاظ ها
• ارتفاع جان‌پناه از بام حداقل ۱۱۰ سانتی‌متر و از لبه پله یا سطح شیب‌دار حداقل ۹۰ سانتی‌متر باشد.
• تبصره: اگر لبه دارای پیش‌آمدگی ≥۲۰ سانتی‌متر باشد، ارتفاع می‌تواند ۹۰ سانتی‌متر باشد.
• 2-6-4-6-3 فاصلة خالي بين نرده‌ها
• فاصله خالی بین نرده‌های عمودی نباید از ۱۱ سانتی‌متر بیشتر باشد. هیچ کره‌ای با قطر < ۱۱ سانتی‌متر نباید از بین آن عبور کند.
• 3-6-4-6-3 شيشه
• در جان‌پناه‌های شیشه‌ای باید فقط از شیشه ایمن و غیرریزنده استفاده شود.
• 7-4-6-3 دروازه ها
• دروازه‌هایی که جزو راه خروج هستند باید مطابق الزامات درها باشند.
• تبصره: در حصار استادیوم‌ها استفاده از دروازه‌های کشویی یا لولایی بیش از ۱۲۰ سانتی‌متر مجاز است.
• 1-7-4-6-3 دروازه هاي استاديوم ها
• اگر در زمان حضور مردم، درهای محیط استادیوم کنترل دقیق دارند، نیاز به تجهیزات خروج اضطراری نیست؛ به‌شرط ایجاد فضای امن پراکنده با سرانه 0.28 m² برای هر نفر و حداقل فاصله ۱۵ متر از فضای اصلی. خروج این فضاها باید مطابق بندهای خروج باشد.
• 2-7-4-6-3 كاربري هاي آموزشي
• حیاط مدارس می‌تواند حصار قفل‌دار داشته باشد، به‌شرط وجود فضای امن پراکنده با سرانه 0.28 مترمربع برای هر نفر و حداقل فاصله ۱۵ متر از ساختمان مدرسه.
• 8-4-6-3سرسره هاي فرار
• سرسره فرار فقط با تأیید مراجع و فقط برای حداکثر ۲۵٪ ظرفیت خروج، آن هم فقط در تصرف صنعتی مجاز است.

5-6-3ظرفيت راه هاي خروج

• 1-5-6-3بار تصرف
• ظرفیت راه خروج هر طبقه یا فضا باید بر اساس تعداد واقعی متصرفان همان قسمت تعیین شود و این تعداد نباید کمتر از حاصل تقسیم مساحت فضا بر سرانه تصرف جدول 3-6-5-1 باشد. در مواردی که در جدول مساحت ناخالص و خالص جدا ارائه شده، برای کل بنا مساحت ناخالص و برای بخش‌های اختصاص‌یافته به یک تصرف، مساحت خالص ملاک محاسبه است.

• 2-5-6-3حفظ ظرفيت خروج
• ظرفیت طراحی‌شده مسیر خروج در طول مسیر نباید کاهش یابد. اگر مسیر خروج طبقات یا فضاهای مجاور به هم ادغام شود، ظرفیت قسمت مشترک نباید کمتر از مجموع ظرفیت مسیرهای ورودی آن باشد.

6-6-3 پهناي راه خروج

• 1-6-6-3 حداقل پهناي راه خروج
• پهنای هر بخش راه خروج باید بر اساس پهنای لازم به ازای هر نفر طبق جدول 3-6-6-1 تعیین شود و از مقادیر حداقلی مقررات کمتر نباشد. پهنای کل نیز حاصل ضرب بار تصرف در ضریب جدول 1-6-6-3 است. راه‌های خروج متعدد باید طوری باشند که با حذف یکی از آنها، ظرفیت باقی‌مانده کمتر از ۵۰٪ نیاز نشود.

• 2-6-6-3اندازه گيري عرض مفيد
• عرض مفید در باریک‌ترین نقطه مسیر سنجیده می‌شود. فقط تا ۱۰ سانتی‌متر پیش‌آمدگی در ارتفاع زیر ۷۰ سانتی‌متر از کف قابل‌قبول است.
• 3-6-6-3اشغال فضاي راه خروج توسط در
• بازشدن در نباید پهنای الزامی مسیر را به کمتر از نصف کاهش دهد و در حالت کاملاً باز نباید بیش از ۱۸ سانتی‌متر وارد عرض الزامی شود. این محدودیت برای واحدهای مسکونی مستقل و اتاق‌های خواب گروه م-۲ اعمال نمی‌شود.

7-6-3چگونگي قرارگرفتن راه هاي خروج

• خروج هاي الزامي بايد در موقعيتي قرار گيرند كه وضعيت دسترس به آنها كاملاً آشكار باشد. راه هاي خروج بايد همواره غير مسدود بوده و هيچ گونه مانعي در مسير آنها وجود نداشته باشد.
• 1-7-6-3 دو خروج و بيشتر
• در طبقات یا بخش‌هایی که دو خروج نیاز دارند، فاصله بین خروج‌ها باید حداقل نصف بزرگ‌ترین قطر آن فضا باشد (اندازه‌گیری مستقیم، مگر برای خروج‌های دوربندی‌شده). اگر کل بنا مجهز به سیستم بارنده خودکار باشد، این فاصله می‌تواند تا یک‌سوم قطر کاهش یابد. در بناهای دارای بیش از دو خروج، حداقل دو خروج باید این شرایط را داشته باشند و سایر خروج‌ها باید طوری جانمایی شوند که انسداد یکی، قابلیت بقیه را مختل نکند.
• 2-7-6-3پلكان هاي طرح قيچي به عنوان دو راه خروج
• پله قیچی تنها زمانی دو خروج مستقل محسوب می‌شود که فاصله ورودی‌ها و مسیر مشترک مطابق الزامات باشد، هر مسیر با ساختار غیراشتعال دارای مقاومت ۲ ساعته جدا شده و هیچ بازشوی ارتباطی حتی اگر محافظت‌شده بین آنها نباشد.
• 3-7-6-3 عبورمسير خروج از ساير فضاها
• مسیر رسیدن به خروج نباید از میان فضاهایی مانند آشپزخانه، انبار، سرویس بهداشتی، رختکن، اتاق خواب یا فضاهایی که احتمال قفل‌شدن دارند عبور کند.
• 4-7-6-3قابل تشخيص بودن مسيرها و درها
• مسیرهای دسترس و درهای خروج باید واضح و قابل شناسایی طراحی شوند. نصب پوشش‌هایی مانند پرده، آویز، آینه و مشابه روی در خروج ممنوع است.

8-6-3 روشنايي راه هاي خروج

• 1-8-6-3 وضعيت وسطح روشنايي مورد نياز
• روشنایی ایمنی باید با مبحث ۱۳ مطابقت داشته باشد و در زمان استفاده بنا پیوسته برقرار باشد. شدت روشنایی در سطح کف نباید از ۱۰ لوکس کمتر شود. در تصرف‌های تجمعی می‌توان هنگام اجرا روشنایی را تا ۲ لوکس کاهش داد، مشروط‌بر بازگشت خودکار هنگام فعال‌شدن سیستم اعلام حریق.
• 2-8-6-3گستردگي نورپردازي
• چیدمان منابع نوری باید طوری باشد که با از کارافتادن یک چراغ، هیچ بخش مسیر در تاریکی نماند.
• 3-8-6-3نيروي برق اضطراري براي روشنايي
• روشنایی خروج باید از منبع مطمئن تأمین شود و در صورت قطع برق، سیستم اضطراری به‌طور خودکار روشنایی اجزای دسترس، مسیر و تخلیه خروج را فراهم کند. الزامات مطابق مبحث ۱۳ است.
• 4-8-6-3 عملكرد سيستم نيروي برق اضطراري
• تعویض منبع برق باید بدون ایجاد وقفه محسوس انجام شود. ژنراتور باید خودکار فعال شود و وقفه روشنایی بیش از ۱۰ ثانیه نباشد. سیستم باید دست‌کم ۱.۵ ساعت روشنایی استاندارد و پس از آن تا ۶ لوکس را تأمین کند.
• 5-8-6-3مطابقت با استانداردها
• طراحی، انتخاب تجهیزات و نصب سیستم برق اضطراری باید مطابق استانداردهای مرتبط و مبحث ۱۳ انجام شود.

9-6-3 علامت گذاري راه هاي خروج

• 1-9-6-3محل هاي الزامي
• همه خروج‌ها و دسترس‌ها باید با علائم تأیید شده مبحث ۲۰ مشخص و تا فاصله ۳۰ متر قابل رویت باشند؛
• تبصره ها:
• 1. اتاق/فضاهای تک‌خروج نیازی به علامت اضافه ندارند.
• 2. دروازه‌ها/درهای خروج اصلی که واضح‌اند، در صورت تأیید نیاز به علامت ندارند.
• 3. تصرف گروه (ف(اﺻﻄﺒﻞ، ﮔﻠﺨﺎﻧﻪ، ﭘﺎرﻛﻴﻨﮓ ﺷﺨﺼﻲ)) و واحدهای مسکونی گروه (م-۱) و (م-۲) نیازی به علامت ندارند.
• 4. در فضاهای خواب گروه (د-3(زﻧﺪانﻫﺎ، ﺑﺎزداﺷﺘﮕﺎهﻫﺎ، ﻧﺪاﻣﺘﮕﺎهﻫﺎ و اﻧﺪرزﮔﺎهﻫﺎ، داراﻟﺘﺄدﻳب ها))، نیاز به علامت خروج نیست.
• 5. سالن‌های سرپوشیده گروه (ت-۴) و (ت-۵) اگر علائم سالن از صندلی‌ها قابل مشاهده باشد، نصب علامت در صندلی‌ها لازم نیست؛ روشنایی خروج باید قابل تشخیص باشد.
• 2-9-6-3علامت درهاي حريق خودبسته شو
• تمام درهاي حريق خودبسته شو بايد از هر دو طرف، با علامت تأييدشده اي كه عبارت " درحريق بسته نگه داريد" بر روي آن نوشته شده، مشخص شوند.
• 3-9-6-3قابليت ديده شدن علائم
• علائم خروج باید در موقعیت مناسب، با رنگ متضاد و بدون مانع دیده شوند و روشنایی لازم برای تشخیص در هر دو حالت عادی و اضطراری تأمین شود؛ نورپردازی یا اجسام پرنور که توجه را جلب کنند، مجاز نیست.
• 4-9-6-3گرافيك علامت خروج
• - علائم باید ساده و قابل فهم برای همه باشند.
• - کلمه "خروج" باید واضح، خوانا و با رنگی کاملاً متضاد با زمینه نشان داده شود.
• - اگر از پیکان استفاده شود، جهت آن باید به راحتی تغییر نکند.
• - ابعاد و گرافیک مطابق مبحث بیستم مقررات ملی ساختمان باشد.
• 5-9-6-3راه هاي غيرخروج
• هر راهی که خروج نیست یا به دسترس خروج منتهی نمی‌شود، ولی ممکن است اشتباه گرفته شود، باید با علامت "خروج نیست" مشخص شود.
• 6-9-6-3روشنايي علامت خروج
• هر علامت باید به وسیله منبع نور مطمئن روشن باشد، چه از داخل، چه از بیرون.
• در هر حالت، حتی در روشنایی عادی یا اضطراری، علائم باید قابل مشاهده باشند.
• 7-9-6-3شدت روشنايي علامت خروج
• شدت روشنایی سطح علائم خروج (چه از داخل و چه از بیرون) نباید کمتر از ۵۴ لوکس باشد.در سالن‌های نمایش، روشنایی علائم خروج می‌تواند حین اجرا کاهش یابد، به شرطی که با فعال شدن سیستم اعلام حریق، خودکار به حالت اول برگردد.
• 8-9-6-3منبع نيرو
• علائم خروج باید پیوسته روشن باشند (مگر در حالت چشمک‌زن با فعال‌شدن هشدار حریق) و برای برق اضطراری باید به مبحث سیزدهم مراجعه شود.
• تبصره: علائم خروجی که با قطع برق، مستقل از منبع خارجی، بیش از ۹۰ دقیقه روشن بمانند، نیازی به اتصال به برق اضطراری ندارند.

10-6-3 راه هاي خروج قابل دسترس

• 1-10-6-3راه هاي خروج قابل دسترس الزامي
• فضای قابل دسترس (برای استفاده مستقل افراد معلول) باید حداقل یک راه خروج قابل دسترس داشته باشد؛ اگر بیش از یک خروج لازم است، باید حداقل ۲ راه خروج قابل دسترس وجود داشته باشد.
• 2-10-6-3پيوستگي و اجزا
• راه خروج قابل دسترس باید پیوسته تا راه عمومی ادامه یابد و اجزای آن شامل پلکان (طبق ۳-۶-۱۰-۳)، آسانسور (طبق ۳-۶-۱۰-۴) یا فضای پناه‌گرفتن (طبق ۳-۶-۱۰-۶) است.
• 3-10-6-3راه پله ها به عنوان بخشي از راه خروج قابل دسترس
• راه پله خروج قابل دسترس باید پهنای آزاد ۱۲۰ سانتی‌متر بین دستگردها داشته باشد یا دارای فضای پناه گرفتن (طبق ۳-۶-۱۰-۶) یا خروج افقی باشد.
• در راه‌پله قابل دسترس، حداکثر ۱۲ پله بین دو پاگرد مجاز است.
• راه پله خارجی خروج (طبق ۳-۶-۳-۳-۱۱) می‌تواند بخشی از راه خروج قابل دسترس باشد.
• تبصره:
• 1- پهنای ۱۲۰ سانتی‌متری در مواردی که ظرفیت، پهنای بیشتری بخواهد، یا ساختمان مجهز به بارنده خودکار باشد، یا دسترسی از طریق خروج افقی باشد، الزامی نیست.
• 2- فضای پناه‌گرفتن در راه‌پله‌های خروج مجهز به بارنده خودکار سرتاسری و در تصرف‌های مسکونی گروه م-۲ الزامی نیست.
• 4-10-6-3آسانسورها
• اگر طبقه قابل دسترس، ۴ طبقه یا بیشتر از تراز خروج فاصله دارد، حداقل یک آسانسور با برق کمکی، قابل دسترس از فضای پناه‌گرفتن یا خروج افقی، الزامی است.
• تبصره ها:
• -1 در پارکینگ‌های باز، دسترسی آسانسور از فضای پناه‌گرفتن یا خروج افقی الزامی نیست
• 2- در ساختمان‌های مجهز به بارنده خودکار سرتاسری، دسترسی آسانسور از فضای پناه‌گرفتن یا خروج افقی الزامی نیست.
• 5-10-6-3بالابرهاي كفي
• بالابرهای کفی جزء راه خروج قابل دسترس نیستند (مگر طبق ضوابط معلولین مجاز باشد) و نصبشان نباید پهنای الزامی راه خروج را کم کند.
• 6-10-6-3 فضاهاي پناه گرفتن
• فضای پناه گرفتن باید از طریق راه خروج قابل دسترس متصل شود، طول مسیر پیمایش آن طبق بند 3-6-3-2-1 (این بند، حداکثر طول مجاز برای مسیر پیمایش، راهرو بن‌بست و مسیر مشترک را، با توجه به نوع تصرف ساختمان و وجود یا عدم وجود شبکه بارنده خودکار، طبق مقادیر جدول مربوطه تعیین می‌کند) بوده و به راه پله دوربندی شده یا آسانسور دسترسی مستقیم داشته باشد.
• 1-6-10-6-3اندازه
• به ازای هر ۲۰۰ نفر، باید یک فضای صندلی چرخدار (۸۰×۱۲۰ سانتی‌متر) در فضای پناه‌گرفتن تامین شود که این فضا نباید عرض الزامی خروج را کم کند.
• يادآوري: این اندازه‌ها فقط برای زمان آتش‌سوزی است و در شرایط عادی باید مطابق ضوابط شهرسازی برای معلولین باشد.
• 2-6-10-6-3شناسايي محل فضاي پناه گرفتن
• روی درب فضای پناه‌گرفتن باید عبارت «فضای پناه گرفتن زمان آتش‌سوزی»، علامت بین‌المللی معلولین و علائم لمسی برای نابینایان نصب و روشن شود.
• 7-10-6-3نشان دهندة روي خروج هاي غير قابل دسترس
• روی خروجی‌های غیرقابل دسترس باید نشانگری برای راهنمایی به سمت خروجی‌های قابل دسترس نصب شود.

11-6-3ضوابط اختصاصي راه هاي خروج در تصرف هاي مسكوني

• 1-11-6-3 هتل ها و خوابگاه ها
• 1-1-11-6-3كليات
• راه‌های خروج باید طبق ضوابط عمومی (۳-۶-۲ تا ۳-۶-۱۰) و اختصاصی این بخش باشند
• 2-1-11-6-3دو در دسترس خروج
• اتاق یا سوئیت بزرگتر از ۱۸۵ مترمربع، باید حداقل دو دسترس خروج دور از هم داشته باشد
• 3-1-11-6-3فاصلة داخل اتاق ها تا راهروي دسترس خروج
• حداکثر فاصله داخل اتاق تا راهرو دسترس خروج ۲۳ متر است (با بارنده خودکار: ۳۸ متر)
• 4-1-11-6-3طول راه تخلية خروج
• طول راه تخلیه خروج، از انتهای دوربند پلکان تا معبر عمومی، نباید از ۳۰ متر بیشتر باشد.
• 2-11-6-3بناهاي آپارتماني
• 1-2-11-6-3كليات
• راه‌های خروج باید طبق ضوابط عمومی (3-6-2 تا 3-6-10) و اختصاصی این بخش باشند
• (3-6-2: این بخش، اصول کلی و الزامات اساسی برای تمام اجزای راه خروج را تعیین می‌کند؛ شامل لزوم وجود راه‌های خروج کافی، پیوسته، بدون مانع و مشخص، ممنوعیت قفل، رعایت حداقل ارتفاع سقف (۲.۱ متر)، محدودیت پیش‌آمدگی‌ها، و قوانین مربوط به تغییر تراز کف. همچنین تأکید می‌کند که آسانسور و پله‌برقی جزو راه خروج محسوب نمی‌شوند.
• 3-6-3: این بخش، راه خروج از ساختمان را به سه جزء اصلی تقسیم می‌کند: «دسترسی خروج» (مسیر رسیدن به خروج، مانند کریدورها)، «خروج» (بخش محافظت‌شده مانند پلکان دوربندی شده) و «تخلیه خروج» (مسیر نهایی از انتهای خروج تا فضای امن بیرونی). در ادامه، ضوابط دقیق برای هر یک از این سه بخش، شامل ابعاد، تعداد، مقاومت در برابر آتش و الزامات ساختاری را تشریح می‌کند.
• 3-6-4: این بخش، به تشریح مشخصات فنی و الزامات اجرایی برای تک‌تک اجزای تشکیل‌دهنده یک راه خروج می‌پردازد. ضوابط دقیق برای «درها» (شامل ابعاد، نوع بازشو، قفل و یراق‌آلات)، «پله‌ها» (شامل ابعاد، فرم و دستگرد)، «شیب‌راه‌ها» (شامل شیب، ابعاد و پاگرد) و «جان‌پناه‌ها» (شامل ارتفاع و نرده‌گذاری) به طور کامل در این قسمت بیان شده است تا ایمنی مسیر در زمان فرار تضمین شود.
• 3-6-5: این بخش، نحوه محاسبه «ظرفیت راه خروج» را بر اساس «بار تصرف» مشخص می‌کند. بار تصرف از تقسیم مساحت فضا بر سرانه تعریف شده در جدول ۳-۶-۵-۱ (که برای کاربری‌های مختلف مانند مسکونی، تجاری و آموزشی متفاوت است) به دست می‌آید. در نهایت، تأکید می‌شود که ظرفیت راه خروج نباید در هیچ نقطه‌ای از مسیر کاهش یابد.
• 3-6-6: این بخش، نحوه محاسبه «پهنای راه خروج» را بر اساس حاصل‌ضرب بار تصرف در ضریب معین (که برای پله و سایر اجزا متفاوت است) تعیین می‌کند. این ضوابط تضمین می‌کند که در صورت مسدود شدن یک خروج، خروجی‌های باقی‌مانده حداقل ۵۰ درصد ظرفیت لازم را تأمین کنند. در نهایت، نحوه اندازه‌گیری عرض مفید و محدودیت‌های اشغال مسیر توسط درها نیز تشریح می‌شود.
• 3-6-7: این بخش، الزامات مربوط به «محل قرارگیری راه‌های خروج» را تعیین می‌کند. خروج‌ها باید کاملاً آشکار و غیرمسدود باشند و در صورت نیاز به دو یا چند خروج، فاصله بین آن‌ها باید حداقل نصف قطر فضا باشد. همچنین، عبور مسیر خروج از فضاهایی مانند آشپزخانه و انبار ممنوع بوده و تمام مسیر و درهای خروج باید به وضوح قابل تشخیص باشند.
• 3-6-8: این بخش، الزامات «روشنایی راه خروج» را مشخص می‌کند که باید به طور پیوسته و با شدت حداقل ۱۰ لوکس در سطح کف تأمین شود. این روشنایی باید به منبع برق اضطراری متصل باشد تا در صورت قطع برق، به طور خودکار و حداکثر طی ۱۰ ثانیه، برای مدت حداقل ۱.۵ ساعت فعال بماند. چیدمان منابع نوری نیز باید به گونه‌ای باشد که خرابی یک چراغ، باعث تاریکی مطلق نشود.
• 3-6-9: این بخش، الزامات «علامت‌گذاری راه خروج» را تعیین می‌کند که بر اساس آن، تمام خروج‌ها و مسیرهای دسترس باید با علائم واضح، خوانا و قابل رویت (حتی از فاصله ۳۰ متری) مشخص شوند. این علائم باید دارای روشنایی دائمی و اضطراری با شدت حداقل ۵۴ لوکس باشند و هر راهی که به خروج منتهی نمی‌شود، باید با علامت "خروج نیست" مشخص گردد تا از سردرگمی افراد جلوگیری شود.
• 3-6-10: این بخش، الزامات «راه‌های خروج قابل دسترس» برای افراد دارای معلولیت را تشریح می‌کند. این راه‌ها باید پیوسته بوده و شامل اجزایی مانند راه‌پله عریض، آسانسور یا «فضای پناه گرفتن» باشند. همچنین، ضوابط مربوط به ابعاد، تعداد، موقعیت و علامت‌گذاری این فضاها برای تضمین خروج ایمن افراد ناتوان در زمان حریق، در این قسمت مشخص شده است.)
• 2-2-11-6-3دسترس به دو راه خروج مجزا
• هر واحد آپارتمانی باید به دو خروج مجزا و دور از هم دسترسی داشته باشد، مگر در موارد استثنا
• 3-2-11-6-3يك دسترس مستقيم به بيرون يا به پلكان اختصاصي
• یک خروج برای واحد مجاز است اگر: الف) مستقیم به خیابان/حیاط باز شود، ب) پلکان اختصاصی با مقاومت حریق ۱ ساعت و بدون بازشو به بیرون باز شود.
• 4-2-11-6-3يك پلكان خروج دوربندي شده
• ساختمان تا ۶ طبقه (ارتفاع تا ۲۳متر) و ۴ واحد در طبقه، با یک پلکان دوربندی شده (با شرایط خاص مقاومت حریق، تهویه و...) مجاز است.
• 5-2-11-6-3يك پلكان خارجي خروج
• ساختمان تا ۶ طبقه (ارتفاع تا ۲۳ متر) و ۲ واحد در طبقه، با یک پلکان خارجی (با شرایط خاص) مجاز است
• 6-2-11-6-3 فاصلة داخل واحد تا كريدور دسترس خروج يا پلكان خارجي
• حداکثر فاصله داخل واحد مسکونی تا کریدور/پلکان خارجی ۲۳ متر است (با بارنده خودکار: ۳۸ متر)
• 3-11-6-3اقامتگاه ها و بناهاي مسافرپذير
• 1-3-11-6-3 كليات
• اقامتگاه‌ها و پانسیون‌ها با ظرفیت ۱۶ نفر یا بیشتر، باید از ضوابط عمومی خروج و الزامات اختصاصی این بخش (بندهای بعدی) تبعیت کنند.
• 2-3-11-6-3 دو در دسترس خروج
• هر اتاق یا فضا با مساحت بیش از ۱۸۵ مترمربع، باید حداقل دو دسترس خروج دور از هم داشته باشد.
• 3-3-11-6-3فاصلة داخل فضا تا راهروي دسترس خروج
• حداکثر فاصله پیمایش داخل هر واحد تا راهروی دسترس خروج ۲۳ متر است که در صورت وجود شبکه بارنده خودکار در کل بنا، این فاصله به ۳۸ متر افزایش می‌یابد.
• 4-11-6-3خانه هاي يك يا دو خانواري
• 1-4-11-6-3كليات
• خانه‌های یک یا دو خانواری باید از ضوابط عمومی خروج (بندهای 3-6-2 تا 3-6-10) و همچنین الزامات اختصاصی این بخش پیروی کنند.
• 2-4-11-6-3تعداد راه هاي فرار و نجات
• در طبقات با مساحت کمتر از ۱۸۵ مترمربع، هر اتاق‌خواب باید یک راه فرار اصلی و یک راه جایگزین داشته باشد، مگر آنکه اتاق درِ مستقیم به بیرون داشته باشد یا کل واحد مجهز به بارنده خودکار باشد.در طبقات با مساحت ۱۸۵ مترمربع یا بیشتر، دو راه فرار اصلی الزامی است؛ اما با وجود شبکه بارنده، یک راه اصلی و یک راه جایگزین کافی است.
• 3-4-11-6-3راه اصلي فرار و نجات
• راه اصلی فرار باید یک در، راه‌پله یا شیب‌راه با مسیر بدون مانع به خارج از واحد (خیابان یا محوطه) باشد.
• 4-4-11-6-3راه دوم يا جايگزين فرار و نجات
• راه دوم فرار می‌تواند شامل در یا پله مجزا، عبور از فضای مجاور (بدون در قفل‌شو)، یا یک پنجره/درِ بیرونی باشد.
• پنجره/درِ جایگزین باید بدون کلید باز شود، لبه پایین آن حداکثر ۱۱۰ سانتی‌متر از کف فاصله داشته و به بالکن باز شود، یا لبه بالای آن حداکثر ۶ متر از زمین فاصله داشته باشد، یا برای آتش‌نشانی قابل دسترس باشد.
• 5-11-6-3 استقرار تصرف مسكوني در طبقات بالاي ساير تصرف ها
• 1-5-11-6-3 كليات
• واحدهای مسکونی آپارتمانی بالای سایر تصرف‌ها، باید از ضوابط عمومی و الزامات اختصاصی این بخش تبعیت کنند.
• 2-5-11-6-3 راه هاي خروج اصلي تصرف هاي مسكوني
• راه خروج اصلی واحد مسکونی نباید از تصرف پرمخاطره بگذرد. عبور از تصرف غیرمسکونی دیگر مجاز است، به شرطی که کل ساختمان بارنده خودکار داشته باشد، یا کل مسیر خروج با ساختار مقاوم حریق ۱ ساعته جدا شده باشد.
• 3-5-11-6-3الزامات استقرار و همجواري
• برای استقرار واحد مسکونی بالای تصرف غیرمسکونی: الف) مسیر خروج باید ۲۴ ساعته قابل استفاده باشد؛ ب) راه‌پله‌های خروج مسکونی و غیرمسکونی باید کاملاً از هم جدا باشند.
• همچنین باید یکی از این دو شرط برقرار باشد: ۱) واحدها و راه‌های خروج مسکونی با ساختار مقاوم حریق ۱ ساعته جدا شوند، یا ۲) تصرف غیرمسکونی کاملاً به شبکه بارنده خودکار مجهز باشد.

12-6-3 ضوابط اختصاصي راه هاي خروج در تصرف هاي آموزشي/فرهنگي

• 1-12-6-3كليات
• تصرف‌های آموزشی/فرهنگی باید از ضوابط عمومی خروج (بخش‌های ۳-۶-۲ تا ۳-۶-۱۰) و ضوابط اختصاصی این بخش پیروی کنند.
• 2-12-6-3استقرار كلاس هاي دبستان
• کلاس‌های پیش‌دبستانی و اول دبستان فقط در تراز تخلیه خروج، و کلاس‌های دوم دبستان حداکثر یک طبقه بالاتر از آن مجاز هستند.
• 3-12-6-3 عرض راهروهاي دسترس خروج
• راهروهای دسترس خروج باید حداقل ۲۴۰ سانتی‌متر عرض مفید داشته باشند؛ وجود تأسیسات ثابت در راهرو مجاز است به شرطی که عرض مفید از ۱۸۰ سانتی‌متر کمتر نشود.
• 04-12-6-3استقرار درها
• درهای بازشونده به سمت راهرو باید عقب‌نشسته باشند یا ۱۸۰ درجه بچرخند و در هیچ حالتی نباید عرض راهرو را به کمتر از نصف کاهش دهند.
• 5-12-6-3 حداقل پهناي راهروهاي دسترس به رديف صندلي هاي ثابت
• راهروی دسترسی به صندلی ثابت باید حداقل ۱۱۰ سانتی‌متر عرض داشته باشد (اگر یک طرف دیوار باشد: ۹۰ سانتی‌متر؛ برای دسترسی به حداکثر ۶۰ صندلی: ۷۵ سانتی‌متر). بین هر صندلی و راهرو نباید بیش از ۶ صندلی فاصله باشد.
• 6-12-6-3راهروها و بالكن هاي بيروني
• راهروها یا بالکن‌های بیرونی که راه خروج محسوب می‌شوند، باید از دو سمت به خروج امن متصل و از سمت دیگر به هوای آزاد راه داشته باشند. بالکن‌های شیشه‌بندی شده، راهروی داخلی محسوب می‌شوند.
• 7-12-6-3ساختار راهروها و بالكن هاي بيروني
• ساختار این راهروها، بالکن‌ها و پله‌های متصل به آن‌ها باید مقاومتی معادل سازه بنا داشته و کف آن‌ها صلب و بدون روزنه باشد. پله‌های خارجی اگر به اندازه عرض خود از دیوار فاصله داشته باشند، نیاز به محافظت حریق ندارند.
• 8-12-6-3كلاس درس در پايين تر از تراز تخليه خروج
• کف کلاس درس می‌تواند حداکثر به اندازه نصف ارتفاع خود پایین‌تر از سطح زمین باشد، به شرطی که حداقل یک خروج مستقیم به بیرون داشته باشد.
• 9-12-6-3كاربرد قفل
• درهای مسیر خروج و فضاهای تجمعی (با ۱۰۰ نفر یا بیشتر) نباید قفل داشته باشند (مگر طبق ضوابط). سایر درها می‌توانند حداکثر یک قفل داشته باشند.
• 10-12-6-3 پنجرة كلاس هاي آموزشي
• هر کلاس باید پنجره‌ای برای نجات و تهویه داشته باشد (طبق بند 3-6-11-4-4 (راه دوم فرار می‌تواند شامل در یا پله مجزا، عبور از فضای مجاور (بدون در قفل‌شو)، یا یک پنجره/درِ بیرونی باشد. پنجره/درِ جایگزین باید بدون کلید باز شود، لبه پایین آن حداکثر ۱۱۰ سانتی‌متر از کف فاصله داشته و به بالکن باز شود، یا لبه بالای آن حداکثر ۶ متر از زمین فاصله داشته باشد، یا برای آتش‌نشانی قابل دسترس باشد)) که چفت آن حداکثر در ارتفاع ۱۳۵ سانتی‌متری نصب شود. این الزام برای ساختمان‌های مجهز به بارنده خودکار یا اتاق‌های با درِ مستقیم به بیرون، وجود ندارد.

13-6-3ضوابط اختصاصي راه هاي خروج در تصرف هاي درماني/مراقبتي

• 1-13-6-3 تصرف هاي مراقبت تندرستي
• 1-1-13-6-3كليات
• راه‌های خروج باید با ضوابط عمومی و ضوابط اختصاصی این بخش مطابقت داشته باشند
• 2-1-13-6-3 دستيابي به خروج
• هر اتاق باید به راهروی دسترس خروج متصل باشد (امکان عبور از یک فضای واسط برای اتاق‌های تا ۸ بیمار وجود دارد).
• 3-1-13-6-3بازشوي فرار اضطراري و نجات
• زیرزمین‌ها و اتاق‌های بستری زیر طبقه چهارم باید حداقل یک بازشوی بیرونی برای فرار و نجات داشته باشند (طبق ۳-۶-۱۸).
• 4-1-13-6-3دو در دسترس خروج
• سوئیت بستری بیماران با مساحت بیش از ۹۵ مترمربع و فضاهای غیربستری با مساحت بیش از ۱۸۵ مترمربع، باید حداقل دو دسترس خروج دور از هم داشته باشند.
• 5-1-13-6-3تفكيك داخلي سال نها و فضاهاي بستري
• سالن‌های بستری را می‌توان با تقسیم‌کننده‌های غیرقابل سوختن به بخش‌های کوچک‌تر (حداکثر ۴۶۰ مترمربع) تفکیک کرد، به شرطی که نظارت مستقیم پرستار ممکن باشد.
• 6-1-13-6-3تفكيك داخلي سال نها و فضاهاي غير بستري
• سالن‌های غیربستری را می‌توان به بخش‌های کوچک‌تر (تا سقف ۹۳۰ مترمربع) تفکیک کرد، به شرطی که طول راه عبور تا راهرو حداکثر ۱۵ متر باشد یا فقط یک فضای واسط وجود داشته باشد.
• 7-1-13-6-3فاصلة نقاط مختلف تا درهاي خروج
• حداکثر فاصله مجاز:
• الف) از درِ اتاق در راهرو: ۴۵ متر؛
• ب) از هر نقطه در فضا: ۶۰ متر (این دو با بارنده خودکار ۱۵ متر افزایش می‌یابند)؛
• پ) داخل فضای بستری تا راهرو: ۱۵ متر؛
• ت) داخل سوئیت تا دسترس خروج: ۳۰ متر.
• 8-1-13-6-3محافظت خروج هاي افقي
• خروج‌های افقی باید با درهای دولنگه یا کشویی با عرض‌های مشخص (بسته به عرض راهرو) محافظت شوند.
• 9-1-13-6-3پنجرة چشمي
• هر خروج افقی باید دارای پنجره چشمی تأییدشده باشد.
• 10-1-13-6-3 كاربرد درهاي خودكار بسته شو
• درهای مسیر خروج (به‌جز فضاهای پرخطر) می‌توانند با سیستم خودکار بسته‌شو باز نگه داشته شوند. با فعال شدن سیستم، تمام درهای یک راه‌پله در همه طبقات باید همزمان بسته شوند.
• 2-13-6-3 تصرف هاي مراقبت بازداشتي (تحت نظري)
• 1-2-13-6-3 كليات
• راه‌های خروج باید مطابق ضوابط عمومی و اختصاصی این بخش باشند.
• 2-2-13-6-3 اتصال به راهروي دسترس خروج
• هر اتاق خواب باید به راهروی دسترس خروج متصل باشد (حداکثر یک فضای عمومی واسط مجاز است).
• 3-2-13-6-3اتاقك بازرسي
• وجود اتاقک بازرسی در مسیر خروج مجاز است، به شرطی که عبور بدون مانع در شرایط اضطراری ممکن باشد.
• 4-2-13-6-3فاصلة نقاط مختلف تا در خروج
• حداکثر فاصله مجاز:
• الف) از درِ اتاق در راهرو: ۳۰ متر؛
• ب) از هر نقطه در فضا: ۴۵ متر (این دو با بارنده خودکار ۱۵ متر افزایش می‌یابند)؛
• پ) داخل اتاق خواب تا راهرو: ۱۵ متر (در خوابگاه‌های باز: ۳۰ متر).
• 5-2-13-6-3 حیاط‌های داخلی
• حیاط‌های داخلی نمی‌توانند جایگزین تخلیه خروج شوند. خروج‌ها می‌توانند به یک حیاط دوربندی شده منتهی شوند به شرطی که فضای کافی (۱.۵ مترمربع برای هر نفر) در فاصله ۱۵ متری از بنا فراهم باشد.

14-6-3ضوابط اختصاصي راه هاي خروج در تصرف هاي تجمعي

• 1-14-6-3 كليات
• تصرف‌های تجمعی باید علاوه بر ضوابط عمومی، از الزامات اختصاصی این بخش نیز پیروی کنند.
• 2-14-6-3خروج اصلي تصرف تجمعي
• تصرف تجمعی با بیش از ۳۰۰ نفر باید یک خروج اصلی با عرض کافی برای حداقل نصف جمعیت داشته باشد. در استادیوم‌ها، خروج‌ها می‌توانند پیرامونی باشند به شرطی که مجموع عرض آن‌ها ۱۰۰% عرض الزامی باشد.
• 3-14-6-3 خروج هاي غيراصلي تصرف تجمعي
• در تصرف تجمعی با بیش از ۳۰۰ نفر، علاوه بر خروج اصلی، باید خروج‌های دیگری با ظرفیت حداقل نیمی از جمعیت آن تراز وجود داشته باشد.
• تبصره: در استادیوم‌ها، خروج‌ها می‌توانند پیرامونی باشند به شرطی که مجموع عرضشان ۱۰۰٪ عرض لازم باشد.
• 4-14-6-3سالن هاي انتظار و سرسراها
• سالن‌های انتظار نباید پهنای راه خروج را کم کنند و باید با نرده‌های ثابت (حداقل ۱۰۵ سانتی‌متر) از مسیر خروج جدا شوند. این فضاها باید مسیر مستقیمی به ورودی/خروجی‌های اصلی داشته باشند.
• 5-14-6-3راه هاي خروج بالكن هاي داخلي
• بالکن داخلی با ظرفیت تا ۵۰ نفر، یک راه خروج؛ و با ظرفیت ۵۱ تا ۱۰۰ نفر، دو راه خروج مجزا نیاز دارد. بالکن با بیش از ۱۰۰ نفر، یک طبقه مجزا محسوب شده و راه‌های خروج کامل طبق ضوابط می‌خواهد.
• 6-14-6-3 پهناي راه هاي خروج براي تصرف هاي تجمعي
• پهنای راهروهای پلکانی خروج بر اساس تعداد متصرفان محاسبه می‌شود:
• -1 در پله‌های استاندارد: حداقل ۸ میلی‌متر برای هر نفر.
• 2- با افزایش ارتفاع پله: به ازای هر ۲.۵ میلی‌متر افزایش ارتفاع، ۰.۱۵ میلی‌متر پهنای اضافی لازم است.
• 3- در راهروهای شیب‌دار (بیش از ۸٪): حداقل ۶ میلی‌متر و در مسیرهای مسطح یا با شیب کم (کمتر از ۸٪): حداقل ۵ میلی‌متر برای هر نفر.
• 7-14-6-3 فاصله تردد
• حداکثر مسافت پیمایش تا خروج، در ساختمان بدون بارنده خودکار ۶۰ متر و با بارنده خودکار ۷۵ متر است.
• 8-14-6-3مسير مشترك تردد
• مسیر مشترک تردد (قبل از رسیدن به دو انتخاب خروج) نباید بیشتر از ۹ متر باشد (برای فضاهای با کمتر از ۵۰ نفر: ۲۳ متر).
• 1-8-14-6-3مسير از بين رديف هاي همجوار
• اگر مسیر تردد از بین ردیفی با حداکثر ۲۴ صندلی بین دو راهرو می‌گذرد، حداقل فاصله آزاد بین ردیف‌ها باید ۳۰ سانتی‌متر، به اضافه ۱.۵ سانتی‌متر به ازای هر صندلی اضافه بر هفتمین صندلی باشد.
• 9-14-6-3راهروهاي الزامي در تصرف هاي تجمعي
• هر بخش تحت تصرف تجمعي كه شامل صندلي ها، ميزها، محل هاي نمايش يا تجهيزات مشابه باشد، بايد به راهروهاي منتهي به خروج ها يا درگاه هاي دسترس خروج مطابق اين بخش مجهز شوند.
• 1-9-14-6-3 حدقل پهناي راهرو
• حداقل پهناي آزاد راهروها بايد به شرح زير باشند:
• 1- پله‌ای با دو طرف نشیمن: ۱۲۰ سانتی‌متر (برای کمتر از ۵۰ صندلی: ۹۰ سانتی‌متر).
• تبصره: در جايي كه راهرو به بيش از 50 صندلي مربوط نيست، 90 سانتي متر
• 2- پله‌ای با یک طرف نشیمن: ۹۰ سانتی‌متر.
• 3- در جايي كه راهرو با ميله دستگرد تقسيم شده است، 60 سانتي متر بين ميله دستگرد و محل نشستن
• 4- براي راهروهاي مسطح يا شيبدار كه در هر دو طرف محل نشستن دارند، 105 سانتي متر
• تبصره ها:
• الف- در جايي كه راهرو براي بيش از 50 صندلي نيست، 90 سانتي متر
• ب- در جايي كه راهرو مربوط به بيش از 14 صندلي نيست، 75 سانتي متر
• -5 براي راهروهاي مسطح يا شيب داري كه تنها در يك طرف محل نشستن دارند، 90 سانتي متر
• تبصره: در جايي كه راهرو مربوط به بيش از 14 صندلي نيست، 75 سانتي متر
• 2-9-14-6-3 پهناي راهرو
• پهنای راهرو باید ظرفیت خروج تمام افراد حوزه مربوط به خود را تامین کند.
• 3-9-14-6-3 تجميع راهروها
• در محل تلاقی راهروها، عرض راهروی جدید باید معادل مجموع ظرفیت راهروهای قبلی باشد.
• 4-9-14-6-3پهناي يكنواخت
• راهروهایی که خروج از دو جهت دارند، باید پهنای یکسان داشته باشند.
• 5-9-14-6-3انتهاي راهروها در تصرف هاي تجمعي
• انتهای هر راهرو باید به یک راهروی عرضی، سرسرا یا خروجی ختم شود. راهروی بن‌بست نباید طولانی‌تر از ۶ متر باشد (مگر با شرایط خاص).
• 6-9-14-6-3موانع موجود در راهروها در مكان هاي تجمعي
• در عرض الزامی راهروها نباید هیچ مانعی (به جز میل‌دستگرد مجاز) وجود داشته باشد.
• 10-14-6-3عرض آزاد دسترس نشيمنگاه ها به راهرو
• فاصله آزاد بین ردیف‌ها حداقل ۳۰ سانتی‌متر است (اندازه‌گیری با نشیمن‌گاه تاشو در حالت بسته انجام می‌شود).
• 1-10-14-6-3 دسترسي از دو طرف
• در ردیف‌های تا ۱۰۰ صندلی، به ازای هر صندلی اضافه بر ۱۴ عدد، ۸ میلی‌متر به عرض ۳۰ سانتی‌متری اضافه می‌شود (حداکثر تا ۵۵ سانتی‌متر).
• 2-10-14-6-3 دسترسي از يك طرف
• به ازای هر صندلی اضافه بر ۷ عدد، ۱۵ میلی‌متر به عرض ۳۰ سانتی‌متری اضافه می‌شود (حداکثر تا ۵۵ سانتی‌متر).
• 11-14-6-3پوشش سطوح تردد راهروهاي ميان ردي فهاي مكان هاي تجمعي
• راهرو با شیب کمتر از ۱۲.۵٪ باید سطح غیرلغزنده داشته باشد؛ راهرو با شیب بیشتر از ۱۲.۵٪ باید پله‌بندی شود.
• 1-11-14-6-3كف پله ها
• عمق کف پله باید حداقل ۲۸ سانتی‌متر و یکسان باشد.
• 2-11-14-6-3ارتفاع پله ها
• id="farar6"ارتفاع پله باید بین ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر و یکنواخت باشد (در شرایط خاص برای حفظ دید، تا ۲۳ سانتی‌متر مجاز است).
• 3-11-14-6-3 نوار علام تگذاري تغيير كف
• لبه تمام پله‌ها باید نوار علامت‌گذاری با عرض ۲.۵ تا ۵ سانتی‌متر داشته باشد.
• 12-14-6-3تثبيت محل هاي نشستن
• صندلی‌ها در مکان‌های تجمعی باید به کف تثبیت شوند، مگر در موارد استثنا مانند فضاهای کوچک (کمتر از ۲۰۰ صندلی) با کف مسطح، یا فضاهای دارای میز و صندلی.
• 13-14-6-3ميله هاي دستگرد
• راهروهاي شيبدار داراي شيب بيش از 5 درصد كه ارتفاعي بيش از 25 سانتي متر را طي كنند و طول افقي آن بيش از 185 سانتي متر باشد، و راهروهای شیب‌دار (با شیب بیش از ۵٪) و راهروهای پله‌ای باید میله دستگرد داشته باشند.
• 1-13-14-6-3ميله هاي دستگرد ناپيوسته
• میله‌ها باید در فواصل منظم منقطع شوند تا دسترسی به صندلی‌ها ممکن باشد.
• 2-13-14-6-3 ميله هاي دستگرد مياني
• اگر میله دستگرد در وسط راهرو است، باید یک میله کمکی در ارتفاع پایین‌تر نیز نصب شود.
• 14-14-6-3حفاظ هاي (جان پناه هاي) مكان هاي تجمعي
• حفاظ‌ها باید در لبه راهروهای عرضی و سکوهایی که بیش از ۷۵ سانتی‌متر از کف پایین‌تر ارتفاع دارند، با ارتفاع مشخص (حداقل ۶۵، ۹۰ یا ۱۰۵ سانتی‌متر بسته به موقعیت) نصب شوند.
• 15-14-6-3 بار تصرف در نشیمنگاه نیمکتی
• برای نیمکت‌ها، به ازای هر ۴۵ سانتی‌متر طول، یک نفر محاسبه می‌شود.

15-6-3 ضوابط اختصاصي راه هاي خروج در تصرف هاي كسبي/تجاري

• 1-15-6-3كليات
• راه‌های خروج باید از ضوابط عمومی و اختصاصی این بخش پیروی کنند.
• 2-15-6-3 دسته بندي فرعي تصرف هاي كسبي /تجاري
• تصرف‌های تجاری به گروه‌های الف (بزرگتر از ۲۸۰۰ مترمربع یا بیش از ۳ طبقه فروش)، ب-۱ (۲۸۰ تا ۲۸۰۰ مترمربع) و ب-۲ (کمتر از ۲۸۰ مترمربع) تقسیم می‌شوند.
• 3-15-6-3 دوربندي الزامي راه خروج
• در بنای تجاری بیش از یک طبقه، تمام پله‌ها و شیب‌راه‌های خروج باید دوربندی شوند (به جز پله بین همکف و یک زیرزمین).
• 4-15-6-3تراز خروج به معبر
• اگر دو طبقه به دلیل شیب زمین، هر دو خروج مستقیم به معبر عمومی دارند، هر دو طبقه همکف محسوب می‌شوند.
• 5-15-6-3بار تصرف طبقه همكف
• خروجی‌های طبقه همکف باید ظرفیت جمعیت همان طبقه به علاوه جمعیت تخلیه‌شونده از طبقات دیگر را داشته باشند.
• 6-15-6-3دسترس مستقيم خروج در هر طبقه
• در تصرف‌های گروه الف، باید حداقل یک راهروی آزاد به عرض حداقل ۱۵۰ سانتی‌متر مستقیماً به یک خروج منتهی شود.
• 7-15-6-3 ديوار اصلي خروج
• اگر درهای ورود فقط در یک دیوار قرار دارند، باید حداقل دو سوم مجموع عرض خروج الزامی در همان دیوار تامین شود.
• 8-15-6-3 خروج بدون كنترل كردن مشتري
• حداقل نیمی از خروجی‌ها باید قبل از صندوق‌های پرداخت قرار داشته باشند تا دسترسی به آنها بدون مانع باشد.

16-6-3ضوابط اختصاصي راه هاي خروج در تصرف ها ي صنعتي و تصرف هاي انباري

• 1-16-6-3كليات
• راه‌های خروج باید مطابق ضوابط عمومی و اختصاصی این بخش باشند.
• 2-16-6-3استفاده از يك در كشويي در خروج هاي افقي با دو در
• در خروج افقی با دو در، فقط درِ اول در مسیر خروج می‌تواند از نوع کشویی خودکار (که با دود بسته می‌شود) باشد؛ درِ دوم باید خودبسته‌شو باشد.
• 3-16-6-3 كاربرد نردبان فرار از حريق
• استفاده از نردبان فرار از حریق، با تایید مرجع کنترل، برای حداکثر ۳ نفر مجاز است.
• 4-16-6-3كاربرد سرسره هاي فرار
• در تصرف‌های پرمخاطره، استفاده از سرسره فرار تایید شده مجاز است، به شرطی که تمام متصرفان با آن آشنا بوده و تمرین کرده باشند.

17-6-3ضوابط اختصاصي ديگر فضاهاي تاسيساتي و خدماتي

• 1-17-6-3 اتاق هاي ديگ بخار، زباله سوزي و كوره
• این اتاق‌ها اگر مساحتی بیش از ۴۵ مترمربع و تجهیزات سوختی با ظرفیت بالا داشته باشند، به دو دسترس خروج دور از هم نیاز دارند که یکی از آن‌ها می‌تواند نردبان ثابت باشد.
• 2-17-6-3اتاق دستگاه هاي تهويه و تبريد
• اتاق‌های تهویه با مساحت بیش از ۹۰ مترمربع، باید دو خروج دور از هم داشته باشند (یکی می‌تواند نردبان باشد). تمام بخش‌های اتاق باید در فاصله حداکثر ۴۵ متری از یک خروج قرار گیرند و درها باید خودبسته‌شو و در جهت خروج باز شوند.
• 3-17-6-3فضاها يا اتاق هاي سردشده (سردخانه ها)
• سردخانه‌های ۹۰ مترمربع یا بزرگتر باید حداقل دو خروج داشته باشند. اگر سردخانه بارنده خودکار ندارد، تمام نقاط باید در فاصله حداکثر ۴۵ متری از یک خروج باشند.
• 4-17-6-3راه هاي خروج گالري ها، كف هاي شبكه فلزي و راهروهاي تأسيساتي
• راه‌های خروج این فضاها باید طبق الزامات تصرف صنعتی (ص-۲) باشند.
• تبصره ها:
• پهنای راهرو حداقل ۶۰ سانتی‌متر مجاز است، پلکان نیازی به دوربندی ندارد و استفاده از پله مارپیچ یا نردبان مجاز است. اگر راه فرار به کف یا بام وجود دارد، خروج دوم الزامی نیست.

18-6-3فرار اضطراري و نجات

• 1-18-6-3 كليات
• در تصرف‌های مسکونی و درمانی، زیرزمین‌ها و اتاق‌خواب‌های طبقه ششم و پایین‌تر باید حداقل یک بازشوی بیرونی برای فرار و نجات داشته باشند که مستقیماً به معبر عمومی یا حیاط باز شود.
• تبصره ها:
• این الزام برای ساختمان‌های مجهز به بارنده خودکار، یا اتاق‌های با دسترسی به دو خروج مجزا، وجود ندارد
• 2-18-6-3 حداقل سطح بازشو
• سطح بازشوی مفید برای فرار باید حداقل ۰.۵۵ مترمربع باشد (در طبقه همکف: ۰.۴۶ مترمربع).
• 3-18-6-3 حداقل ابعاد بازشو
• حداقل ارتفاع آزاد بازشو ۶۰ سانتی‌متر و حداقل عرض آن ۵۰ سانتی‌متر باید باشد.
• 4-18-6-3حداكثر ارتفاع از كف
• لبه پایینی بازشوی فرار باید حداکثر در ارتفاع ۱۱۰ سانتی‌متری از کف تمام‌شده قرار گیرد.
• 5-18-6-3ضوابط عملياتي
• بازشوهای فرار باید از داخل، بدون نیاز به کلید یا ابزار خاص، قابل باز شدن باشند. نصب حفاظ یا توری مجاز است به شرطی که به راحتی از داخل باز شوند.
• 6-18-6-3 چاه هاي پنجره
• اگر بازشوی فرار پایین‌تر از سطح زمین مجاور است، باید یک چاه پنجره با ابعاد کافی (حداقل سطح ۰.۸۴ مترمربع) داشته باشد. اگر عمق چاه بیش از ۱۱۰ سانتی‌متر است، باید به نردبان یا پله مجهز شود.

1-7-3 هدف و دامنه کاربرد

• مصالح نازک‌کاری و نما باید دارای گواهی‌نامه فنی معتبر از نظر واکنش در برابر آتش باشند تا از گسترش حریق جلوگیری شود. سیستم‌های چندلایه باید به صورت کامل ارزیابی شده باشند.
• تبصره ها:
• رنگ و کاغذدیواری (با ضخامت کمتر از ۰.۹ میلی‌متر) که روی زیرکار غیرقابل سوختن چسبانده شوند، مشمول این الزامات نیستند.

2-7-3 روش طبقه بندي مصالح نازك كاري از نظر واكنش در برابر آتش

• طبقه‌بندی مصالح باید بر اساس استاندارد ۸۲۹۹ ایران انجام شود.

3-7-3 مصالح نازك كاري ديوار و سقف

• 1-3-7-3مصالح نازك كاري نسبتاً نازك
• مصالح نازک‌کاری قابل اشتعال (تا ضخامت ۶ میلی‌متر) باید مستقیماً روی زیرکار غیرقابل سوختن اجرا شوند.
• 2-3-7-3الزامات واكنش در برابر آتش براي مصالح نازك كاري ديوار و سقف
• مصالح دیوار و سقف باید الزامات واکنش در برابر آتش طبق جدول ۳-۷-۳-۲ را برآورده کنند.

• 3-3-7-3الزامات براي مصالح با طبقه E
• کاربرد مصالح طبقه E به تنهایی در نازک‌کاری دیوار و سقف داخلی مجاز نیست و باید با یک پوشش مانع حرارتی (مانند اندود گچ یا تخته گچی) محافظت شود.

4-7-3 عايق هاي حرارتي پلاستيكي

• 1-4-7-3 پلي استايرن منبسط شده
• باید از نوع خودخاموش‌شو (کندسوز) تأیید شده باشد.
• 1-1-4-7-3مشخصات عايق در برابر آتش
• عايق پلي استايرن منبسط شده بايد از نوع خود خامو ششو (كندسوز) تأييد شده باشد.
• 2-1-4-7-3محافظت در برابر آتش
• باید با یک پوشش مانع حرارتی (مانند اندود گچ ۱۵ میلی‌متری یا تخته گچی ۱۲.۵ میلی‌متری) محافظت شود.
• 3-1-4-7-3اتصال مكانيكي اندود
• اندود محافظ باید با اتصالات مکانیکی (مانند رابیتس) به سازه اصلی متصل شود و اجرای مستقیم اندود روی عایق مجاز نیست.
• 2-4-7-3الزامات ايمني در برابر آتش براي بلوك هاي سقفي ازجنس پلي استايرن منبسط شده
• 1-2-4-7-3مشخصات بلوك پلي استايرن منبسط شده در برابر آتش
• باید از نوع کندسوز باشند.
• 2-2-4-7- محافظت بلوك هاي سقفي پلي استايرن در برابر آتش
• زیر سقف باید با پوشش مانع حرارتی که به تیر و تیرچه‌ها مهار شده (رابیتس)، محافظت شود.
• 3-2-4-7-3آتش بندي گشودگي هاي بين واحدهاي مستقل
• بلوک‌های پلی‌استایرن نباید بین واحدهای مستقل پیوستگی داشته باشند و دیوار جداکننده باید تا زیر سقف سازه‌ای امتداد یابد.
• 4-2-4-7-3 انباركردن بلوك ها در كارگاه ساختماني
• در کارگاه، بلوک‌ها باید دور از مواد قابل اشتعال و منابع حرارتی (جوشکاری و...) انبار شوند.
• 3-4-7-3الزامات ايمني در برابر آتش براي قالب هاي ماندگار بتن از جنس پلي استايرن منبسط شده (در سيستم ICF)
• 1-3-4-7-3قالب پلي استايرني
• سیستم ICF باید تأییدیه فنی داشته باشد، پلی‌استایرن آن کندسوز بوده و با پوشش مانع حرارتی دارای اتصال مکانیکی به دیوار بتنی محافظت شود.
• 2-3-4-7-3قطع كردن امتداد پلي استايرن بين طبقات
• امتداد پلی‌استایرن باید در مرز هر طبقه قطع شده و بین طبقات پیوستگی نداشته باشد.
• 4-4-7-3الزامات ايمني در برابر آتش براي فوم پلي استايرن در ديوارهاي 3D
• پلی‌استایرن باید از نوع کندسوز باشد، در محل سقف/کف هر طبقه قطع شود و هرگونه گشودگی در دیوار باید آتش‌بندی گردد تا مقاومت حریق دیوار حفظ شود.
• 5-4-7-3عدم پيوستگي پلي استايرن بين واحدهاي مستقل
• در هیچ سیستمی، فوم پلی‌استایرن نباید بین واحدهای مستقل امتداد داشته باشد تا از انتقال آتش جلوگیری شود.
• 6-4-7-3استفاده همزمان از فوم پلي استايرن در سيستم هاي سقفي و ديواري
• بین فوم دیوار و سقف باید حداقل ۳۰ سانتی‌متر فاصله وجود داشته باشد و این فاصله با مصالح غیرقابل سوختن (مانند پشم سنگ) پر شود.

5-7-3مصالح نما

• 1-5-7-3كليات
• نمای خارجی باید متناسب با ارتفاع و کاربری ساختمان در برابر گسترش شعله مقاوم باشد.
• 2-5-7-3الزامات واكنش در برابر آتش براي مصالح نماي خارجي
• مصالح نما باید الزامات واکنش در برابر آتش طبق جدول ۳-۷-۵-۲ را رعایت کنند (مصالح معدنی خالص نیاز به ارزیابی ندارند).

• 3-5-7-3 الزامات خاص براي كاربرد مصالح فوم پليمري در نماي ساختمان
• استفاده از فوم پلیمری در نما مجاز است، به شرطی که در هر طبقه قطع شده و یک لایه مصالح معدنی غیرقابل سوختن (به ارتفاع حداقل ۳۰ سانتی‌متر) جایگزین آن شود.

1-8-3 هدف و دامنه کاربرد

• هدف این بخش، جلوگیری از گسترش آتش و حفظ پایداری سازه برای یک زمان مشخص است. این کار از طریق تعیین درجه مقاومت لازم برای اجزای ساختمان (بر اساس نوع ساختار) و محافظت از بازشوها و فضاهای خالی انجام می‌شود.

2-8-3درجه بندي مقاومت در برابر آتش و آزمو نهاي آتش

• درجه‌بندی مقاومت باید طبق استانداردها و با تایید مراجع قانونی باشد. دیوارهای نامتقارن (که دو طرفشان متفاوت است) باید از هر دو سمت آزمایش شوند و درجه مقاومت کمتر برایشان ثبت می‌شود.

3-8-3ديوارهاي خارجي

• 1-3-8-3كليات
• دیوارهای خارجی باید دارای درجه مقاومت در برابر آتش و بازشوهای محافظت‌شده باشند.
• 2-3-8-3پيش آمدگي ها
• در ساختمان‌های نوع ۱ و ۲، پیش‌آمدگی‌ها باید از مصالح غیرقابل سوختن باشند.
• 3-3-8-3ساختمان هاي مستقر در يك ملك (قطعه زمين يا محوطه مشترك)
• برای تعیین الزامات، باید یک خط فرضی بین ساختمان‌های موجود در یک ملک در نظر گرفته شود.
• 8-3مقاومت در برابر آتش
• محافظت بازشو هاي ساختمان موجود با معيارهاي بند هاي 3-8-3-5 و 3-8-3-6 مطابقت داشته باشد.
• 4-3-8-3مصالح
• مصالح دیوارهای خارجی باید از نوع مجاز بر اساس ساختار بنا باشد.
• 5-3-8-3 درجه بندي مقاومت در برابر آتش
• دیوارها باید درجه مقاومت لازم را داشته باشند. اگر فاصله از ملک مجاور بیش از ۱.۵ متر باشد، مقاومت از سمت داخل سنجیده می‌شود؛ اگر کمتر از ۱.۵ متر باشد، از هر دو طرف سنجیده می‌شود.
• 6-3-8-3مساحت مجاز بازشو ها
• حداکثر مساحت بازشوهای محافظت‌شده و نشده در دیوار خارجی، طبق جدول و فرمول مشخصی تعیین می‌شود:
• (معادله 3-8-1)
• A/a+A_u/a_u ≤1
• که در آن:
• A= مساحت واقعي بازشو هاي محافظت شده،
• a= مساحت مجاز بازشوهاي محافظت شده،
• A_u= مساحت واقعي بازشو هاي محافظت نشده،
• a_u= مساحت مجاز بازشوهاي محافظت نشده.
• يادآوري: ساختمان هايي كه ديوار خارجي آنها الزامي به مقاومت در برابر آتش ندارد، محدوديتي براي مساحت بازشو هاي محافظت نشده براي آنها وجود ندارد.

• 1-6-3-8-3 تأثير وجود شبكه بارنده خودكار
• در ساختمان‌های مجهز به بارنده خودکار، مساحت مجاز برای بازشوهای محافظت‌نشده می‌تواند به اندازه بازشوهای محافظت‌شده باشد.
• 2-6-3-8-3 وضعيت طبقه اول
• محدودیت مساحت برای بازشوهای طبقه اول که رو به خیابان (با فاصله بیش از ۳ متر) یا فضای باز (با عرض بیش از ۶ متر) هستند، وجود ندارد.
• 3-6-3-8-3 وضعيت سيستم هاي اضطراري و تأسيسات آتشنشاني
• تجهیزات آتش‌نشانی (پمپ و...) نباید در اتاق‌هایی با بازشوی محافظت‌نشده خارجی نصب شوند.
• 7-3-8-3جداسازي قائم بازشو ها
• بازشوهای دو طبقه متوالی که نزدیک هم هستند، باید با حداقل ۹۰ سانتی‌متر دیوار مقاوم حریق یا یک مانع افقی ۷۵ سانتی‌متری از هم جدا شوند (این الزام برای ساختمان‌های کم‌ارتفاع یا مجهز به بارنده خودکار وجود ندارد).
• 8-3-8-3وضعيت ديوار خارجي در ساختمان هاي مجاور با ارتفاع متفاوت
• اگر بازشویی در فاصله کمتر از ۴.۵ متری از بام ساختمان مجاور قرار دارد، باید محافظت شود.
• 9-3-8-3ديوار جان پناه
• بام‌های مسطح باید جان‌پناه با ارتفاع حداقل ۱۱۰ سانتی‌متر و با همان مقاومت دیوار زیرین داشته باشند.
• 10-3-8-3محافظت بازشوها
• بازشوهایی که نیاز به محافظت دارند، باید طبق ضوابط مربوطه (برای در، پنجره یا کرکره آتش) اجرا شوند.
• 11-3-8-3درزها
• درزهای موجود در دیوارهای خارجی مقاوم حریق و همچنین فاصله بین دیوار پرده‌ای و لبه سقف، باید آتش‌بندی شوند.
• 12-3-8-3 كانال ها و گشودگي هاي انتقال هوا
• گشودگی‌های مربوط به کانال‌های هوا در دیوارهای خارجی مقاوم حریق، باید با دمپر آتش محافظت شوند.

4-8-3 ديوارهاي داخلي

• مقاومت دیوارهای داخلی در برابر آتش به نوع ساختار ساختمان بستگی دارد و به دو دسته تقسیم می‌شوند:
• ديوار جداكننده آتش:
• برای جداسازی واحدهای مسکونی، تجاری، کریدورهای خروج و لابی آسانسور استفاده می‌شود تا از گسترش آتش جلوگیری کند.
• ديوار مانع آتش
• : برای جداسازی شفت‌ها، راه‌های خروج، فضاهای پرخطر و تصرف‌های مختلف از یکدیگر به کار می‌رود
• 1-4-8-3 منافذ
• منافذ در این دیوارها باید آتش‌بندی شوند (طبق بخش 3-8-9) ایجاد منفذ در دوربند خروج و شفت‌ها بسیار محدود و فقط طبق ضوابط مجاز است.
• 2-4-8-3 درزها
• تمام درزهای اجرایی در این دیوارها باید طبق بخش ۳-۸-۹ آتش‌بندی شوند
• 3-4-8-3 كانال ها و گشودگي هاي انتقال هوا
• عبور کانال هوا از این دیوارها باید با دمپرهای آتش محافظت شود (طبق بخش‌های ۳-۸-۹ و ۳-۸-۱۲)

5-8-3ديوارهاي مانع آتش

• 1-5-8-3كليات
• ديوارهاي مانع آتش بايد مطابق با الزامات اين بخش باشند. اين ديوارها بايد بر حسب ساختار ساختمان، ارائه شده در فصل 3-3 از مصالح ساختماني مجاز ساخته شوند
• 2-5-8-3دوربند شفت ها
• مقاومت دیوار مانع آتش برای جداسازی شفت‌ها باید مطابق بخش ۳-۸-۶ (الزام دوربندی تمام گشودگی‌های عمودی بین طبقات (شفت) با مقاومت حریق ۱ تا ۲ ساعت، به همراه ضوابط دقیق برای بازشوها، مصالح، انتها و ابتدا، و موارد خاصی مانند شوت زباله و لابی آسانسور، مگر در موارد استثنایی مشخص) و برای جداسازی شفت‌های خروج باید مطابق بند 3-6-3-3-3 (الزام دوربندی پله‌ها و شیب‌راه‌های خروج با مقاومت ۱ تا ۲ ساعت، به جز در موارد استثنایی مانند پله‌های داخل یک واحد مسکونی یا بار تصرف بسیار کم) باشد.
• 1-2-5-8-3 گذرگاه خروج
• درجه بندي مقاومت در برابر آتش، براي جداكردن فضاهاي مختلف ساختمان از گذرگاه خروج، بايد منطبق با الزامات بند 3-6-3-3-14(الزام مقاومت حریق حداقل ۱ ساعته برای دیوار، کف و سقف گذرگاه خروج، که دیوارهای آن باید از نوع دیوار مانع آتش (طبق ۳-۸-۵) باشند) باشد.
• 2-2-5-8-3 خروج افقي
• مقاومت دیوار مانع آتش برای جداسازی فضاها در محل خروج افقی، باید مطابق الزامات بند ۳-۶-۳-۳-۱۹-۷(الزام جداسازی دو بخش متصل با خروج افقی، توسط دیوار مانع آتش ۲ ساعته و درهای خودبسته‌شو، که این جداسازی باید به صورت عمودی در طبقات ادامه یابد) باشد.
• 3-2-5-8-3فضاهاي فرعي حادثه خيز
• موانع آتش جداكننده فضاهاي فرعي حادثه خيز بايد داراي درجه مقاومت در برابر آتش مطابق با جدول 3-2-3 باشند.
• 4-2-5-8-3جداكردن تصرف هاي مختلط
• مقاومت دیوار مانع آتش برای جداسازی تصرف‌های مختلط، باید مطابق مقادیر جدول شماره ۳-۲-۴-۲ باشد.
• 3-5-8-3پيوستگي ديوارهاي مانع آتش
• این دیوارها باید از کف تا زیر سقف سازه‌ای امتداد یابند، از فضاهای پنهان (مانند سقف کاذب) عبور کنند و سازه نگهدارنده آن‌ها نیز به همان اندازه مقاوم باشد. فضاهای خالی داخل دیوار نیز باید در هر طبقه آتش‌بندی شوند.
• 4-5-8-3 بازشو ها
• بازشوها باید محافظت‌شده (طبق ۳-۸-۱۱)، عرض کل آن‌ها حداکثر ۲۵٪ طول دیوار و مساحت هر بازشو حداکثر ۱۱ مترمربع باشد.تبصره: درهاي آتش مربوط به دوربند خروج ها.

6-8-3 دوربند شفت ها

• 1-6-8-3 كليات
• هر گشودگی عمودی در سقف‌ها (برای پله، آسانسور و...) باید با یک دیوار دوربند مقاوم در برابر آتش به نام "شفت" محصور شود.
• 2-6-8-3 دوربند الزامي شفت ها
• تمام گشودگی‌های بین طبقات باید با دوربند شفت محافظت شوند، مگر موارد استثنایی زیر:
• تبصره ها:
• 1- بازشوهای داخل یک واحد مسکونی (تا ۴ طبقه)
• 2- پله‌برقی در ساختمان مجهز به اسپرینکلر، به شرط وجود کرکره آتش خودکار یا سیستم پرده دود و بارنده متراکم
• 3- منافذ و کانال‌های تاسیساتی که خودشان آتش‌بندی شده‌اند
• 4- آتریوم‌ها و گشودگی‌های محدود بین دو طبقه (که بخشی از راه خروج نیستند)
• 5- دودکش‌های بنایی، رمپ پارکینگ، نیم‌طبقه، درزهای آتش‌بند شده، آسانسور پارکینگ باز و سایر موارد مجاز.
• 3-6-8-3مصالح
• مصالح دوربند شفت باید بر اساس نوع ساختار ساختمان (فصل ۳-۳) از نوع مجاز انتخاب شود.
• 4-6-8-3درجه بندي مقاومت در برابر آتش
• مقاومت دوربند شفت در ساختمان‌های ۴ طبقه و بیشتر، ۲ ساعت و در ساختمان‌های کمتر از ۴ طبقه، ۱ ساعت است.
• 5-6-8-3ديوارهاي خارجي دوربند شفت ها
• اگر دیوار خارجی بخشی از شفت باشد، از قوانین مربوط به دیوارهای خارجی (بخش ۳-۸-۳) پیروی می‌کند، نه الزامات سخت‌گیرانه‌تر شفت.
• 6-6-8-3 بازشوها
• بازشوهای دوربند شفت باید محافظت‌شده (طبق ۳-۸-۱۱) و از نوع خودبسته‌شو یا خودکار (متصل به کشف دود) باشند.
• 1-6-6-8-3 بازشو هاي غيرمجاز
• به جز بازشوهای ضروری برای عملکرد خود شفت، هیچ بازشوی دیگری مجاز نیست
• 7-6-8-3 انتهاي پاييني دوربند شفت
• شفت باید در پایین‌ترین نقطه با ساختاری هم‌مقاومت با خود شفت مسدود شود، یا به اتاق مرتبط با کاربری خود (که آن هم مقاوم‌سازی شده) ختم شود، یا با دمپر حریق محافظت گردد.
• 8-6-8-3 انتهاي بالاي دوربند شفت
• شفت باید در بالاترین نقطه با ساختاری هم‌مقاومت با خود شفت مسدود شود.
• 9-6-8-3شوت زباله و لباس
• شوت زباله و لباس، اتاق هاي دسترسي و انتهايي و اتاق زباله سوزي بايد مطابق شرايط مندرج در اين بند باشند.
• تبصره: شوت هاي موجود در يك واحد مسكوني مستقل
• 1-9-6-8-3دوربندهاي شوت زباله و لباس
• شفت شوت باید دوربندی مستقل (طبق ۳-۸-۶-۴) داشته باشد و درهای دسترسی به آن (که نباید در کریدور خروج باشند) باید خودبسته‌شو باشند.
• 2-9-6-8-3 مصالح
• دوربند شفت شوت زباله يا لباس بايد بر حسب نوع ساختار ساختمان مطابق با الزامات فصل 3-3 از مصالح مجاز ساخته شود.
• 3-9-6-8-3 اتاق هاي دسترسي به شوت زباله و لباس
• این اتاق‌ها باید با دیوار مقاوم ۱ ساعته و درِ آتش ۴۵ دقیقه‌ای از بقیه بنا جدا شوند
• 4-9-6-8-3 اتاق تخليه
• اتاق تخلیه نهایی شوت نیز باید با دیوار مقاوم ۱ ساعته و درِ آتش ۴۵ دقیقه‌ای جدا شود
• 5-9-6-8-3 اتاق زباله سوز
• اتاق زباله سوز مطابق با شرايط جدول 3-2-3 باشد.
• 6-9-6-8-3شبكه بارنده خودكار
• نصب اسپرینکلر در کل سیستم شوت (شفت، اتاق دسترسی و تخلیه) الزامی است
• 10-6-8-3 شفت آسانسور و بالابر ظروف
• دوربند شفت آسانسور و دوربند بالابر ظروف بايد مطابق بند 3-8-6-4 (مقاومت دوربند شفت در ساختمان‌های ۴ طبقه و بیشتر، ۲ ساعت و در ساختمان‌های کمتر از ۴ طبقه، ۱ ساعت است) باشد.
• 1-10-6-8-3 لابي آسانسور
• آسانسوری که به کریدور مقاوم حریق باز می‌شود، باید یک لابی (پیش‌ورودی) با دیوار جداکننده آتش داشته باشد، مگر در موارد استثنایی مانند طبقه همکفِ مجهز به اسپرینکلر، ساختمان‌های کاملاً مجهز به اسپرینکلر، شفت‌های تحت فشار مثبت، یا ساختمان‌های مسکونی کم‌ارتفاع.

7-8-3ديوار جداكننده آتش

• 1-7-8-3 كليات
• این بخش برای دیوارهای زیر کاربرد دارد:
• 1. ديوارهاي جداكننده واحدهاي مستقل مسكوني موجود در يك ساختمان.
• 2. دیوارهای جداکننده واحدهای خواب در هتل‌ها، خوابگاه‌ها و مراکز اقامتی.
• 3. دیوارهای جداکننده واحدهای تجاری مستقل در بازارها.
• 4. ديوارهاي كريدور هايي كه وجود آنها طبق بند 3-6-3-2-4 (الزام مقاومت حریق برای دیوار کریدورها طبق جدول، به جز در موارد استثنایی مانند کریدورهای داخل یک واحد، کلاس‌های با خروج مستقیم، یا کریدورهای تصرف اداری با یک خروج) الزامي است.
• 5. ديوارهاي لابي آسانسور مطابق با بند 3-8-6-10-1 (الزام وجود لابی (پیش‌ورودی) با دیوار جداکننده آتش برای آسانسورهایی که به کریدور مقاوم حریق باز می‌شوند، به جز در موارد استثنای مشخص).
• 2-7-8-3مصالح
• این دیوارها باید از مصالح مجاز (بر اساس نوع ساختار) و با نازک‌کاری مطابق فصل ۳-۷ ساخته شوند.
• 3-7-8-3درجه بندي مقاومت در برابر آتش
• دیوارهای جداکننده آتش باید حداقل ۱ ساعت مقاومت داشته باشند.
• تبصره ها:
• این مقاومت برای کریدورهایی با شرایط خاص، یا در ساختمان‌های نوع ۲-ب، ۳-ب و ۵-ب که مجهز به اسپرینکلر هستند (نیم ساعت)، کمتر است. برای دیوار بین مغازه و پاساژ، مقاومت لازم نیست.
• 4-7-8-3پيوستگي
• دیوار جداکننده آتش باید از کف تا زیر سقف سازه‌ای بالایی امتداد داشته و به طور ایمن به آن‌ها متصل باشد.
• 5-7-8-3بازشو ها
• بازشو ها در ديوار جداكننده آتش بايد مطابق با بخش 3-8-11 محافظت شوند.

8-8-3 ساختارهاي افقي

• 1-8-8-3 كليات
• ساختارهای کف/سقف یا بام/سقف که نیاز به مقاومت حریق دارند، باید از ضوابط این بخش پیروی کنند.
• 2-8-8-3 مصالح
• این ساختارها باید از مصالح مجاز (بر اساس نوع ساختار) و با نازک‌کاری مطابق فصل ۳-۷ ساخته شوند.
• 3-8-8-3درجه مقاومت در برابر آتش
• مقاومت این ساختارها باید مطابق با نوع ساختار ساختمان باشد. در تصرف‌های مختلط، مقاومت بر اساس الزامات جداسازی تصرف‌ها (بند 3-2-2-4 (تعریف تصرف‌های تجمعی (هر فضا برای گردهمایی افراد) و تقسیم‌بندی آن‌ها به ۵ گروه (ت-۱ تا ت-۵) بر اساس نوع کاربری، مانند سالن‌های نمایش، رستوران‌ها، موزه‌ها و استادیوم‌ها)) تعیین می‌شود.
• 1-3-8-8-3نصب دريچه هاي دسترسي
• نصب دریچه دسترسی در سقف‌های مقاوم حریق، تنها در صورتی مجاز است که خود دریچه نیز دارای مقاومت لازم باشد.
• 4-8-8-3پيوستگي
• ساختارهای افقی باید پیوسته و بدون بازشو باشند، مگر موارد مجاز. نورگیرها در بام مقاوم حریق مجاز هستند به شرطی که سازه نگهدارنده آن‌ها نیز محافظت شود.
• 5-8-8-3منافذ
• منافذ عبوری از ساختارهای افقی مقاوم، باید طبق بخش ۳-۸-۹ آتش‌بندی شوند.
• 6-8-8-3 درزها
• تمام درزها (مانند درز انبساط) و فاصله بین کف و دیوار پرده‌ای، باید طبق بخش ۳-۸-۹ آتش‌بندی شوند.
• 7-8-8-3 كانال ها و گشودگي هاي انتقال هوا
• مدخل هاي كانال ها و گشودگي هاي انتقال هوا بايد مطابق بخش هاي 3-8-9 و 3-8-13 باشند.

9-8-3آتش بندي منافذ و درزها

• منافذ ایجاد شده برای عبور تأسیسات و همچنین درزهای اجرایی در دیوارها و سقف‌های مقاوم حریق، باید با مصالح آتش‌بند تأیید شده محافظت شوند تا مقاومت کل مجموعه تضعیف نشود.
• تبصره ها:
• برای پر کردن فضای اطراف لوله‌های فلزی (تا قطر ۱۶۰ میلی‌متر) در دیوارهای بتنی، می‌توان از ملات یا بتن استفاده کرد. همچنین در موارد خاصی مانند داخل یک واحد مسکونی، آتریوم‌ها یا پارکینگ‌های باز، نیازی به سیستم آتش‌بندی درزها نیست.
• 1-9-8-3ساختارهاي افقي بدون درجه بندي مقاومت در برابر آتش
• در سقف‌هایی که نیاز به مقاومت حریق ندارند، فضای خالی اطراف اجزای تأسیساتی باید با مصالح غیرقابل سوختن پر شود.
• 2-9-8-3نصب سيستم درزبند آتش
• سیستم‌های درزبندی باید به طور ایمن نصب شوند تا در اثر حرکات ساختمان آسیب نبینند.
• 3-9-8-3 محل تلاقي ديوار پرده اي با كف
• فضای خالی بین لبه کف مقاوم حریق و دیوار پرده‌ای خارجی، باید با مصالح آتش‌بند پر شود تا از گسترش آتش بین طبقات جلوگیری شود.

10-8-3 درجه بندي مقاومت در برابر آتش و محافظت اعضاي سازه اي

• 1-10-8-3 الزامات
• درجه مقاومت اعضا و مجموعه هاي سازه اي در برابر آتش بايد منطبق با ضوابط ساختارها در فصل 3-3 باشند.
• 2-10-8-3 محافظت اعضاي سازه اي
• محافظت ستون ها، شاه تيرها، تيرها، نعل درگاه ها، خرپاها يا ديگر اعضاي سازه بايد منطبق با ضوابط اين بخش باشد.
• 1-2-10-8-3 محافظت مستقل
• پوشش محافظ ستون باید از کف تا سقف سازه‌ای بالایی، حتی در فضای بالای سقف کاذب، پیوسته باشد.
• براي الزامات محافظت ستونك هاي قاب فولادي سبك به بند 3-8-10-7 مراجعه شود.
• 2-2-10-8-3ملحقات به اجزاي ساز هاي
• زوايد فولادي در سطح سازه مانند دستك ها، نبشي ها، كله پرچ ها وپيچ هاي متصل به اجزاي ساز هاي مجازاست تا به اندازه حداكثر 25 ميلي متر، از سطح محافظت شده در برابر آتش بيرون بزند.
• 3-2-10-8-3محافظت فولادگذاري بتن و مصالح بنايي
• ضخامت پوشش محافظ براي فولاد گذاري بتن يا مجموعه هاي با مصالح بنايي بايد از سطح پوشش تا سطح بيروني فولاد اندازه گيري شود. اما خاموت هاي منفرد و دورپيچ مي توانند تا حداكثر 12 ميلي متر به درون پوشش محافظ اطراف اعضاي فولادي نفوذ نمايند.
• 4-2-10-8-3اجزاي مدفون در پوشش محافظ
• هیچ‌گونه لوله یا کابلی نباید داخل پوشش محافظ اعضای سازه‌ای قرار گیرد
• 5-2-10-8-3الزامات پوشش هاي محافظت كننده در برابر آتش
• پوشش‌های محافظ (مانند رنگ‌های پف‌کننده یا مواد پاششی) باید دارای گواهینامه فنی معتبر باشند.
• 1-5-2-10-8-3محافظت در برابر ضربه
• در محل‌های پرتردد، این پوشش‌ها باید تا ارتفاع حداقل ۱۵۰ سانتی‌متر با حفاظ‌های فلزی یا مصالح غیرقابل سوختن در برابر ضربه محافظت شوند.
• 2-5-2-10-8-3مقاومت چسبندگي پوششهاي محافظت كننده در برابر آتش از نوع معدني پاششي
• حداقل مقاومت چسبندگي اين نوع پوشش ها در ساختمان هاي غير بلند بايد 7.2 كيلوپاسكال باشد. اين عدد براي ساختمان هاي بلند در قسمت 3-10-2-3 ارائه شده است.
• 3-10-8-3اجزاي سازه اي خارجي
• مقاومت اعضای سازه‌ای بیرونی، بر اساس بیشترین مقدار الزامی در جداول مربوط به نوع ساختار و فاصله از ساختمان مجاور تعیین می‌شود.
• 4-10-8-3موارد مجاز براي عدم محافظت بال پايين نعل درگاه ها
• محافظت در برابر آتش براي بال پايين نعل درگاه هايي كه جزئي از سازه نيستند، ضرورت ندارد.
• 5-10-8-3سيستم هاي جداگر لرزه اي
• مقاومت سیستم‌های جداگر لرزه‌ای باید معادل مقاومت ستون یا دیواری باشد که در آن نصب شده‌اند.
• 6-10-8-3سيستم هاي مقاوم سازي كف هاي بتن مسلح
• کف‌های بتنی که با مصالح ضعیف در برابر آتش (مانند FRP) مقاوم‌سازی شده‌اند، باید پوشش محافظ مناسب داشته باشند تا مقاومت حریق الزامی را کسب کنند.
• 7-10-8-3ستونك هاي قاب فولادي سبك
• ستونک‌های باربر در سیستم LSF را می‌توان با پوشش‌های غشایی (مانند تخته گچی) در برابر آتش محافظت کرد.

11-8-3 محافظت بازشوها

• 1-11-8-3 كليات
• محافظت بازشوهایی که طبق این مبحث الزامی شده، باید با ضوابط این بخش مطابقت داشته باشد.
• 2-11-8-3مجموعه هاي درها و كركره هاي آتش
• درجه بندي محافظت مجموعه هاي درها و كركره هاي آتش بايد با الزامات جدول 3-8-11-2 مطابقت نمايند.

• 1-2-11-8-3 آزمايش و ارزيابي درهاي آتش
• درهای آتش باید گواهینامه فنی معتبر داشته و به صورت مجموعه کامل (شامل قاب، یراق و...) آزمایش شوند. تغییر در جزئیات (مانند شیشه یا نوار درزبند) نیازمند ارزیابی مجدد است.
• 2-2-11-8-3سيستم بسته شدن در و علامت گذاري
• درهای آتش باید خودبسته‌شو باشند (مگر در موارد استثنا مانند در داکت‌های قفل‌شده). این درها باید دارای علامت "در آتش – بسته نگاه داشته شود" باشند.
• 3-2-11-8-3 درهاي خودكار بسته شو با دريافت علامت از سيستم كشف كننده دود
• درهای نصب شده در کریدورها، خروج‌های افقی و دیوارهای مانع آتش، باید به محض فعال شدن سیستم کشف دود، به طور خودکار (حداکثر طی ۱۰ ثانیه) بسته شوند.
• 4-2-11-8-3 آستانه درهاي آتش
• اگر کف از مصالح قابل سوختن باشد، زیر در آتش (به جز درهای با مقاومت نیم‌ساعته) باید آستانه‌ای از مصالح غیرقابل سوختن نصب شود.
• 3-11-8-3مجموعه هاي پنجره بيروني مقاوم در برابر آتش
• پنجره‌های خارجی که نیاز به محافظت دارند، باید حداقل ۴۵ دقیقه مقاومت در برابر آتش داشته باشند. قاب این پنجره‌ها باید فولادی باشد یا کل سیستم پنجره (شامل قاب) در آزمون آتش تأیید شده باشد.

12-8-3 محافظت گشودگي هاي انتقال هوا و كانال ها

• 1-12-8-3 كليات
• محافظت از کانال‌ها و گشودگی‌های هوا در اجزای مقاوم حریق باید طبق این بخش باشد. اگر دمپر بخشی از سیستم تخلیه دود باشد و تعارض عملکردی ایجاد کند، الزامات این بخش برای آن دمپر الزامی نیست.
• 2-12-8-3گشودگي هاي انتقال هوا و كانال هاي بدون دمپر
• کانال‌ها و گشودگی‌هایی که طبق این بخش نیازی به دمپر ندارند، باید مطابق ضوابط آتش‌بندی منافذ (بخش ۳-۸-۹) اجرا شوند.
• 3-12-8-3درجه الزامي محافظت در برابر آتش
• دمپرهاي آتش بايد بسته به نوع گشودگي داراي حداقل درجه محافظت در برابر آتش مطابق با جدول 3-8-12-3 باشند.

• 1-3-12-8-3 وسايل فعال ساز دمپرهاي آتش
• دمای عملکرد این وسایل باید حدود ۱۰ درجه بالاتر از دمای کارکرد سیستم باشد، اما کمتر از ۷۱ درجه سلسیوس نباشد.
• 2-3-12-8-3 روش هاي فعال سازي دمپرهاي دود
• دمپرهای دود باید با فعال شدن یک کشف‌کننده دود (نصب شده در کانال یا نزدیکی گشودگی) بسته شوند.
• 4-12-8-3آزمايش و درجه بندي دمپرها
• دمپرهاي آتش بايد داراي گواهينامه معتبر از طرف مرجع قانوني صدور گواهينامه فني باشند.
• 5-12-8-3نصب
• نصب دمپرها باید طبق دستورالعمل سازنده و مدارک فنی تأیید شده باشد.
• 1-5-12-8-3دسترسي و شناسايي
• باید دسترسی مناسب برای بازرسی دمپرها فراهم باشد و محل دسترسی با برچسب "دمپر آتش" یا "دمپر دود" مشخص شود.
• 6-12-8-3محل هاي مورد لزوم
• دمپرها باید در محل‌های مشخص شده نصب شوند.
• 1-6-12-8-3 ديوارهاي مانع يا جداكننده آتش
• کانال‌ها هنگام عبور از این دیوارها باید دمپر آتش داشته باشند (به جز در ساختمان‌های کاملاً مجهز به اسپرینکلر، برای جداسازی واحدها یا کریدور).
• 2-6-12-8-3 مجموعه هاي افقي و 3-6-12-8-3منافذ سرتاسري
• عبور کانال از کف/سقف مقاوم حریق یا باید با دوربند شفت محافظت شود، یا در محل عبور از هر کف، یک دمپر آتش نصب گردد.
• 4-6-12-8-3مجموعه هاي بدون درجه بندي مقاومت در برابر آتش
• اگر کانال از ۲ یا ۳ طبقه با سقف غیرمقاوم عبور می‌کند، فضای خالی اطراف آن باید با مصالح غیرقابل سوختن پر شود و در حالت ۳ طبقه، در هر کف یک دمپر آتش نیز نصب گردد (این دمپر داخل واحدهای مسکونی الزامی نیست).

1-9-3 کلیات

• این فصل به الزامات سیستم‌های اطفاء حریق (خاموش‌کننده‌ها، شبکه‌های آب و اسپرینکلر) و سیستم‌های کنترل دود (پلکان و شفت‌های تحت فشار) می‌پردازد.

2-9-3 خاموش كننده هاي دستي

• 1-2-9-3 كليات
• نوع، تعداد و محل نصب خاموش‌کننده‌های دستی باید بر اساس استاندارد ملی ایران (شماره ۱۳۳۰۰) یا NFPA 10 تعیین شود.
• 2-2-9-3انتخاب نوع و تعداد خاموش كننده هاي دستي
• نوع خاموش‌کننده باید متناسب با کلاس خطر آتش‌سوزی فضا انتخاب شود. در مکان‌هایی مانند پارکینگ و انبار، استفاده از خاموش‌کننده‌های چرخ‌دار ضروری است.
• 3-2-9-3توزيع مناسب خاموش كننده هاي دستي
• خاموش‌کننده‌ها باید در مکان‌های قابل رویت، با دسترسی آسان و در فواصل مجاز نصب شوند. از نصب آن‌ها پشت در، داخل کابینت قفل‌شده یا مکان‌های دور از دسترس باید خودداری کرد.
• 4-2-9-3نصب خاموش كننده‌ها
• خاموش‌کننده‌ها باید با قلاب یا آویز مخصوص و به صورت مطمئن نصب شوند و با ضوابط مبحث چهارم (ضوابط معماری) و مقررات معلولین مطابقت داشته باشند.
• 5-2-9-3ملاحظات دوره بهره برداري
• نگهداری و شارژ کامل خاموش‌کننده‌ها در دوره بهره‌برداری (طبق مبحث ۲۲) بر عهده مالک یا مدیر ساختمان است و باید توسط شرکت‌های ذی‌صلاح انجام شود.

3-9-3شبكه هاي لوله آب آتش نشاني

• ضوابط این بخش در ویرایش بعدی ارائه خواهد شد. تا آن زمان، مرجع قانونی می‌تواند نصب این سیستم‌ها را بر اساس استانداردهای NFPA 14 یا BS EN 671-1 الزامی کند.

4-9-3 شبكه هاي بارنده خودكار (اسپرينكلرها) و ساير سيستم ها ي خودكار اطفاي حريق

• هرجا در این مبحث نصب اسپرینکلر الزامی شده، طراحی و اجرای آن باید بر اساس استاندارد NFPA 13 باشد.

5-9-3دوربندهاي پلكان محافظت شده در برابر دود

• پلکان محافظت‌شده در برابر دود، یک دوربند مقاوم حریق است که با یکی از این سه روش از نفوذ دود محافظت می‌شود: لابی تهویه‌شونده، بالکن خارجی باز، یا ایجاد فشار مثبت.
• 1-5-9-3دسترسي
• دسترسی به این پلکان باید از طریق لابی (با عرض حداقل ۱۱۰ سانتی‌متر) یا بالکن خارجی باشد. فضاهای قابل تصرف نباید مستقیماً به پلکان باز شوند.
• 2-5-9-3 ساختار
• id="tarif-fasl-9-"دوربند پلکان و لابی آن باید با دیوارهای مانع آتش با مقاومت حداقل ۲ ساعت از بقیه بنا جدا شوند.
• 3-5-9-3 درهاي مقاوم در برابر آتش
• درهای این مجموعه باید خودبسته‌شو یا خودکار (متصل به کشف دود) باشند.
• 4-5-9-3راهكار تهويه طبيعي
• مقررات مربوط به راهكار تهويه طبيعي براي محافظت پلكان در برابر دود در بندهاي 3-9-5-4-1 (الزام مقاومت حریق ۱.۵ ساعته برای درِ بین کریدور و لابی، و مقاومت ۲۰ دقیقه‌ای برای درِ بین لابی و پلکان) و 3-9-5-4-2 (الزام وجود بازشوی ۱.۵ مترمربعی به بیرون در لابی، و مقاومت حریق ۱.۵ ساعته برای درِ کریدور-لابی و ۲۰ دقیقه‌ای برای درِ لابی-پلکان) ارائه شده است.
• 1-4-5-9-3درهاي بالكن
• درِ بین کریدور و لابی باید ۱.۵ ساعت و درِ بین لابی و پلکان باید ۲۰ دقیقه مقاومت حریق داشته باشد
• 2-4-5-9-3لابي با تهويه طبيعي
• لابی باید حداقل ۱.۵ مترمربع بازشوی مستقیم به بیرون داشته باشد. درِ بین کریدور و لابی باید ۱.۵ ساعت و درِ بین لابی و پلکان باید ۲۰ دقیقه مقاومت حریق داشته باشد.
• 5-5-9-3راهكار تهويه مكانيكي
• 1-5-5-9-3درهاي لابي
• درِ بین کریدور و لابی باید ۱.۵ ساعت و درِ بین لابی و پلکان باید ۲۰ دقیقه مقاومت حریق داشته باشد
• 2-5-5-9-3 تهويه لابي در زمان حريق
• لابی باید حداقل یک بار تعویض هوا در دقیقه داشته باشد و هوای خروجی ۱۵۰٪ هوای ورودی باشد
• 3-5-5-9-3تله دود (فاصله نعل درگاه تا سقف)
• به منظور تعبيه فضايي براي صعود دود و حرارت در ارتفاع بالاتر از قد افراد، سقف راهرو بايد حداقل 50 سانتي متر بالاتر از نعل درگاه درهاي لابي باشد.
• 6-5-9-3راهكار ايجاد فشار پلكان
• در ساختمان‌های مجهز به اسپرینکلر، می‌توان به جای لابی، از ایجاد فشار مثبت (بین ۲۵ تا ۹۰ پاسکال) در پلکان استفاده کرد.
• 7-5-9-3فعال شدن تجهيزات تهويه
• تجهیزات تهویه مکانیکی یا فشار مثبت باید با فعال شدن کشف‌کننده‌های دود یا قطع برق، به کار بیفتند.
• 1-7-5-9-3سيستم هاي تهويه
• این سیستم‌ها باید مستقل از تهویه عمومی ساختمان باشند و تجهیزات و کانال‌کشی آن‌ها باید خارج از ساختمان یا داخل پوشش‌های مقاوم حریق ۲ ساعته قرار گیرند.
• 2-7-5-9-3 نيروي برق اضطراري
• براي ضوابط نيروي برق اضطراري به بند 3-10-4-4 (الزام تأمین برق اضطراری برای تمام سیستم‌های حیاتی ساختمان، شامل روشنایی‌ها، علائم خروج، پمپ‌ها، آسانسورها و کلیه تجهیزات اعلام و اطفای حریق) مراجعه شود

6-9-3راهكار تنظيم فشار براي محافظت شفت آسانسور در برابر دود

• به جای لابی، می‌توان با ایجاد فشار مثبت (بین ۲۵ تا ۶۷ پاسکال) در شفت آسانسور، آن را در برابر دود محافظت کرد.
• سیستم
• : هوای ورودی باید از بیرون و از محلی تمیز تأمین شود. سیستم فن و کانال‌کشی باید به اندازه خود شفت در برابر آتش مقاوم باشند.
• ظرفیت:
• ظرفیت فن باید بر اساس محاسبات مهندسی تعیین شده یا قابلیت تأمین حداقل ۰.۴۸ مترمکعب بر ثانیه برای هر درِ آسانسور را داشته باشد.
• 1-6-9-3 فعال سازي سيستم تنظيم فشار
• این سیستم باید با فعال شدن سیستم اعلام حریق ساختمان یا کشف‌کننده‌های دود لابی، به کار بیفتد.

1-10-3 دامنه کاربرد

• براي ساختمان هاي بلند مرتبه بايد علاوه بر ساير الزامات اين مبحث، الزامات بخش هاي 3-10-2 تا 3-10-6 نيز رعايت گردد.
• تبصره: این ضوابط برای برج‌های مراقبت، پارکینگ‌های باز، استادیوم‌ها، تصرف‌های صنعتی خاص و ساختمان‌های مسکونی با ارتفاع کمتر از ۳۰ متر، اجباری نیست.

2-10-3ساختار

• 1-2-10-3كاهش مجاز در درجه مقاومت در برابر آتش
• در ساختمان‌های بلندمرتبه مجهز به شبکه بارنده خودکار، کاهش‌های زیر در مقاومت حریق مجاز است:
• 1-1-2-10-3 نوع ساختار
• برای ساختمان‌های تا ۱۲۸ متر، ساختار نوع ۱-الف را می‌توان به ۱-ب کاهش داد (به جز برای ستون‌ها). برای اکثر تصرف‌ها، ساختار ۱-ب را نیز می‌توان به ۲-الف کاهش داد.
• 2-1-2-10-3 دوربند شفت ها
• در ساختمان‌های کمتر از ۱۲۸ متر، مقاومت دوربند شفت‌های غیرخروج (مانند داکت) را می‌توان به ۱ ساعت کاهش داد، به شرطی که داخل شفت نیز اسپرینکلر نصب شود.
• 2-2-10-3ملاحظات لرزه اي و مقاومت سازه اي دوربند شفت ها
• طراحی و اجرای دوربند شفت پلکان و آسانسور باید از نظر لرزه‌ای مطابق مبحث ششم و آیین‌نامه ۲۸۰۰ بوده و از نظر مقاومت ضربه‌ای، یکپارچگی لازم را داشته باشد.
• 3-2-10-3 مصالح محافظت كننده در برابر آتش از نوع معدني پاششي
• حداقل مقاومت چسبندگی این پوشش‌ها در ساختمان‌های بلند باید مطابق جدول 3-10-2-3 باشد.

3-10-3شبكه بارنده خودكار

• تمام ساختمان‌های بلند باید به شبکه بارنده خودکار مجهز باشند که طراحی آن طبق NFPA 13 و دارای سیستم نظارت الکتریکی و شیر کنترل در هر طبقه باشد.
• تبصره:
• نصب اسپرینکلر در پارکینگ‌های باز و فضاهای مخابراتی (که با سیستم اطفای مناسب دیگری محافظت می‌شوند) الزامی نیست.
• 1-3-10-3 تعداد رايزرهاي شبكه بارنده خودكار و طرح سيستم
• ساختمان‌های با ارتفاع بیش از ۱۲۸ متر باید حداقل دو رایزر (لوله اصلی) داشته باشند که هر کدام طبقات را به صورت یک در میان تغذیه کنند.
• 2-3-10-3محل استقرار پمپ آتش نشاني
• پمپ‌ها باید در اتاقی با مقاومت حریق حداقل ۲ ساعت (برای دیوارها) و ۱.۵ ساعت (برای در) قرار گیرند.

4-10-3سيستم هاي ايمني در برابر آتش

• 1-4-10-3سيستم هاي كشف و اعلام حريق
• باید سیستم کشف، اعلام و سیستم صوتی مطابق استانداردها )مانند NFPA 72) در ساختمان نصب شود.
• 2-4-10-3سيستم لوله قائم
• ساختمان‌های بلند باید به سیستم لوله قائم آتش‌نشانی (Standpipe) مطابق استانداردهای معتبر (مانند NFPA 14) مجهز باشند.
• 3-4-10-3 مركز فرماندهي آتش نشاني در ساختمان
• ساختمان‌های بلندمرتبه باید یک اتاق کنترل مرکزی (حداقل ۹ مترمربع) داشته باشند که با دیوار و سقف مقاوم حریق ۱ ساعته جدا شده و تمام سیستم‌های ایمنی ساختمان از آنجا قابل کنترل باشد.
• 1-3-4-10-3سيستم تلفن آتش نشان
• باید یک سیستم تلفن داخلی بین اتاق فرماندهی و نقاط کلیدی ساختمان (لابی‌ها، پاگرد پله‌ها، اتاق پمپ و...) وجود داشته باشد.
• 4-4-10-3نيروي برق اضطراري
• یک سیستم برق اضطراری باید برای تمام تجهیزات حیاتی شامل روشنایی اضطراری، علائم خروج، پمپ‌های آتش‌نشانی، آسانسورها، سیستم‌های اعلام و اطفاء و مرکز فرماندهی تأمین شود.
• 1-4-4-10-3اتاق ژنراتور
• اگر از ژنراتور داخلی استفاده می‌شود، باید در اتاقی با مقاومت حریق ۲ ساعته قرار گیرد

5-10-3راه خروج

• مطابق بند هاي 3-6 راه خروج در ساختمان هاي بلند مرتبه بايد علاوه بر الزامات فصل 3-10-5-1 تا 3-10-5-5 نیز باشد.
• 1-5-10-3 پلكان خروج اضافي
• ساختمان‌های با ارتفاع بیش از ۱۲۸ متر (به جز مسکونی) باید یک پلکان خروج اضافی، علاوه بر تعداد الزامی، داشته باشند.
• 2-5-10-3قفل بودن در پلكان خروج
• درهای پلکان (به جز درِ تخلیه نهایی) می‌توانند از سمت داخل پلکان قفل باشند، به شرطی که با دریافت سیگنال از مرکز فرماندهی، قفل آن‌ها به طور خودکار باز شود.
• 1-2-5-10-3سيستم ارتباطي پلكان
• در این پلکان‌ها، باید حداقل در هر پنج طبقه یک تلفن ارتباطی نصب شود
• 3-5-10-3 دوربندهاي محافظت شده در برابر دود
• هر پلکان خروج در طبقات با ارتفاع بیش از ۲۳ متر، باید مطابق بخش 3-9-5 در برابر نفوذ دود نیز محافظت شود.
• 4-5-10-3علائم نوراني مسير خروج
• علائم نوراني مسير خروج بايد مطابق بخش 3-6-9 تعبيه شود.
• 5-5-10-3فرار اضطراري و نجات
• در ساختمان‌های بلندمرتبه، تعبیه بازشوهای فرار اضطراری (پنجره نجات) الزامی نیست.

6-10-3آسانسور دسترسي آتش نشاني

• ساختمان‌های با ارتفاع بیش از ۴۰ متر باید حداقل دو آسانسور مخصوص دسترسی آتش‌نشانان داشته باشند.
• الزامات: این آسانسورها باید در شفت مستقل، با دسترسی به تمام طبقات، دارای لابی مقاوم حریق (حداقل ۱۴ مترمربع)، ظرفیت حداقل ۱۳ نفر، برق اضطراری محافظت‌شده و کلید آتش‌نشان باشند و از نفوذ آب به شفت آن‌ها جلوگیری شود.

1-11-3 آتریوم‌ها

• 1-1-11-3 کلیات
• کف آتریوم فقط باید به کاربری‌های کم‌خطر (مانند پذیرش و نگهبانی) اختصاص یابد و از نمایش یا فروش مواد قابل اشتعال (مثل مبلمان) در آن خودداری شود.
• 2-1-11-3نياز به شبكه بارنده خودكار
• کل ساختمان دارای آتریوم باید به شبکه بارنده خودکار (اسپرینکلر) مجهز باشد.
• تبصره ها:
• - بخش‌هایی که با دیوار مقاوم حریق ۲ ساعته از آتریوم جدا شده‌اند، نیازی به اسپرینکلر ندارند
• - اگر سقف آتریوم بیش از ۱۷ متر ارتفاع دارد، نصب اسپرینکلر زیر سقف آن الزامی نیست.
• 3-1-11-3نصب سيستم كشف و اعلام حريق
• در آتریوم‌هایی که بیش از دو طبقه را به هم متصل می‌کنند، نصب سیستم کشف و اعلام حریق الزامی است.
• 4-1-11-3كنترل دود
• (طراحی بر اساس NFPA 92B.) در آتریوم باید سیستم کنترل دود نصب شود تا از ورود دود به طبقات بالاتر جلوگیری کند
• تبصره: برای آتریوم‌هایی که فقط دو طبقه را به هم وصل می‌کنند، این سیستم الزامی نیست
• 5-1-11-3 دوربندي آتريوم ها
• آتریوم باید با دیوارهای مانع آتش با مقاومت حداقل ۱ ساعت از سایر بخش‌ها جدا شود.
• تبصره ها:
• 1. می‌توان از دیوار شیشه‌ای استفاده کرد، به شرطی که در دو طرف آن اسپرینکلرهایی برای خیس نگه‌داشتن شیشه در زمان حریق نصب شود.
• 2. می‌توان حداکثر تا سه طبقه را از آتریوم جداسازی نکرد، به شرطی که حجم این فضاها در محاسبات سیستم کنترل دود لحاظ شود.
• 1-5-1-11-3 پلكان و آسانسورها در فضاي آتريوم
• پلکان و آسانسور داخل آتریوم، جزئی از آن محسوب شده و نیاز به دوربند مستقل ندارند.
• 6-1-11-3 نيروي برق اضطراري
• سیستم کنترل و تخلیه دود آتریوم باید به منبع برق اضطراری متصل باشد.
• 7-1-11-3نازك كاري هاي داخلي
• مصالح نازک‌کاری دیوار و سقف آتریوم باید از نوع کم‌خطر (طبقه B یا بهتر) باشند.
• 8-1-11-3مسافت تردد راه خروج
• اگر راه خروج از داخل فضای آتریوم عبور می‌کند، طول آن بخش از مسیر نباید بیش از ۶۰ متر باشد

2-11-3ساختمان هاي عميق

• 1-2-11-3كليات
• این ضوابط برای ساختمان‌هایی با حداقل یک طبقه در عمق بیش از ۹ متر از پایین‌ترین تراز خروج، اعمال می‌شود.
• 2-2-11-3 ساختار
• بخش‌های زیرزمینی ساختمان‌های عمیق باید از نوع ساختار ۱ (غیرقابل سوختن) باشند.
• 3-2-11-3 شبكه بارنده خودكار (اسپرينكلر)
• تمام طبقات زیرزمین و طبقه همکف متصل به آن‌ها، باید به طور کامل مجهز به اسپرینکلر باشند.
• 4-2-11-3 تقسيم بندي فضاها
• اگر ساختمانی طبقه‌ای در عمق بیش از ۱۸ متر دارد، باید حداقل به دو بخش تقریباً مساوی تقسیم شود.
• 1-4-2-11-3حداقل تعداد بخش ها
• تقسيم بندي بايد حداقل به دو بخش صورت گيرد. تقسيم بندي بايد به طور سراسري از پايين ترين تراز تخليه خروج كه به طبقات زيرزمين سرويس م يدهد تا پايين ترين كف ساختمان به طور كامل امتداد يابد.
• 2-4-2-11-3 ايجاد مانع دود
• این دو بخش باید با یک دیوار مانع آتش ۱ ساعته از هم جدا شوند و هر بخش سیستم تهویه مستقل داشته باشد.
• 3-4-2-11-3آسانسورها
• هر بخش بايد دسترسي مستقيم به حداقل يك آسانسور داشته باشد. چنانچه يك آسانسور براي استفاده بيش از يك بخش در نظر گرفته شده باشد، بايد يك پيش ورودي (لابي ) آسانسور فراهم شود كه به وسيله ديوار مانع آتش با مقاومت يك ساعت در برابر آتش از هر بخش جدا شود . درها بايد به طور كامل درزبندي شده باشند، داراي درزبندي زبانه اي در پايين د ر باشند و به وسيله سيستم كشف دود به طور خودكار بسته شو عمل نمايند.
• 5-2-11-3سيستم كنترل دود
• باید یک سیستم تخلیه دود با طراحی مهندسی مناسب نصب شود که قابلیت راه‌اندازی خودکار (با کشف دود یا اسپرینکلر) و دستی را داشته باشد.
• 6-2-11-3نصب سيستم هاي كشف دود
• در اتاق‌های تأسیساتی، لابی آسانسورها و پلنیوم‌های اصلی سیستم تهویه باید کشف‌کننده دود نصب شود.
• 7-2-11-3سيستم اعلام حريق
• ساختمان‌های عمیق باید به سیستم اعلام حریق آدرس‌پذیر، سیستم صوتی و اعلام خطر مجهز باشند.
• id="tarif-fasl-11-"8-2-11-3 راه هاي خروج
• 1-8-2-11-3تعداد راه هاي خروج
• هر طبقه باید حداقل دو راه خروج داشته باشد. در صورت تقسیم‌بندی، هر بخش باید حداقل یک خروج مستقل و یک دسترس خروج به بخش مجاور داشته باشد.
• 2-8-2-11-3دوربندي محافظت شده در برابر دود
• هر پلکان خروج که بیش از ۹ متر پایین‌تر از تراز تخلیه امتداد دارد، باید در برابر نفوذ دود محافظت شود.
• 9-2-11-3 برق اضطراري
• بارهاي زير بايد براي برق اضطراري در نظر گرفته شود:
• -1 سيستم هاي خودكار كشف حريق
• -2 سيستم هاي اعلام حريق، صوتي و اعلام خطر
• -3 روشنايي آسانسورها
• -4 روشنايي علايم خروج
• -5 سيستم كنترل دود
• -6 سيستم هاي تهويه و فشار مثبت براي فضاهاي دوربندي شده محافظت شده در برابر دود
• -7 پمپ هاي آتش نشاني
• -8 دوربين هاي امنيتي به منظور كمك به يافتن و چك كردن محل وقوع حريق يا عمليات نجات
• -9 روشنايي مسيرهاي خروج مطابق با الزامات فصل 3-6
• -10 تجهيزات مورد استفاده آتش نشاني مطابق با نظر مرجع صدور پروانه و كنترل ساختمان

3-11-3 الزامات اختصاصي پاركينگ اتومبي لهاي سبك

• براي پاركينگ هاي اتومبيل هاي سبك، علاوه بر ضوابط ارائه شده در ساير قسمت ها، ضوابط اختصاصي ارائه شده در اين قسمت نيز بايد رعايت گردد.
• 1-3-11-3ارتفاع
• حداقل ارتفاع آزاد و بدون مانع پاركينگ بايد 210 سانتي متر باشد.
• 2-3-11-3 شيبراه
• شیب‌راه‌های ماشین‌رو نباید به عنوان بخشی از راه خروج افراد در نظر گرفته شوند.
• 3-3-11-3كف سازي پاركينگ
• id="tarif-fasl-11-"کف پارکینگ باید از بتن یا مصالح غیرقابل سوختن باشد (آسفالت فقط در تراز محوطه مجاز است).
• 4-3-11-3ساختار
• ساختار پارکینگ باید از نوع غیرقابل سوختن (نوع ۱ یا ۲) باشد.
• 5-3-11-3 جداسازي
• جداسازي پاركينگ از سايرتصرف ها بايد مطابق با الزامات جدول 3-2-3 صورت گيرد
• 6-3-11-3 ارتباط با اتاق هاي همجوار
• ایجاد بازشوی مستقیم از پارکینگ به اتاق خواب (مانند اتاق سرایداری) مجاز نیست و باید یک پیش‌ورودی مقاوم حریق ۱ ساعته (با ابعاد حداقل ۱.۲×۱.۲ متر) بین آن‌ها وجود داشته باشد.
• 7-3-11-3 تهويه پاركينگ هاي بسته
• چنانچه پاركينگ، طبق تعريف مقررات، از نوع باز نباشد، بايد به منظور خروج دود و ساير فرآورده هاي گازي ناشي از آتش سوزي، داراي تهويه طبيعي يا مكانيكي، مطابق با الزامات اين بخش باشد.
• 1-7-3-11-3 تهويه طبيعي
• باید از طریق بازشوهای دائمی (با مساحت کل حداقل ۱/۲۰ مساحت کف) که در دیوارهای مقابل هم توزیع شده‌اند، تأمین شود.
• 2-7-3-11-3تهويه مكانيكي
• در صورت عدم وجود تهویه طبیعی کافی، باید یک سیستم تهویه مکانیکی (طبق NFPA 92 یا BS 7346) نصب شود.
• 3-7-3-11-3سيستم اعلام حريق و شبكه بارنده خودكار
• پارکینگ‌های بسته باید مجهز به سیستم اعلام حریق خودکار و شبکه بارنده خودکار باشند.
• 4-7-3-11-3 فعال شدن سيستم تهويه مكانيكي
• این سیستم باید با فعال شدن اسپرینکلر یا کشف‌کننده دود، به طور خودکار شروع به کار کند.
• 5-7-3-11-3 منبع تغذيه
• سیستم تهویه مکانیکی برای شرایط حریق، باید به منبع برق اضطراری متصل باشد

1-12-3 کلیات

• این فصل الزامات دسترسی نیروهای آتش‌نشانی را مشخص می‌کند. راه‌های خروج، آسانسور آتش‌نشانی، فضاهای پناه گرفتن و مسیرهای امدادرسانی باید طوری طراحی شوند که علاوه بر خروج امن مردم، امکان کمک‌رسانی آتش‌نشانان به ساکنین، به‌ویژه افراد ناتوان، فراهم باشد.

2-12-3حداكثر ارتفاع مجاز ساختمان بر حسب عرض معابر

• حداکثر ارتفاع مجاز ساختمان به عرض معبر برای دسترسی خودروهای آتش‌نشانی بستگی دارد. مقادیر دقیق و همچنین حداکثر فاصله مجاز ساختمان از لبه معبر، در جدول ۳-۱۲-۲ مشخص شده است.

3-12-3 محل استقرار خودروي امدادي

• اگر فاصله ساختمان از معبر بیش از مقادیر جدول ۳-۱۲-۲ باشد، باید امکان ورود خودروی آتش‌نشانی به محوطه داخلی (مانند حیاط) فراهم شود.
• الف) باید محوطه‌ای به ابعاد حداقل ۱۰×۱۰ متر برای استقرار خودرو در نظر گرفته شود
• ب) عرض درِ ورودی محوطه باید حداقل ۶ متر باشد
• پ) ارتفاع سردرب ورودی نباید کمتر از ۴.۵ متر باشد
• 1-3-12-3 فاصله محل استقرار خودروهاي آتش نشاني تا ساختمان
• فاصله محل استقرار خودرو تا ساختمان برای ساختمان‌های گروه یک، بین ۲.۵ تا ۱۰ متر و برای ساختمان‌های گروه دو، بین ۴.۵ تا ۱۰ متر است.
• 2-3-12-3حداقل مقاومت زمين
• حداقل مقاومت زمين براي محل استقرار خودروهاي آتش نشاني بايد محاسبه و تأمين شود.

پيوست 1 - نظامات اداري

• استعلام از آتش‌نشانی: در شهرهای بزرگ، برای ساختمان‌های مسکونی بیش از ۵ طبقه و تمام ساختمان‌های غیرمسکونی، باید در دو مرحله (صدور پروانه و پایان‌کار) از سازمان آتش‌نشانی استعلام گرفته شود.
• مرجع تأیید فنی: مرجع صدور گواهینامه فنی برای تمام محصولات و سیستم‌های محافظت در برابر آتش، "مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی" است.
• استانداردهای بین‌المللی: در مواردی که این مبحث جزئیات کاملی ارائه نکرده، باید از مقررات و استانداردهای معتبر بین‌المللی استفاده شود، به شرطی که با این مبحث تناقضی نداشته باشد.

پيوست 2-اطلاعات كلي در خصوص طبقه بندي مصالح از نظر واكنش در برابر آتش

• پ-2-1 كليات
• رفتار مصالح در برابر آتش در دو حوزه اصلی بررسی می‌شود:
• واکنش در برابر آتش: میزان مشارکت یک محصول در گسترش حریق.
• مقاومت در برابر آتش: توانایی محصول در جلوگیری از گسترش آتش و دود به فضاهای مجاور و حفظ پایداری مکانیکی.
• پ-2-2 منحني رشد آتش سوزي
• مراحل رشد آتش‌سوزی از لحظه شروع تا آتش‌سوزی کامل به این صورت است:
• مرحله رشد: سرعت احتراق به سطح مواد سوختنی بستگی دارد. با رسیدن شعله به سقف، تابش حرارت به شدت افزایش می‌یابد.
• گرگرفتن ناگهانی: در دمای حدود ۵۵۰ درجه، تمام مواد سوختنی باقی‌مانده به سرعت مشتعل می‌شوند و آتش‌سوزی وارد مرحله پایدار می‌شود.
• مرحله پایداری: آتش کل فضا را فرامی‌گیرد و دما به حداکثر می‌رسد.
• مرحله فروکش: با تمام شدن مواد سوختنی، شعله‌ها فروکش کرده و دما پایین می‌آید.
• پ-2-3 آزمايش هاي آتش و ارتباط آنها با پديدة آتش سوزي در ساختمان
• برای ارزیابی رفتار مصالح ساختمانی در برابر حریق، از "آزمایش‌های آتش" استاندارد استفاده می‌شود که در مقررات ساختمانی برای طبقه‌بندی و محدود کردن کاربرد مصالح به آن‌ها ارجاع داده می‌شود.آزمایش‌های مهم "واکنش در برابر آتش" شامل افروزش‌پذیری، قابلیت سوختن، پیشروی شعله، شدت آزادسازی گرما، و تولید دود و گازهای سمی است.امروزه رویکرد جهانی به سمت پذیرش استانداردهای واحد اروپایی (EN) و بین‌المللی (ISO) و تدوین استانداردهای ملی بر اساس آن‌ها است.
• پ-2-4 طبقه بندي واكنش در برابر آتش براي مصالح (استاندارد 8299 )-كليات طبقه بندي براي تمام فرآورده هاي ساختماني غير از كفپوش ها
• طبقه F: محصولاتی که هیچ عملکردی در برابر آتش ندارند یا نمی‌توانند در یکی از طبقه‌های A1 تا E قرار گیرند.
• طبقه E: محصولاتی که می‌توانند برای مدتی کوتاه، هجوم یک شعله کوچک را بدون پیشروی قابل توجه شعله تحمل کنند.
• طبقه D: معیارهای طبقه E را برای زمان طولانی‌تری برآورده می‌کنند و همچنین در برابر حرارت یک جسم منفرد مشتعل، با تأخیر و به صورت محدود گرما آزاد می‌کنند.
• طبقه C: مانند طبقه D اما با الزامات سخت‌گیرانه‌تر؛ به علاوه، گسترش جانبی شعله در آن‌ها محدود است
• طبقه B: مانند طبقه C اما با الزامات سخت‌گیرانه‌تر.
• طبقه A2: معیارهای طبقه B را برآورده کرده و علاوه بر آن، در شرایط آتش‌سوزی کاملاً توسعه‌یافته، مشارکت بسیار کمی در رشد آتش و بار حریق دارند.
• طبقه A1: محصولاتی که در هیچ مرحله‌ای از آتش‌سوزی، حتی در آتش کاملاً توسعه‌یافته، هیچ‌گونه مشارکتی ندارند (غیرقابل سوختن).
• طبقه بندي اضافي براي توليد دود:
• S3: محدوديتي در توليد دود مورد نياز نيست.
• S2: توليد كل دود و نيز نسبت هاي افزايش توليد دود محدود شده اند.
• S2: معيارهاي سخت تر از S2 برآورده می‍شوند.
• طبقه بندي اضافه براي ذره ها/ قطره هاي شعله ور:
• D2: بدون محدوديت
• D1: بدون ذره ها/ قطره هاي شعله وربراي مدتي بيش از يك زمان معين
• D0: بدون ايجاد ذره ها/ قطره هاي شعله ور
• روش طبقه بندي واكنش در برابر آتش براي مصالح به غير از كفپوش ها در جدول پ- 2-4 ارائه شده است. جزئيات اين روش در استاندارد ملي ايران شماره 8299 ارائه شده است.

• ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت:
• 1 ـ ﺑﺮاي ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﻫﻤﮕﻦ و اﺟﺰاي اﺻﻠﻲ ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﻏﻴﺮﻫﻤﮕﻦ
• 2 ـ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺟﺰء ﻏﻴﺮاﺻﻠﻲ ﺧﺎرﺟﻲ ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﻏﻴﺮﻫﻤﮕﻦ
• 2ـ1ـ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ، ﻫﺮ ﺟﺰء ﻏﻴﺮاﺻﻠﻲ ﺧﺎرﺟﻲ ﻛﻪ داراي ﻳﻚ PCS≤2/0MJ/m2 ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ اﻳﻨﻜﻪ ﻓﺮآورده ﺑﺮاﺳﺎس آزﻣﻮنSBI ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎي زﻳﺮ را ﺑﺮآورده ﻛﻨﺪ:
• و FIGRA20W/s
  THE600s≤ 15MJ و LFS≤ آزﻣﻮﻧﻪ ﻟﺒﻪ
  S1 d0
• 3 ـ ﺑﺮاي ﻫﺮ ﺟﺰء ﻏﻴﺮاﺻﻠﻲ داﺧﻠﻲ ﻓﺮآوردهﻫﺎي ﻏﻴﺮﻫﻤﮕﻦ
• 4 ـ ﺑﺮاي ﻛﻞ ﻓﺮآورده
• 5 ـ در ﻣﺮﺣﻠﻪ آﺧﺮ ﺗﻮﺳﻌﻪ روش آزﻣﻮن، اﺻﻼﺣﺎﺗﻲ ﺑﺮ روي ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻧﺪازهﮔﻴﺮي دود اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮي ﻧﻴﺎزدارد. اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﺻﻼح ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻛﺮاﻧﻲ و ﻳﺎ ﺳﻨﺠﻪﻫﺎي ﺗﻮﻟﻴﺪ دود ﺷﻮد.
• S2=SMOGRA≤180S2/m2 و TSP600≥200m2
• S1=SMOGRA≤30S2/m2 و TSP600≥50m2
• S3=ﻓﺮآوردهاي ﻛﻪ ﺷﺮاﻳﻂ S1 وS2 را ﺑﺮآورده ﻧﺴﺎزد
• 6 ـ= d0 ﺑﺪون ذرهﻫﺎ/ﻗﻄﺮهﻫﺎي ﺷﻌﻠﻪور در آزﻣﻮن SBI در ﻣﺤﺪوده 600 ﺛﺎﻧﻴﻪ
• d1=ﺑﺪون ﻣﺸﺎﻫﺪه ذرهﻫﺎ/ﻗﻄﺮهﻫﺎي ﺷﻌﻠﻪور ﺑﺮاي ﺑﻴﺶاز10 ﺛﺎﻧﻴﻪ در آزﻣﻮن SBI درﻣﺤﺪوده600 ﺛﺎﻧﻴﻪ
• d2=ﺷﺮاﻳﻂ d0وd1 را ﺑﺮآورده ﻧﺴﺎزد. اﻓﺮوزشﻛﺎﻏﺬ درآزﻣﻮن ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ اﻓﺮوزش ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي d2 ﻣﻨﺠﺮ ﻣﻲﺷﻮد.
• 7 ـ ﻗﺒﻮل = ﺑﺪون اﻓﺮوزش ﻛﺎﻏﺬ (ﺑﺪون ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي (
• ﻣﺮدود= اﻓﺮوزش ﻛﺎﻏﺬ (ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪي (d2
• 8 ـ ﺗﺤﺖ ﺷﺮاﻳﻂ ﻫﺠﻮم ﺳﻄﺤﻲ ﺷﻌﻠﻪ ودر ﺻﻮرت ﺗﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﻛﺎرﺑﺮد ﻧﻬﺎﻳﻲ ﻓﺮآورده، ﻫﺠﻮم ﺷﻌﻠﻪ ﺑﻪ ﻟﺒﻪ.